Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: Τα 12 συμπεράσματα από την ομιλία της για το μέλλον της ΕΕ

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χρησιμοποίησε την ομιλία της για την Κατάσταση της Eυρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να αποκαλύψει μια σειρά προτάσεων που στοχεύουν στην καλύτερη προετοιμασία της Ευρώπης σε έναν κόσμο απειλών, από αποπνικτικά καλοκαίρια μέχρι υβριδικό πόλεμο, μεταναστευτικές κρίσεις, ακόμη και το TikTok.

A stronger, independent Europe is now emerging.

A Europe better able to defend itself than ever before.

That is there for Europeans.

This is a Europe we can be so proud of ↓ https://t.co/kwoTX3l4Ud

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) September 16, 2026

Αυτά για τα οποία επέλεξε να μιλήσει η πρόεδρος της Κομισιόν στο Στρασβούργο —και, εξίσου σημαντικό, αυτά που δεν είπε— θα βοηθήσουν στον καθορισμό του υπόλοιπου της θητείας της και της πολιτικής κληρονομιάς που αφήνει πίσω της, όπως εκτιμά το Politico.

 

Ursula von der Leyen used her State of the Union speech to unveil a raft of proposals aimed at making Europe better prepared for a world of threats — from sweltering summers to hybrid warfare, migrant crises and even TikTok. https://t.co/1tmAfpvhqe

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) September 16, 2026

Τα 12 σημαντικότερα συμπεράσματα

1. Ο Καναδάς θα μπορούσε να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ

Η μεγαλύτερη έκπληξη ήρθε όταν η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι ήθελε να ανοίξει την πόρτα για να γίνει ο Καναδάς το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ.

Μιλώντας απευθείας στον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος καθόταν στο ημικύκλιο του Κοινοβουλίου, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε μια φιλόδοξη, εκτεταμένη νέα συμμαχία που θα καλύπτει την τεχνολογία, την άμυνα, την ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά, την Τεχνητή Νοημοσύνη, την Αρκτική και άλλα.

Σε ένα μήνυμα που θα μπορούσε να είχε απευθυνθεί απευθείας στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Δεν πρόκειται για μια συνεργασία εναντίον κανενός άλλου, αλλά για την κοινή μας δύναμη».

Ενώ μένει να δούμε αν οι χώρες μέλη της ΕΕ συμφωνούν με την λεγόμενη συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους -ένα μοντέλο, πρέπει να σημειωθεί, που δεν υπάρχει προς το παρόν- η πρόταση αποτελεί ένα εντυπωσιακό σημάδι του πόσο πολύ θέλουν οι Βρυξέλλες να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους με την Οτάβα.

2. Η Ευρώπη μπορεί επιτέλους να αποκτήσει ένα Συμβούλιο Ασφαλείας

Η ιδέα ενός ευρωπαϊκού εκτελεστικού οργάνου ασφαλείας έχει διατυπωθεί με διάφορες μορφές εδώ και χρόνια, αλλά έχει αποκτήσει νέα επείγουσα σημασία με φόντο την υπονόμευση της διατλαντικής σχέσης ασφαλείας από τον Τραμπ και την επέκταση του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας στο μπλοκ.

Η φον ντερ Λάιεν έδωσε νέα πνοή στη συζήτηση ζητώντας τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, λέγοντας ότι αυτό θα φέρει σε επαφή την ΕΕ και χώρες με παρόμοιες απόψεις, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά, της Ουκρανίας και της Νορβηγίας (κυρίως, δεν υπήρξε καμία αναφορά στις ΗΠΑ) για να συζητήσουν και να διαχειριστούν απειλές.

Θα συμβαδίζει με ένα νέο «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας», το οποίο οι χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν ως απάντηση σε απειλές εκτός από μια πραγματική επίθεση ή εισβολή. «Με άλλα λόγια, ένας μηχανισμός που θα πλαισιώνει το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ» είπε.

3. Η ΕΕ θέλει να συνεργαστεί στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά όχι με τις ΗΠΑ ή την Κίνα

Η πρόεδρος της Επιτροπής προσκαλεί τα μεγάλα εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν τις προσπάθειες «καθοδήγησης των ορίων» στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη συνοδεύεται από μια ισορροπία δυνατοτήτων και κινδύνων» είπε. «Χωρίς να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους κινδύνους, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης» συνέχισε.

Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά «και άλλους» στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά δεν ανέφερε τις ΗΠΑ ή την Κίνα — τις δύο χώρες που ηγούνται της παγκόσμιας κούρσας για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

4. Αχρησιμοποίητα SAFE χρήματα κατευθύνονται στην Ουκρανία

Υπάρχει πλέον μια απάντηση στο τι θα συμβεί με τα χρήματα που θα απομείνουν από το πρόγραμμα αμυντικών δανείων SAFE της ΕΕ, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι τα υπόλοιπα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για ένα νέο πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει κοινά έργα με ουκρανικές αμυντικές εταιρείες.

Η ανακοίνωση ενδεχομένως να μετατρέψει ένα διοικητικό πρόβλημα —χώρες μέλη όπως η Ιταλία που δεν λαμβάνουν όλα τα φθηνά δάνεια που τους είναι διαθέσιμα— σε έναν τρόπο ενσωμάτωσης της ουκρανικής εμπειρογνωμοσύνης στο πεδίο της μάχης και της αμυντικής βιομηχανίας με την ευρωπαϊκή.

5. Η πολιτική για το κλίμα επικεντρώνεται περισσότερο στην επιβίωση

Το μήνυμα της φον ντερ Λάιεν για το κλίμα επικεντρώθηκε κυρίως στην προετοιμασία για το χειρότερο παρά σε νέα μέτρα μείωσης των εκπομπών.

Υπερασπίστηκε τους υφιστάμενους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, αλλά αφιέρωσε μεγάλο μέρος της προσοχής της στην αντιμετώπιση των συνεπειών μιας θερμότερης Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου ενός επικείμενου ευρωπαϊκού σχεδίου για το καύσωνα, μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για το νερό και μιας συμμαχίας για την ασφάλιση του κλίματος.

Είπε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει επανάληψη αυτού του καλοκαιριού», το οποίο ήταν το πιο ζεστό καλοκαίρι στην Ευρώπη, προκαλώντας την καύση των δασών της και την αποξήρανση των ποταμών της.

6. Η Φον ντερ Λάιεν θέλει να σταματήσει τη «χρυσή»

Η πρόεδρος της Επιτροπής θέλει οι χώρες της ΕΕ να συμφωνήσουν σε ένα νέο «σύμφωνο κατά του υπερθεματισμού», την πρακτική της προσθήκης εθνικών απαιτήσεων κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ.

«Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να μειώσουμε τη γραφειοκρατία. Αλλά τώρα νομίζω ότι είναι καιρός τα κράτη μέλη να αναλάβουν δράση» είπε.

Ενώ η Ούρσουλα ζήτησε την ολοκλήρωση της αναθεώρησης της ενιαίας αγοράς έως το τέλος του 2027, κατά τα άλλα παρέλειψε να θέσει ως θέμα την απλοποίηση και την ανταγωνιστικότητα στην ομιλία της.

7. Παραδοχή της ήττας επί του Ισραήλ

Η φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε τα «βαθιά βάσανα» στη Γάζα και καταδίκασε την «ανεξέλεγκτη βία των εποίκων» στη Δυτική Όχθη, λέγοντας παράλληλα ότι η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει ζωντανή τη λύση των δύο κρατών.

Αλλά αναγνώρισε επίσης ανοιχτά την αδυναμία της ΕΕ να συμφωνήσει σε ορισμένα από τα μέτρα που υποσχέθηκε πέρυσι, καθώς οι χώρες-μέλη δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε δράση.

Η αποτυχία εξασφάλισης πλειοψηφιών για κυρώσεις κατά Ισραηλινών εποίκων και υπουργών, είπε, ήταν «οδυνηρή για πολλούς Ευρωπαίους».

«Όταν η Ευρώπη είναι διχασμένη, δεν μπορεί να αλλάξει την πορεία των γεγονότων» πρόσθεσε.

8. Παραδόξως, λίγα είχε να πει για τα οικονομικά

Για μια Επιτροπή που αφιέρωσε μεγάλο μέρος του περασμένου έτους μιλώντας για το πώς θα καταστεί η Ευρώπη ένα πιο ελκυστικό μέρος για επενδύσεις και επέκταση, η οικονομική πολιτική απουσίαζε σε μεγάλο βαθμό από την ομιλία της.

Η κύρια νέα οικονομική ανακοίνωση της φον ντερ Λάιεν ήταν ένα πακέτο τραπεζικών μέτρων που επικεντρώνεται στην απλούστευση και την αντιμετώπιση του κατακερματισμού, μια πρόταση που η Κομισιον είχε ήδη ανακοινώσει τον Ιούλιο.

Δεν υπήρχαν πολλά νέα στοιχεία σχετικά με την ευρύτερη φιλοδοξία να μετατραπεί η Ευρώπη σε σημαντικό επενδυτικό κόμβο.

9. Δεν εγκαταλείπουμε έναν μεγάλο προϋπολογισμό της ΕΕ

Η φον ντερ Λάιεν άσκησε πιέσεις στις εθνικές κυβερνήσεις να εγκρίνουν νέους φόρους σε ολόκληρη την ΕΕ για τη χρηματοδότηση του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ένωσης .

«Για να είμαστε πολύ σαφείς, ο προϋπολογισμός μας αφορά το μέλλον μας. Και κάθε σύγχρονος προϋπολογισμός χρειάζεται νέους ίδιους πόρους» είπε αναφερόμενη στον όρο για τους φόρους της ΕΕ.

Η πρόταση της Επιτροπής για την άντληση άνω των 60 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω νέων φόρων έχει συναντήσει αντίσταση στις εθνικές πρωτεύουσες.

10. Η Κίνα έλαβε μια δυσοίωνη αναφορά

Ένα από τα ερωτήματα που ανέκυψαν κατά την ομιλία ήταν το πόσο σκληρά θα επέμενε η φον ντερ Λάιεν στην Κίνα.

Επέκρινε το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με το Πεκίνο, «ένα δισεκατομμύριο την ημέρα. Έχει φτάσει σε σημείο καμπής» είπε και τόνισε τις «επικίνδυνες εξαρτήσεις» από την Κίνα για κρίσιμες πρώτες ύλες.

Όσον αφορά στο εμπόριο, απέφυγε να ζητήσει οποιαδήποτε δραματικά μέτρα -κάτι που έκανε στην ομιλία της το 2023- όταν ξεκίνησε μια έρευνα κατά των επιδοτήσεων για τα ηλεκτρικά οχήματα. «Θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας για να αναδιαμορφώσουμε τη σχέση μας» δήλωσε φέτος, σε μια προφανή αναφορά στο μέσο διαφοροποίησης της ΕΕ που βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευή, αλλά δεν προχώρησε παραπέρα.

11. Αυστηροποίηση της μετανάστευσης

Μετά την κρίση στη Θέουτα, η φον ντερ Λάιεν ζήτησε ένα Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης, το οποίο θα έδινε στις χώρες της ΕΕ σε παρόμοια σενάρια «χρονικά περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις τυπικές διαδικασίες». Μετάφραση: ταχύτερη επιστροφή των μεταναστών χωρίς να ανησυχούν για τη χορήγηση ασύλου.

Θέλει επίσης η ΕΕ να ενισχύσει την Frontex, την υπηρεσία συνόρων της, αλλά δεν ανέφερε την αύξηση του προσωπικού, όπως είχε ζητήσει στο παρελθόν.

12. Αποκλεισμός παιδιών από το TikTok

Η φον ντερ Λάιεν επιτέθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία, όπως είπε, κλέβουν την παιδική ηλικία, και δεσμεύτηκε για αυστηρότερα μέτρα για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης ορισμένων ανηλίκων από δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.

«Δεν επιτρέπονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάτω των 13 ετών. Δεν επιτρέπονται οι προσωπικοί λογαριασμοί κάτω των 15 ετών» είπε προσθέτοντας ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει επίσης να εισαγάγουν «ασφαλή σχεδιασμό» για άτομα κάτω των 18 ετών.

• Politico
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
• Κομισιόν
• ομιλία
• Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν