«Parasocial»: Η Λέξη της Χρονιάς του λεξικού Cambridge για το 2025 και ο καθρέφτης της μοναξιάς μας

Τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης, η Taylor Swift και οι influencers των social media «ψήφισαν» χωρίς να το ξέρουν τη νέα Λέξη της Χρονιάς 2025 του λεξικού Cambridge: η λέξη είναι «parasocial».

Πρόκειται για έναν όρο που περιγράφει τη σχέση που νιώθουμε ότι έχουμε με κάποιον που δεν γνωρίζουμε στην πραγματική ζωή – από διάσημους και podcasters μέχρι… την ίδια την τεχνητή νοημοσύνη.

Τι σημαίνει «parasocial»

Όπως εξηγεί η καθηγήτρια πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, Σιμόν Σναλ, μια παρα-κοινωνική σχέση είναι όταν:

Νιώθουμε ότι γνωρίζουμε πολύ καλά κάποιον που δεν έχουμε συναντήσει ποτέ: έναν διάσημο, έναν influencer, ένα δημόσιο πρόσωπο.

Στην πραγματικότητα, είναι μια μονόπλευρη, «φανταστική» σχέση – εμείς επενδύουμε συναισθηματικά, ο άλλος δεν ξέρει καν ότι υπάρχουμε.

Ο όρος δεν είναι καινούργιος. Εμφανίστηκε ήδη το 1956, όταν οι κοινωνιολόγοι Ντόναλντ Χόρτον και Ρίτσαρντ Βολ παρατήρησαν ότι οι τηλεθεατές αντιμετώπιζαν τους ηθοποιούς στην οθόνη σαν φίλους ή συγγενείς. Αυτό που άλλαξε σήμερα είναι η ένταση και η κλίμακα του φαινομένου.

Από την Taylor Swift… μέχρι το For You Page

Στη σημερινή κουλτούρα, οι παρα-κοινωνικές σχέσεις έχουν εκτοξευθεί:

• Οι fans της Taylor Swift δηλώνουν ότι έχουν μια βαθιά, συναισθηματική σύνδεση μαζί της.
• Παρακολουθούν εμμονικά την προσωπική και ερωτική της ζωή.
• Νιώθουν ότι «τη ξέρουν», ότι «τους καταλαβαίνει», μέσα από τα τραγούδια της.

Το ίδιο συμβαίνει με δεκάδες influencers, streamers, YouTubers, podcasters: είναι πάντα στην οθόνη μας, μιλάνε «σε εμάς», μας κοιτούν στο φακό, μας μοιράζονται «μυστικά». Όλα αυτά καλλιεργούν την αίσθηση ότι είμαστε κοντά τους – ενώ δεν είμαστε.

Η Σναλ προειδοποιεί ότι αυτό έχει και σκοτεινή πλευρά: όταν πρόσωπα με τεράστια επιρροή διαδίδουν ψευδείς ιατρικές συμβουλές, προωθούν τοξικά πρότυπα ή πουλάνε προβληματικά προϊόντα, μπορούν να προκαλέσουν «πραγματική ζημιά» στους ακολούθους τους, ακριβώς επειδή αυτοί νιώθουν ότι έχουν μια ειδική σχέση μαζί τους.

Parasocial και τεχνητή νοημοσύνη

Το λεξικό Cambridge σημειώνει ότι η άνοδος της λέξης «parasocial» συνδέεται και με τις σχέσεις που αναπτύσσονται πλέον με AI chatbots.

• Έρευνα της Common Sense Media το 2025 σε εφήβους 13–17 ετών έδειξε ότι το 72% είχε χρησιμοποιήσει έναν AI «σύντροφο» τουλάχιστον μία φορά – για συναισθηματική ή ψυχική υποστήριξη ή απλώς για την αίσθηση ενός «φίλου».
• Άλλη έρευνα σε ενήλικες στις ΗΠΑ έδειξε ότι περίπου 1 στους 3 δήλωσε πως είχε μια ρομαντική ή πιο προσωπική σχέση με τεχνητή νοημοσύνη.

Τα chatbots είναι σχεδιασμένα να είναι ευγενικά, υποστηρικτικά, κολακευτικά – άρα είναι πολύ εύκολο να νιώσει κανείς ότι τον «καταλαβαίνουν» περισσότερο από τους ανθρώπους γύρω του.

Μοναξιά + οθόνες = τέλειο έδαφος

Η Σναλ βλέπει δύο βασικούς λόγους πίσω από την έκρηξη των parasocial σχέσεων:

• τη «σιωπηλή επιδημία» μοναξιάς σε όλο τον κόσμο
• την εκρηκτική αύξηση του χρόνου που περνάμε μπροστά σε οθόνες

Στο κινητό ή στον υπολογιστή, μια παρα-κοινωνική σχέση είναι ένα κλικ μακριά:
ένα story, ένα live, ένα DM, μια συνομιλία με ένα chatbot.

Όσο περισσότερο χρόνο περνάμε εκεί, τόσο λιγότερο χρόνο διαθέτουμε για πραγματικές, αμοιβαίες σχέσεις.

Το αντίδοτο

Το μήνυμα, σύμφωνα με τη Σναλ, είναι απλό αλλά όχι εύκολο:

να επενδύσουμε ξανά σε σχέσεις πραγματικής ζωής.

«Όσο περισσότερο χρόνο περνώ συνομιλώντας με ένα chatbot, τόσο λιγότερο χρόνο αφιερώνω πιθανότατα σε μια συζήτηση με ένα πραγματικό άτομο», λέει χαρακτηριστικά.

Η επιλογή της λέξης «parasocial» ως Λέξης της Χρονιάς δεν είναι απλώς μια γλωσσική καταγραφή. Είναι ένας καθρέφτης του πώς ζούμε:
πιο συνδεδεμένοι από ποτέ – και ταυτόχρονα πιο μόνοι.

• cambridge dictionary
• parasocial
• social media
• εφηβοι
• λέξη της χρονιάς
• Μοναξιά
• Τεχνητή Νοημοσύνη
• ψηφιακες σχεσεις
• ψυχολογία