Ουναλάσκα, το νησί των ΗΠΑ που άνηκε κάποτε στη Ρωσία

Μακρινό φυλάκιο

Εκεί που ο βόρειος Ειρηνικός Ωκεανός συναντά τη Βερίγγειο θάλασσα απλώνεται το μακρινό νησί Ουναλάσκα, στα σύνορα της Βόρειας Αμερικής και της Σιβηρίας. Το νησί βρίσκεται δυτικότερα της Χαβάης και η θέση του στο μεταίχμιο της Ανατολικής Ασίας κάνει την κοινότητά του μια από τις πιο απομακρυσμένες και ιδιόμορφες στην Αλάσκα.

«Γενέτειρα των ανέμων»

Μέρος των Αλεούτιων Νήσων, ενός ηφαιστειογενούς αρχιπελάγους 600 μίλια από τη Χερσόνησο Καμτσάτκα της Ρωσίας, η Ουναλάσκα έχει ένα από τα πιο σκληρά κλίματα του πλανήτη, εκτός των πολικών περιοχών. Οι ανεμοδαρμένες της ακτογραμμές είναι τραχιές, συχνά απόκρημνες και δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου δέντρα. Λόγω της τοποθεσίας των Αλεούτιων Νήσων στο Δαχτυλίδι της Φωτιάς του Ειρηνικού, μια από τις πιο σεισμογενείς περιοχές στον κόσμο, οι σεισμοί είναι συχνό φαινόμενο και από την αλυσίδα των 70 ηφαιστείων του νησιού τα μισά έχουν εκραγεί τα τελευταία 250 χρόνια.

«Λίκνος της Καταιγίδας» και «Γενέτειρα των Ανέμων» χαρακτηρίζονται συχνά και επάξια οι Αλεούτιες Νήσοι. Αντικρουόμενα καιρικά συστήματα στις γειτονικές θάλασσες προκαλούν κυκλωνικές καταιγίδες, ανέμους με ισχύ τυφώνα, έντονη βροχή και πυκνή ομίχλη που επηρεάζει σημαντικά τον καιρό μεγάλου μέρους του Καναδά και των ηπειρωτικών ΗΠΑ.

Πολιτισμός 9000 ετών

Σήμερα η Ουναλάσκα είναι το σπίτι 5000 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων ψαράδες και η ιθαγενής φυλή Οονανγκάκχ. Οι Οονανγκάκχ, αλλιώς και Αλεούτοι, ζουν στο αρχιπέλαγος και σε μέρη της Χερσονήσου της Αλάσκα εδώ και τουλάχιστον 9000 χρόνια, έχοντας δημιουργήσει ένα συντηρητικό τρόπο ζωής με την εκμετάλλευση κάθε πηγής που προσφέρει η γη και η θάλασσα.

Τους τελευταίους αιώνες όμως, ο πληθυσμός των Οονανγκάκχ έχει συρρικνωθεί λόγω ασθενειών και της σταδιακής φθοράς της κουλτούρας τους που επέφερε η αποικιοκρατία. Σήμερα περίπου 3800 Οονανγκάκχ ζουν στην Αλάσκα και τις Αλεούτιες Νήσους, 200 από τους οποίους βρίσκονται στην Ουναλάσκα.

Ένα κομμάτι Ρωσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες

Αφού ο Δανός εξερευνητής Βίτους Μπέρινγκ και ο Ρώσος συνάδελφος του Αλεξέι Κιρίκοβ έγιναν οι πρώτοι γνωστοί Ευρωπαίοι που επισκέφτηκαν τις Αλεούτιες Νήσους το 1741, κύματα Ρώσων γουνεμπόρων έσπευσαν στο αρχιπέλαγος για να κυνηγήσουν θαλάσσιες ενυδρίδες και γούνινες φώκιες. Στα τέλη του 18^ου αιώνα, τα νησιά έγιναν αποικία της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, και σήμερα πολλοί κάτοικοι έχουν ακόμα ρωσικά επίθετα.

Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ακολούθησε τους κυνηγούς γούνας στα νησιά, όπου έχτισε μικρούς ναούς λατρείας και προσηλύτισε πολλούς Οονάνγκακχ. Παρόλο που οι ΗΠΑ πήραν στον έλεγχο τους τις Αλεούτιες Νήσους όταν αγόρασαν την Αλάσκα από την Ρωσία το 1867, η ρωσική ορθόδοξη κληρονομιά επέζησε. Η εκκλησία της Ιερής Αναλήψεως στην Ουναλάσκα είναι μία από τις λιγοστές Ρωσικές ορθόδοξες που εξακολουθούν να υπάρχουν.

Υπό απειλή

Πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ είχαν μέτρια εμπορική και στρατιωτική παρουσία στις Νήσους, οι οποίες, λόγω της μικρής τους απόστασης από την Ανατολική Ασία, κινδύνευαν από επίθεση μετά το βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ από την Ιαπωνία. Στις 3 και 4 Ιουνίου του 1942, αεροπλάνα από δύο Ιαπωνικά αεροπλανοφόρα επιτέθηκαν στο Ντατς Χάρμπορ στην πόλη της Ουναλάσκα στην βορειότερη ακτή του νησιού, σκοτώνοντας 50 ανθρώπους.

Αρκετές μέρες αργότερα Ιαπωνικές δυνάμεις εισέβαλαν στα νησιά Κίσκα και Αττού, τα πιο δυτικά των Αλεούτιων Νήσων( 670 και 850 μίλια αντίστοιχα από την Ουναλάσκα) σε μία απόπειρα να πλήξουν ψυχολογικά και να απομακρύνουν τις δυνάμεις των ΗΠΑ από τον Κεντρικό Ειρηνικό, όπου επρόκειτο να εκτυλιχθεί η Μάχη του Νησιού Μίντγουει. Ήταν η πρώτη εισβολή σε αμερικανικό έδαφος μετά τις βρετανικές εφόδους το 1812.

Ξεχασμένες μάχες

Μήνες μετά την επίθεση στο Ντατς Χάρμπορ, ανατέθηκε σε 145000 στρατιώτες από τις ΗΠΑ και τον Καναδά να υπερασπιστούν και να ανακτήσουν τις κατειλημμένες Αλεούτιες Νήσους. Το νησί ασφαλίστηκε με φρούρια, πυρομαχικά και οχυρά.

Επικές, τρομερές μάχες έλαβαν χώρα σε ζοφερά και δύσκολα εδάφη. Χιλιάδες ζωές χάθηκαν και από τις δύο μεριές, πολλές λόγω της έκθεσης στις ακραίες καιρικές συνθήκες των νησιών. Μέχρι τον Αύγουστο του 1943, οι Ιάπωνες είχαν εκδιωχθεί από τα νησιά, και με τα χρόνια οι μάχες αυτές ξεχάστηκαν.

Αναμνήσεις που πονάνε

Μετά τις ιαπωνικές επιθέσεις, ο στρατός των ΗΠΑ διέταξε υποχρεωτική εκκένωση των ιθαγενών από τις νήσους για την ασφάλεια τους και για την προετοιμασία του νησιού για την άφιξη στρατιωτικών δυνάμεων. Οι κάτοικοι ενημερώθηκαν λιγότερο από μια μέρα πριν, μπορούσαν να πάρουν μόνο από μια βαλίτσα ο καθένας και δεν τους είπε κανείς που πήγαιναν και πότε θα επέστρεφαν.

Συνολικά, 881 Οονανγκάκχ εξορίστηκαν από εννέα χωριά του αρχιπελάγους και κρατήθηκαν σε εγκαταλελειμμένα κονσερβοποιία στα εύκρατα τροπικά δάση της νοτιοανατολικής Αλάσκα για τρία χρόνια. Πολλοί από αυτούς δεν είχαν ξαναφύγει ποτέ από τη χώρα τους, ούτε είχαν ξαναδεί δέντρα. Περίπου 10% του πληθυσμού πέθανε λόγω κακών συνθηκών στέγασης και υγιεινής και περιορισμένης πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Αυτοί που επέτρεψαν στην Ουναλάσκα το 1945 βρήκαν τα χωριά τους καμένα ή λεηλατημένα.

Τη δεκαετία του 80, η φυλή μήνυσε για κακή μεταχείριση και στέρηση των δικαιωμάτων τους, σε σύμπραξη με Ιάπωνες-Αμερικάνους που είχαν τεθεί επίσης σε κράτηση κατά τον πόλεμο. Το 1988 ψηφίστηκε επανορθωτικός νόμος που παρείχε χρηματική αποζημίωση και απολογία στους Οονανγκάκχ από το Κογκρέσο και τον Πρόεδρο.  

Βιομηχανία ψαριού

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο, η Ουναλάσκα έγινε επίκεντρο της εμπορικής βιομηχανίας ψαρέματος των ΗΠΑ, και παραμένει μέχρι και σήμερα. Το Ντατς Χάρμπορ προμηθεύει περισσότερα ψάρια από οποιοδήποτε λιμάνι των ΗΠΑ. 400 πλοία από 14 χώρες ταξιδεύουν εδώ κάθε χρόνο, για να πιάσουν εκατοντάδες εκατομμύρια κιλά ψαριού, συνιστώντας το 10% όλης της βιομηχανίας ψαριού των ΗΠΑ. Βακαλάος, σολομός, ρέγγα και διάφορα είδη αστακού είναι μόνο λίγα από τα ψάρια που βρίσκουν οι ψαράδες στα νερά αυτά.

Πλούσια θαλάσσια ζωή

Εκτός από τα άπλετα ψάρια, τα θρεπτικά νερά της Ουναλάσκα φιλοξενούν ένα από τους μεγαλύτερους  πληθυσμούς θαλάσσιων θηλαστικών στον κόσμο, μεταξύ των οποίων όρκες, φώκαινες του Νταλ, θαλάσσιες ενυδρίδες, φώκιες των λιμανιών, και φάλαινες(μεγάπτερες, γλοβικέφαλες, πτεροφάλαινες). Θαλάσσιοι λέοντες του Στέλερ συγκεντρώνονται σε απομονωμένους βράχους για να ζευγαρώσουν και να γεννήσουν από το Μάη μέχρι τον Ιούλη.

Οι ακτογραμμές των Αλεούτιων νήσων φιλοξενούν επίσης ένα πληθυσμό από θαλασσοπούλια, μεγαλύτερο από αυτόν όλων των υπόλοιπων ΗΠΑ συνολικά. Λάτρεις πουλιών ταξιδεύουν από όλο τον κόσμο για να δουν αυτήν την ποικιλία υδρόβιων, ειδικά το εξαιρετικά σπάνιο Whiskered auklet.

Η πεζοπορία στα μονοπάτια της Ουναλάσκα αποκαλύπτει τις πιο απόμακρες γωνίες του νησιού. Τα ατελείωτα ορεινά λιβάδια και οι βουνοκορφές είναι η ψυχή των Αλεούτων. Αυτά τα λυρικά, ποιητικά τοπία μαλακώνουν τα σκληρά και κάποτε ασυγχώρητα χαρακτηριστικά ενός τόπου βαθιά εξαρτημένου από τα στοιχεία.

Πηγή: BBC Travel 

• Ειρηνικός Ωκεανός
• ΗΠΑ