«Πάγωσε» η διαπραγμάτευση ΗΠΑ-Ιράν και ξεκίνησαν οι επιθέσεις: Οι Συμφωνίες του Αβραάμ ως νέο πεδίο πίεσης από τον Τραμπ

Η υπό διαμόρφωση συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή μπήκε σε νέα φάση αβεβαιότητας, μετά τα αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν, τις αναφορές για εκρήξεις στην περιοχή της Μπαντάρ Αμπάς και την κλιμάκωση της πίεσης γύρω από το Στενό του Ορμούζ, την κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.

Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να συνδέσει τη διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη με ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πακέτο: την ένταξη χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Ιορδανία στις Συμφωνίες του Αβραάμ, δηλαδή στη διαδικασία ομαλοποίησης των σχέσεων με το Ισραήλ. Το Πακιστάν απέρριψε ήδη την πρόταση, ενώ οι υπόλοιπες χώρες δεν έχουν αντιδράσει δημόσια, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η κοινή γνώμη σε πολλά μουσουλμανικά κράτη παραμένει βαθιά αρνητική απέναντι στο Ισραήλ λόγω της Γάζας.

Η συγκυρία είναι εξαιρετικά λεπτή. Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι η συμφωνία με την Τεχεράνη μπορεί ακόμη να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες. Από την άλλη, οι αμερικανικές στρατιωτικές ενέργειες κατά ιρανικών στόχων και η ισραηλινή απόφαση για εντατικοποίηση των επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο δείχνουν ότι το πεδίο δεν ακολουθεί τον ρυθμό της διπλωματίας. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας διαπραγμάτευσης που δεν έχει ακυρωθεί, αλλά έχει παγώσει πολιτικά και επιχειρησιακά, καθώς κάθε νέο πλήγμα μπορεί να μετατρέψει μια εύθραυστη διαδικασία σε ανοιχτή περιφερειακή έκρηξη.

Τα αμερικανικά πλήγματα και το μήνυμα προς την Τεχεράνη

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν πλήγματα στο νότιο Ιράν, στοχοποιώντας εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, επιχειρούσαν να ποντίσουν νάρκες. Η CENTCOM παρουσίασε τις επιχειρήσεις ως πλήγματα «νόμιμης άμυνας», με στόχο την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων από απειλές που αποδίδονται στις ιρανικές δυνάμεις.

Η επιλογή των στόχων έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι εγκαταστάσεις πυραύλων παραπέμπουν στην ικανότητα του Ιράν να απειλήσει αμερικανικές βάσεις, ισραηλινούς στόχους ή θαλάσσιες οδούς. Τα σκάφη που φέρονται να πόντιζαν νάρκες συνδέοτηενται άμεσα με το Στενό του Ορμούζ, το οποίο έχει εξελιχθεί στο κεντρικό πεδίο πίεσης της Τεχεράνης. Για την Ουάσιγκτον, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δεν είναι απλώς στρατιωτικό ζήτημα. Είναι θέμα παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας, τιμών ενέργειας, ασφαλιστικού κόστους και αξιοπιστίας των ΗΠΑ απέναντι στους συμμάχους τους.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα πλήγματα έγιναν ενώ οι δύο πλευρές εξακολουθούσαν να μιλούν για διπλωματική πρόοδο. Έτσι, το μήνυμα της Ουάσιγκτον εμφανίζεται διπλό: οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να συνεχίσουν τη διαπραγμάτευση, αλλά δεν θα ανεχθούν στρατιωτικές κινήσεις που απειλούν τα στρατεύματά τους ή την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Αυτή η διπλή γραμμή, όμως, δημιουργεί και τον μεγαλύτερο κίνδυνο: η στρατιωτική πίεση που υποτίθεται ότι ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε αντιδράσεις που θα εκτροχιάσουν τη συμφωνία.

🚨🇮🇷 Documentation of the operation of air defense systems in the city of Bandar Abbas a short time ago.

At the same time, there was a report of smoke rising from the airport area in Bandar Abbas. https://t.co/JM0j27Vzfy pic.twitter.com/7t3kQuTuJi

— Eli Afriat 🇮🇱 (@EliAfriatISR) May 25, 2026

Ρούμπιο: Συμφωνία σε λίγες ημέρες, αλλά το Ορμούζ πρέπει να ανοίξει

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε να κρατήσει ανοιχτό το διπλωματικό παράθυρο, δηλώνοντας ότι μια συμφωνία με το Ιράν μπορεί να χρειαστεί ακόμη «μερικές ημέρες». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι το Στενό του Ορμούζ πρέπει να είναι ανοιχτό «με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», στέλνοντας μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί διαπραγματεύσιμη τη διακοπή της ναυσιπλοΐας.

Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής. Η Ουάσιγκτον θέλει συμφωνία, αλλά όχι με όρους που θα επιτρέπουν στο Ιράν να κρατά το Ορμούζ ως μόνιμο μοχλό εκβιασμού. Για τις ΗΠΑ, το άνοιγμα του στενού δεν αφορά μόνο την τρέχουσα κρίση. Αφορά την ίδια τη διεθνή τάξη στη θάλασσα: ποιος ελέγχει τις κρίσιμες θαλάσσιες διόδους, ποιος εγγυάται την ελεύθερη διέλευση και ποιο είναι το κόστος για ένα κράτος που επιχειρεί να εργαλειοποιήσει έναν παγκόσμιο ενεργειακό διάδρομο.

Οι πληροφορίες ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ περίπου 30 ημέρες μετά την υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας δείχνουν ότι η ιρανική πλευρά αντιμετωπίζει τη ναυσιπλοΐα ως βασικό αντάλλαγμα στο παζάρι. Το ζήτημα, όμως, είναι αν η Ουάσιγκτον μπορεί πολιτικά να αποδεχθεί μια συμφωνία στην οποία η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα έρθει με καθυστέρηση και υπό ιρανικούς όρους.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ ως νέο πεδίο πίεσης

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε ένα δεύτερο, εξίσου δύσκολο μέτωπο: ζήτησε από μια σειρά μουσουλμανικών και αραβικών χωρών να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, συνδέοντας την περιφερειακή ομαλοποίηση με το Ισραήλ με την ενδεχόμενη συμφωνία για το Ιράν. Πρόκειται για μια κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου. Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει μια συμφωνία με την Τεχεράνη όχι ως απλή αποκλιμάκωση, αλλά ως αφετηρία ενός νέου περιφερειακού συνασπισμού. Από την άλλη, ζητά από κυβερνήσεις που βρίσκονται υπό πίεση από την κοινή τους γνώμη να κάνουν ένα βήμα που, αυτή τη στιγμή, θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτικά εκρηκτικό.

Το Πακιστάν απέρριψε την πρόταση, διαχωρίζοντας ουσιαστικά το ζήτημα των σχέσεων με το Ισραήλ από τη διαπραγμάτευση ΗΠΑ – Ιράν. Η στάση αυτή δείχνει το όριο της αμερικανικής πίεσης. Η αναγνώριση του Ισραήλ δεν είναι τεχνικό ζήτημα διπλωματικών υπογραφών. Συνδέεται με το Παλαιστινιακό, με τη Γάζα, με τη νομιμοποίηση των κυβερνήσεων στον μουσουλμανικό κόσμο και με την εσωτερική ισορροπία κρατών που δεν μπορούν εύκολα να εμφανιστούν ως μέρος ενός αμερικανοϊσραηλινού σχεδιασμού.

Ιδιαίτερα για τη Σαουδική Αραβία, η εξομάλυνση με το Ισραήλ παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα διπλωματικά έπαθλα για την Ουάσιγκτον. Όμως η κλίμακα της ισραηλινής επιχείρησης στη Γάζα και η απουσία ορατής λύσης για παλαιστινιακό κράτος καθιστούν μια τέτοια κίνηση εξαιρετικά δύσκολη. Αν ο Τραμπ επιμείνει να συνδέει τη συμφωνία με το Ιράν με την άμεση ένταξη αραβικών και μουσουλμανικών χωρών στις Συμφωνίες του Αβραάμ, υπάρχει κίνδυνος να φορτώσει τη διαπραγμάτευση με περισσότερους όρους από όσους μπορεί να αντέξει.

Η Τετραμερής στην Ινδία και τα «σημεία πνιγμού»

Την ίδια ώρα, στο Νέο Δελχί, η συνάντηση της Τετραμερούς —ΗΠΑ, Ινδία, Ιαπωνία και Αυστραλία— έφερε στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: τα «σημεία πνιγμού» στη συνδεσιμότητα, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις κρίσιμες υποδομές. Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σ. Τζαϊσανκάρ τόνισε ότι οι τέσσερις χώρες πρέπει να αντιμετωπίσουν ζητήματα όπως η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, η συγκέντρωση παραγωγής και πόρων και τα κενά στις κρίσιμες υποδομές.

Η αναφορά δεν είναι άσχετη με το Ορμούζ. Αντιθέτως, η κρίση στη Μέση Ανατολή υπενθυμίζει ότι οι σύγχρονες γεωπολιτικές συγκρούσεις δεν κρίνονται μόνο στα μέτωπα, αλλά και στους διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας, εμπορευμάτων και πρώτων υλών. Το Στενό του Ορμούζ είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια στενή θαλάσσια δίοδος που μπορεί να επηρεάσει τις τιμές του πετρελαίου, τον πληθωρισμό, τις μεταφορές, την ασφάλιση πλοίων και τη βιομηχανική παραγωγή σε πολλές ηπείρους.

Για την Ινδία, ειδικά, το ζήτημα είναι υπαρξιακό. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου πιέζει την οικονομία, αυξάνει το κόστος εισαγωγών και μεταφέρεται στα καύσιμα και στις τιμές καταναλωτή. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ινδικές αγορές κινήθηκαν επιφυλακτικά μετά τα αμερικανικά πλήγματα, ενώ οι αναλυτές συνέδεσαν την αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή με την άνοδο του Brent κοντά στα 98 δολάρια το βαρέλι.

Πετρέλαιο, αγορές και ο φόβος μιας παρατεταμένης κρίσης

Οι αγορές αντέδρασαν με νευρικότητα. Η αισιοδοξία για μια επικείμενη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν περιορίστηκε μετά τις αμερικανικές επιθέσεις, ενώ οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά. Το Brent ενισχύθηκε πάνω από 2% στις ασιατικές συναλλαγές, φτάνοντας περίπου στα 98,2 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Reuters.

Το πετρέλαιο λειτουργεί εδώ ως θερμόμετρο της κρίσης. Όταν οι επενδυτές πιστεύουν ότι η συμφωνία πλησιάζει, οι τιμές υποχωρούν. Όταν όμως εμφανίζονται νέα πλήγματα, απειλές για νάρκες, αβεβαιότητα στο Ορμούζ και κλιμάκωση στον Λίβανο, οι τιμές ανεβαίνουν. Η αγορά δεν αξιολογεί μόνο τι έγινε, αλλά κυρίως τι μπορεί να ακολουθήσει: νέες επιθέσεις σε πλοία, παρατεταμένο κλείσιμο του στενού, ισραηλινή επέκταση επιχειρήσεων ή ιρανικά αντίποινα μέσω συμμάχων και πληρεξουσίων.

Αυτός είναι και ο λόγος που η κρίση δεν αφορά μόνο την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Αφορά την Ευρώπη, την Ασία, τις αναδυόμενες οικονομίες και τις χώρες που εξαρτώνται από σταθερές ενεργειακές ροές. Μια παρατεταμένη αστάθεια στο Ορμούζ μπορεί να αναζωπυρώσει πληθωριστικές πιέσεις, να δυσκολέψει τη νομισματική πολιτική και να επηρεάσει την ανάπτυξη σε μια περίοδο ήδη εύθραυστης παγκόσμιας οικονομικής ισορροπίας.

Πετρέλαιο: «Βουτιά» άνω του 5% για το αμερικανικό αργό παρά τα πλήγματα στο Ιράν

Ο Λίβανος ως δεύτερο μέτωπο της ίδιας κρίσης

Στον Λίβανο, η εικόνα παραμένει εξίσου επικίνδυνη. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ θα εντείνει τις επιχειρήσεις του κατά της Χεζμπολάχ, ενώ ο ισραηλινός στρατός πραγματοποίησε πλήγματα σε θέσεις που συνδέονται με την οργάνωση. Η Χεζμπολάχ, από την πλευρά της, ανακοίνωσε επιθέσεις με drones και πλήγματα κατά ισραηλινών στρατιωτικών θέσεων στο βόρειο Ισραήλ.

Η σύγκρουση Ισραήλ – Χεζμπολάχ έχει άμεση σχέση με το ιρανικό μέτωπο. Η Χεζμπολάχ αποτελεί τον σημαντικότερο σύμμαχο της Τεχεράνης στην ανατολική Μεσόγειο και κάθε ισραηλινή κλιμάκωση στον Λίβανο μπορεί να επηρεάσει την ιρανική στάση στις διαπραγματεύσεις. Αν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται ενώ το Ισραήλ κλιμακώνει κατά ενός βασικού της συμμάχου, η εσωτερική πίεση στο ιρανικό καθεστώς να μην εμφανιστεί υποχωρητικό θα αυξηθεί.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Οι ΗΠΑ θέλουν συμφωνία με το Ιράν για να σταθεροποιηθεί η περιοχή. Το Ισραήλ θέλει να εξουδετερώσει τη Χεζμπολάχ όσο η Τεχεράνη βρίσκεται υπό πίεση. Το Ιράν θέλει ανταλλάγματα για το Ορμούζ, τις κυρώσεις και το πυρηνικό ζήτημα. Οι αραβικές και μουσουλμανικές χώρες δεν θέλουν να χρεωθούν αναγνώριση του Ισραήλ εν μέσω Γάζας και Λιβάνου. Έτσι, κάθε κομμάτι της κρίσης πιέζει όλα τα υπόλοιπα.

Το πυρηνικό ζήτημα και τα όρια της συμφωνίας

Στο βάθος παραμένει το πυρηνικό ζήτημα. Οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν μόνο το Ορμούζ ή την κατάπαυση των εχθροπραξιών. Αφορούν και το ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο, τις εγγυήσεις, την επιτήρηση και το ενδεχόμενο μιας χρονικά περιορισμένης συμφωνίας που θα επιτρέπει στις δύο πλευρές να παρουσιάσουν πολιτική νίκη στο εσωτερικό τους. Ο Ρούμπιο αναφέρθηκε σε πρόοδο γύρω από τους όρους μιας νέας συμφωνίας, αλλά η πραγματικότητα δείχνει ότι το χάσμα παραμένει βαθύ.

Ο Τραμπ θέλει να εμφανιστεί ως ο πρόεδρος που σταματά έναν αντιδημοφιλή και οικονομικά επιζήμιο πόλεμο, χωρίς όμως να κατηγορηθεί ότι υποχώρησε απέναντι στο Ιράν. Η Τεχεράνη θέλει να βγει από την πίεση χωρίς να φανεί ότι παρέδωσε τα βασικά της διαπραγματευτικά όπλα. Το Ισραήλ θέλει να αποτρέψει μια συμφωνία που θα αφήνει στην Ισλαμική Δημοκρατία στρατηγικό βάθος ή πυρηνικό περιθώριο. Οι χώρες του Κόλπου θέλουν σταθερότητα, αλλά όχι με τίμημα εσωτερική πολιτική ανάφλεξη.

Μια συμφωνία που δεν έχει πεθάνει, αλλά δεν κινείται

Το συμπέρασμα είναι ότι η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν έχει ακόμη καταρρεύσει, αλλά έχει χάσει τη δυναμική της. Τα αμερικανικά πλήγματα, οι απειλές στο Ορμούζ, η ισραηλινή κλιμάκωση στον Λίβανο και η προσπάθεια Τραμπ να εντάξει τις Συμφωνίες του Αβραάμ στο ίδιο πακέτο έχουν μετατρέψει τη διαπραγμάτευση σε πολυεπίπεδο παζάρι υψηλού ρίσκου.

Από εδώ και πέρα, τα επόμενα 24ωρα θα δείξουν αν οι δηλώσεις Ρούμπιο περί συμφωνίας μέσα σε λίγες ημέρες αντανακλούν πραγματική πρόοδο ή απλώς προσπάθεια να κρατηθούν οι αγορές και οι σύμμαχοι σε κατάσταση αναμονής. Το βέβαιο είναι ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε ένα σημείο όπου η διπλωματία και οι πύραυλοι κινούνται ταυτόχρονα. Και όταν συμβαίνει αυτό, ακόμη και μια συμφωνία που μοιάζει κοντά μπορεί να παγώσει μέσα σε μία νύχτα.

• διαπραγματεύσεις
• ειρηνευτικες διαπραγματευσεις
• Ντόναλντ Τραμπ
• πόλεμος
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• Στενό του Ορμούζ
• Συμφωνίες του Αβραάμ