Παραμένει η «απειλή» της τουρκικής προκλητικότητας μετά την επικράτηση Ερντογάν

Η μετεξέλιξη του πολιτεύματος της Τουρκίας σε προεδρική δημοκρατία και οι υπερεξουσίες που αποκτά ο πανίσχυρος Ταγίπ Ερντογάν αλλάζουν τα δεδομένα στην γεωπολιτική «σκακιέρα» της ευρύτερης περιοχής. Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί στενά το νέο πεδίο, αλλά και τα πολλά ανοιχτά «μέτωπα»,  τα οποία συντηρούνται τεχνηέντως από την Άγκυρα  για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Θολό το τοπίο σε σχέση με την Ελλάδα

Έμπειροι αναλυτές και κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν πως η σταθερότητα στη γειτονική χώρα και το τέλος των εκλογών στην Τουρκία ενδεχομένως να οδηγήσουν τον Ταγίπ Ερντογάν σε μια φάση «μερικής ανακωχής» με την Ελλάδα ρίχνοντας τους τόνους της επιθετικής ρητορικής που είχε υιοθετήσει όλο το προηγούμενο διάστημα. Μάλιστα από το Μαξίμου ανέμεναν το αποτέλεσμα των εκλογών,  προκειμένου να κινητοποιηθούν  για τους δύο Έλληνες στρατιωτικούς που εξακολουθούν να κρατούνται στις φυλακές της Ανδριανούπολης. Ενδεχομένως η παρουσία του πρωθυπουργού στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών στο τέλος της εβδομάδας να είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρίας για να έρθει και πάλι στην επιφάνεια το ζήτημα.

Η άλλη ανάγνωση είναι λιγότερο αισιόδοξη και αναφέρει πως όσο ο Ταγίπ Ερντογάν δεν μένει ικανοποιημένος από την Ελλάδα με το ζήτημα των οκτώ στρατιωτικών, δεν πρόκειται να ηρεμήσει.  Ο «σουλτάνος» δείχνει μια εμμονή με τη μη διευθέτηση του ζητήματος – σύμφωνα με τα δικά του θέλω – και για αυτό τον λόγο κανείς αξιωματούχος στην ελληνική πλευρά δεν πίστεψε πως οι απειλές περί απαγωγής τους ήταν απλώς ένα «προεκλογικό τρικ».  Από τη στιγμή που η εθνικιστική ρητορική έχει γίνει δημοφιλής στο εσωτερικό της Τουρκίας και εκτιμάται πως «ξύπνησε» τα πατριωτικά ένστικτα των Τούρκων που του χάρισαν τη νίκη από τον πρώτο γύρο, ο επανεκλεγείς πρόεδρος δεν θα σταματήσει την πίεση προς την Ελλάδα τόσο στο Αιγαίο με την ανάδειξη των γκρίζων ζωνών όσο και στην κυπριακή ΑΟΖ.

Πολλά τα μέτωπα του Ερντογάν

Στόχος του Ερντογάν θα παραμείνει το να αποκτήσει η χώρα του ηγετικό ρόλο στα περιφερειακά δρώμενα  παρά τις εν εξελίξει συγκρούσεις που έχει και αντικατοπτρίζονται στη σχέση του με την Ελλάδα. Η Τουρκία παραμένει ένας πολύτιμος στρατηγικός εταίρος του ΝΑΤΟ λόγω του ισχυρού στρατού που διαθέτει, ωστόσο οι σχέσεις της  με τις ΗΠΑ μετά και την ιστορία των F – 35 είναι  διαταραγμένες. Με την Ουάσινγκτον παραμένει σε σύγκρουση εξαιτίας του Κουρδικού, αλλά και του μεσανατολικού για το οποίο δηλώνει παγίως υποστηρικτής των Παλαιστινίων και του μουσουλμανικού κόσμου.

Η δαιμονοποίηση της Δύσης δεν έχει σταματήσει, με τις Βρυξέλλες  να εγκαλούν συνεχώς την Τουρκία για τα ανθρώπινα δικαιώματα που καταπατώνται με προσαγωγές και συλλήψεις Ευρωπαίων υπηκόων. Ο  Ερντογάν θα συνεχίσει να ασκεί πίεση σε Ελλάδα και ΕΕ  με μοχλό το προσφυγικό θέτοντας συνεχώς, όμως σε αμφισβήτηση την ενταξιακή του πορεία της χώρας του.

Η πρόσφατη συνεννόηση Άγκυρας, Μόσχας και Τεχεράνης για το Συριακό έχουν οδηγήσει σε καλύτερο επίπεδο τις σχέσεις του Ερντογάν με τον Πούτιν ειδικά μετά τη κατάρριψη του ρωσικού βομβαρδιστικού τον Νοέμβριο του 2015, όπου η κατάσταση ανάμεσα στις  δυο χώρες είχε χαρακτηριστεί εξαιρετικά κρίσιμη. Η υποσχετική για την αγορά των S – 400 από την Τουρκία  έχει δράσει επίσης θετικά για το περαιτέρω άνοιγμα των διπλωματικών διαύλων.  

Παραμένει η αναταραχή στο εσωτερικό

Κυβερνητικοί παράγοντες σκιαγραφώντας το εσωτερικό της Τουρκίας βλέπουν πως η χώρα απέχει πολύ από μια κατάσταση κανονικότητας από την απόπειρα πραξικοπήματος και μετά. Υπολογίζεται ότι δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι έχουν απολυθεί από το δημόσιο, ενώ περισσότεροι από 100.000 πολίτες έχουν οδηγηθεί στις φυλακές με πολιτικές κατηγορίες.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Ταγίπ Ερντογάν παρουσιάζεται ως ο μοναδικός ηγέτης που μπορεί να ενώσει τη χώρα και να ξεπεράσει όλα τα εμπόδια συμπεριλαμβανομένου και αυτού της οικονομίας. Η γειτονική χώρα μαστίζεται από υψηλό πληθωρισμό, μεγάλο ιδιωτικό χρέος και τεράστιο τραπεζικό δανεισμό, τα οποία αναμένεται να επισύρουν μια σειρά από μέτρα.

Δεν πρέπει να παραλειφθεί πως στο  νέο μετεκλογικό  πεδίο ο Τούρκος πρόεδρος έχει να αντιμετωπίσει έναν ισχυρό αντίπαλο. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια οι Κεμαλικοί βρήκαν στο πρόσωπο του Μουχαρέμ Ιντζέ ένα πρόσωπο, που κατάφερε να συσπειρώσει το ΗCP (Ρεπουμλικανικό Λαϊκό Κόμμα) και έτσι ο Ερντογάν απέκτησε μια υπολογίσιμη αντιπολίτευση.

Το  AKP (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης)  είναι πρώτο εδώ και 16 χρόνια, όμως το γεγονός πως και ο Ιντζέ, αλλά και η Μεράλ Ακσενέρ (Καλό Κόμμα) έχουν υιοθετήσει την ίδια εθνικιστική ατζέντα είναι μια επαρκής ένδειξη πως η επιθετικότητα απέναντι στην Ελλάδα δεν πρόκειται να σταματήσει τόσο εύκολα. Όσοι παρακολουθούν τα εσωτερικά της Άγκυρας υπενθυμίζουν το πάθος που έχουν επιδείξει οι Κεμαλιστές για τα 18 νησιά που υποστηρίζουν ότι τους ανήκουν, αλλά και για την Κύπρο, οπότε ο Ερντογάν δεν θα μπορούσε να περάσει κάτω από αυτόν τον πήχη.

Το ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να ηρεμήσει ούτε μετεκλογικά προκύπτει από το γεγονός πως λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της επανεκλογής του Ταγίπ Ερντογάν από τον πρώτο γύρο,  τα κόμματα της αντιπολίτευσης έκαναν λόγο για παραποίηση του αποτελέσματος κατηγορώντας παράλληλα τα κρατικά μέσα ενημέρωσης για χειραγώγηση των πολιτών.

Το συγχαρητήριο τηλεφώνημα

Τις επόμενες ώρες αναμένεται να πραγματοποιηθεί, ως είθισται, τηλεφωνική επικοινωνία του Αλέξη Τσίπρα με τον Ταγίπ Ερντογάν προκειμένου να τον συγχαρεί για την επανεκλογή του. «Δε θέλω να προβώ σε κάποιο σχόλιο σε σχέση με τις εκλογές στην Τουρκία. Νομίζω ότι υπάρχουν ενδείξεις για το ότι οι σημερινές εκλογές διεξήχθησαν πολύ δημοκρατικά» είπε ο πρωθυπουργός από τις Βρυξέλλες, εκφράζοντας την εκτίμηση πως  «η τουρκική κυβέρνηση θα σεβαστεί τις δεσμεύσεις της» για την εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας.

• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν