Παγκόσμια αναδιάταξη ισχύος στο μεγαλύτερο Νταβός της ιστορίας – Ο Τραμπ και η νέα παγκόσμια αναταραχή

Πέρα από το χιόνι και τη θερμοκρασία, η Γροιλανδία δεν έχει πολλά κοινά με τις ελβετικές Άλπεις. Ωστόσο, η μάχη για το μέλλον του νησιού πλανάται πάνω από τη φετινή συνάντηση παγκόσμιων ηγετών και επιχειρήσεων στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF). Πράγματι, ο χρονισμός της εξαιρετικά ασυνήθιστης απειλής του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως είχε αυτή τη συνάντηση κατά νου.

Ο Τραμπ αγαπά το Νταβός – κάτι που είναι πέρα για πέρα παράξενο, δεδομένων των απόψεων της εκλογικής του βάσης. Πέρυσι, εμφανίστηκε στο WEF απευθείας από τον Λευκό Οίκο, μιλώντας σε ένα ακροατήριο κυρίως αποσβολωμένων Ευρωπαίων στελεχών, μόλις δύο ημέρες μετά την ορκωμοσία του.
Υπήρξε αμήχανη κινητικότητα στην αίθουσα όταν αναφέρθηκε στις εδαφικές του φιλοδοξίες για τον Καναδά και τη Γροιλανδία και έκανε μια «προσφορά που δεν μπορείς να αρνηθείς» σε όσους εισάγουν προϊόντα στις ΗΠΑ. Χτίστε εργοστάσια στις ΗΠΑ ή πληρώστε δασμούς που θα αποφέρουν τρισεκατομμύρια: «Δική σας επιλογή». Το έκανε χαμογελώντας, ζήτησε συγγνώμη που δεν παρευρέθηκε αυτοπροσώπως και υποσχέθηκε ότι φέτος θα είναι εκεί.

Και την Τετάρτη θα βρίσκεται πράγματι στο Νταβός, προωθώντας το μήνυμα της «Ομάδας ΗΠΑ» σε μια περίοδο βαθιάς σύγχυσης στον υπόλοιπο κόσμο, ιδίως στην Ευρώπη. Ο Τραμπ αναμένεται να μιλήσει στο μεγαλύτερο Νταβός που έχει γίνει ποτέ, ένα φόρουμ που διογκώθηκε λόγω της παρουσίας του και των πολιτικών του, οι οποίες προκάλεσαν αυτό που κάποια από τις πιο «εγκεφαλικές» συνεδρίες του WEF ίσως αποκαλούσε με έναν πιασάρικο τίτλο όπως «Η Μεγάλη Παγκόσμια Αναστάτωση».

Ο Τραμπ είναι ο κατεξοχήν διαταράκτης – τουλάχιστον αυτή τη στιγμή. Θα δεχθεί πιέσεις από άλλους παγκόσμιους ηγέτες και εταιρικούς κολοσσούς σχετικά με την προσπάθειά του να εξαναγκάσει οικονομικά την Ευρώπη για την πώληση της Γροιλανδίας. Το φόρουμ θα αποτελέσει το επίκεντρο του κόσμου αυτή την εβδομάδα – και θα είναι απολύτως παράδοξο.
Το επίσημο θέμα είναι «το πνεύμα του διαλόγου» και, παρότι πράγματι υπάρχουν ευκαιρίες για συζητήσεις που δεν θα μπορούσαν να γίνουν αλλού, μεγάλο μέρος της προσέγγισης της αμερικανικής κυβέρνησης φαίνεται να αντιτίθεται στο κάλεσμα για παγκόσμια συνεργασία, που αποτελεί την ουσία αυτού του χώρου. Άλλωστε, το Νταβός δεν είναι και το πιο αγαπητό «brand» στον πλανήτη Make America Great Again (MAGA).

Η διάσκεψη στις ελβετικές Άλπεις γίνεται συχνά στόχος επιθέσεων, όπως εκείνη του κυβερνήτη της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις, ο οποίος είχε δηλώσει κάποτε ότι η πολιτεία του είναι το μέρος όπου «η ατζέντα του Νταβός είναι νεκρή με το καλημέρα» και είχε υποσχεθεί να αντισταθεί στις «woke τράπεζες» και το «κρέας εργαστηρίου». Φέτος, υπήρξαν ενδείξεις ότι ο Λευκός Οίκος απαίτησε από το φόρουμ να υποβαθμίσει τις συνήθεις «πράσινες», αναπτυξιακές και «woke» ατζέντες υπέρ πιο σκληρών, καθαρά επιχειρηματικών θεμάτων.

Στο μεταξύ, οι μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες πιέστηκαν να δημιουργήσουν ένα «USA House» μέσα σε μια εκκλησία, όπου οι σύνεδροι θα γιορτάσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο και τα 250 χρόνια από την ανεξαρτησία των ΗΠΑ. Δεδομένων των παγκόσμιων αντιπαραθέσεων για σύνορα και εθνική κυριαρχία – από τη Γροιλανδία μέχρι το Καράκας και το Ντονμπάς – και της παρουσίας τόσων ηγετών, δεν είναι αδιανόητο να φανταστεί κανείς ακόμη και μια άτυπη σύνοδο τύπου Γιάλτας, όπως εκείνη του 1945 όπου οι ηγέτες των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ρωσίας σχεδίασαν την ήττα της Γερμανίας, στο περιθώριο των εργασιών.

Οι περισσότεροι ηγέτες της G7 θα δώσουν το «παρών», όπως και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μαζί με άλλους 65 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, 850 κορυφαίους επιχειρηματίες του κόσμου και δεκάδες πρωτοπόρους της τεχνολογίας. Ο ίδιος ο Τραμπ θα φτάσει στις ελβετικές Άλπεις με πέντε μέλη του υπουργικού του συμβουλίου, μια τεράστια συνοδεία κυβερνητικών αξιωματούχων και την ελίτ των αμερικανικών επιχειρήσεων – από τον Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia μέχρι τον Σάτια Ναντέλα της Microsoft.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι φιλικό έδαφος για τον Αμερικανό πρόεδρο. Η αποφασιστικότητά του να αποκτήσει – ή ακόμη και να εισβάλει – στη Γροιλανδία δεν θα τύχει θερμής υποδοχής από το ευρωπαϊκό ακροατήριο. Αντίθετα, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ θα εκπροσωπήσει το όραμα μιας Βόρειας Αμερικής που η Ευρώπη θα ήθελε να δει να γίνεται πραγματικότητα. Ο Κάρνεϊ άντεξε σχεδόν έναν χρόνο αμερικανικής εμπορικής αναταραχής με μια αναπτυσσόμενη οικονομία, αντικαθιστώντας τις ΗΠΑ με άλλους εμπορικούς εταίρους, και πρόσφατα εθεάθη να διακηρύσσει μια «νέα παγκόσμια τάξη» που προστατεύει την πολυμέρεια, μαζί με τον Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα. Οι ίδιοι οι Κινέζοι θα είναι παρόντες σε επίπεδο υπουργών Οικονομικών, προβάλλοντας τη χώρα τους – τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και πλέον τον μεγαλύτερο εξαγωγέα αυτοκινήτων – ως τους «ενήλικες στο δωμάτιο».

Είναι ένα μέρος όπου κάθε χρόνο μοιάζουν να κοιτούν τα ρολόγια τους, περιμένοντας την αργή αλλά σταθερή οικονομική, τεχνολογική και γεωπολιτική τους άνοδο. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τα μαθήματα του περσινού Νταβός, όπου ο αμερικανικός θριαμβευτισμός των πρώτων ημερών είχε πλήρως επισκιαστεί μέχρι το τέλος της εβδομάδας από την είδηση ενός παράξενου κινεζικού chatbot τεχνητής νοημοσύνης που ονομαζόταν DeepSeek. Ήταν στο Νταβός, πριν από μια δεκαετία, που αναφέρθηκε για πρώτη φορά ο κβαντικός υπολογιστής. Πολλοί καταφέρονται εναντίον του Νταβός. Όμως αξίζει να το παρακολουθήσει κανείς: το μέλλον μπορεί να βρεθεί σε μερικές από τις πιο έντονα «χρωματισμένες» γωνιές του.

• Νταβός
• Ντόναλντ Τραμπ