ΠΑΣΟΚ: Aπό κοινωνική ανάγκη σε κομματική ρουτίνα

Να το πούμε καθαρά, χωρίς περιστροφές και χωρίς τις συνήθεις δημοσιογραφικές ευκολίες: το ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετωπίζει απλώς μια συγκυριακή κάμψη. Αντιμετωπίζει μια κρίση ταυτότητας, μια υπαρξιακή αμηχανία που προηγείται και υπερβαίνει τις δημοσκοπήσεις. Οι μετρήσεις απλώς την αποτυπώνουν. Τριτοτέταρτο και βάλε, όχι επειδή το «αδίκησε» η συγκυρία, αλλά επειδή δεν κατάφερε να αρθρώσει λόγο που να απαντά στο παρόν.
Το ότι το ξεπέρασε η Πλεύση Ελευθερίας – δεύτερη, παρακαλώ- δεν είναι απλώς πολιτικό γεγονός. Είναι σύμπτωμα. Ένα μόρφωμα χωρίς κομματική παράδοση, χωρίς μηχανισμούς, χωρίς «βάθος», κατορθώνει να προηγείται ενός ιστορικού κόμματος. Όχι επειδή έχει ολοκληρωμένο σχέδιο διακυβέρνησης, αλλά επειδή εκπέμπει κάτι που το ΠΑΣΟΚ έχει απωλέσει: ηθικό φορτίο, στοιχειώδη αυθεντικότητα, αίσθηση αντιπροσώπευσης.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, έρχονται στον ορίζοντα τα μέχρι στιγμής «μη κόμματα» της Καρυστιανού και του Τσίπρα. Πολιτικά ρευστά, ατελή, ενδεχομένως πρόχειρα. Όμως με κοινωνική απεύθυνση. Με πρόσωπα που, είτε αρέσουν είτε όχι, συνομιλούν με υπαρκτές αγωνίες. Το αναμενόμενο εγχείρημα Σαμαρά κινείται αλλού· σε άλλες ιδεολογικές δεξαμενές. Δεν είναι εκεί το πρόβλημα της Χαριλάου Τρικούπη.

Το πρόβλημα είναι ότι η δυναμική της Καρυστιανού δείχνει να προσπερνά το ΠΑΣΟΚ χωρίς καν να το αναγνωρίζει ως αντίπαλο. Και δεν θα ήταν πολιτική υπερβολή να δούμε τη Χαριλάου Τρικούπη να παλεύει στα μαρμαρένια αλώνια με τον Τσίπρα για την τρίτη θέση. Όχι ότι ο Τσίπρας διανύει περίοδο ακμής· κάθε άλλο. Αλλά στην πολιτική, όταν ο ένας δεν πείθει, ο άλλος απλώς… επιβιώνει. Και αυτή τη στιγμή, αν κάποιος χρειάζεται πλερέζες, δεν είναι ο πρώην πρωθυπουργός.
Και όμως: το ΠΑΣΟΚ έχει πρόγραμμα. Έχει στελέχη που εμφανίζονται καθημερινά στα μέσα. Έχει αρχηγό που «αγωνίζεται», που περιοδεύει, που μιλά, που ιδρώνει. Το πρόβλημα δεν είναι η κινητικότητα. Είναι η απουσία νοήματος. Διότι η πολιτική δεν είναι αγώνας δρόμου ούτε άθροισμα εμφανίσεων. Είναι πρόταση ζωής. Και εκεί, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να μιλά μια γλώσσα που δεν συγκινεί, δεν ενοχλεί, δεν κινητοποιεί.
Ακούγεται πως το επικείμενο Συνέδριο θα αποτελέσει τομή. Ότι θα υπάρξουν προσχωρήσεις, ότι θα ενισχυθεί πολιτικά και δημοσκοπικά. Μπορεί. Ακούγεται επίσης πως το κόμμα θα βγει αρραγές, με κυρίαρχο τον Ανδρουλάκη, ώστε να αρχίσουν να κινούνται οι βελόνες, να σταματήσουν οι υπόγειες μουρμούρες, τα μισόλογα πίσω από την πλάτη του αρχηγού. Μπορεί κι αυτό.
Αλλά η πολιτική εμπειρία διδάσκει ότι τα οργανωτικά «μπαλώματα» δεν θεραπεύουν υπαρξιακά ελλείμματα. Και δεν είναι λίγοι – μιλάμε ακόμη και για στελέχη του ίδιου του ΠΑΣΟΚ— που λένε χαμηλόφωνα αλλά καθαρά ότι «ο Ανδρουλάκης δεν τραβάει» και ότι «πάμε στις εκλογές με διπλωμένα φτερά». Το λένε, και ταυτόχρονα ακονίζουν τα μαχαίρια για την επόμενη μέρα. Γιατί στην ελληνική κομματική κουλτούρα, η ήττα δεν οδηγεί σε αυτοκριτική· οδηγεί σε εσωτερική σφαγή.
Όπως και να ’χει, μαύρα σύννεφα έχουν ζώσει τη Χαριλάου Τρικούπη. Είναι νωρίς, θα πει κανείς, για τελεσίδικες προβλέψεις. Σωστό. Αλλά η πολιτική —όπως και η ζωή— δεν διαψεύδει εύκολα τη λαϊκή σοφία. «Η καλή η μέρα απ’ το πρωί φαίνεται». Και προς το παρόν, το πρωινό αυτό μοιάζει βαρύ, μουντό και χωρίς καθαρό ορίζοντα.

• Μαρία Καρυστιανού
• ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
• Πλεύση Ελευθερίας