Πέμπτος γύρος συνομιλιών Ισραήλ-Λιβάνου υπο τη σκιά νέων επιθέσεων

Με τις διπλωματικές προσπάθειες να κινούνται σε τεντωμένο σχοινί και τη βία στο έδαφος να συνεχίζεται, ο πέμπτος κύκλος των συνομιλιών ανάμεσα στις κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου, υπό αμερικανική μεσολάβηση, δεν ολοκληρώθηκε όπως αναμενόταν χθες Πέμπτη, αλλά παρατείνεται για σήμερα στην Ουάσιγκτον. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις «βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη» και ότι τα δύο μέρη θα συνεχίσουν τις εργασίες τους στις 09:00 τοπική ώρα, 16:00 ώρα Ελλάδας, με στόχο τη διαμόρφωση συμφωνίας.

Το μνημόνιο ΗΠΑ–Ιράν και το μέτωπο του Λιβάνου

Η παράταση των συνομιλιών έρχεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη συγκυρία. Από τη μία πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη δυναμική που δημιούργησε το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ–Ιράν της 17ης Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε ρητά τον τερματισμό των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου και του μετώπου του Λιβάνου. Από την άλλη, οι εξελίξεις στο πεδίο δείχνουν ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει περισσότερο ζητούμενο παρά δεδομένο.

Το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν και αντιτίθεται στις απευθείας διαπραγματεύσεις Λιβάνου–Ισραήλ, κατήγγειλε χθες νέα «κατάφωρη παραβίαση» της εκεχειρίας, μετά από πλήγμα ισραηλινού drone στον νότιο Λίβανο. Σύμφωνα με λιβανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, η επίθεση στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον τρεις ανθρώπους και τραυμάτισε ακόμη έναν. Η Χεζμπολά έκανε λόγο για «απευθείας επίθεση» σε αμάχους, υποστηρίζοντας ότι παραμένει δεσμευμένη στην κατάπαυση του πυρός.

Ο ισραηλινός στρατός, από την πλευρά του, έδωσε διαφορετική εκδοχή, αναφέροντας ότι στοχοποίησε μέλη της Χεζμπολά που, όπως υποστήριξε, αποτελούσαν απειλή για τις ισραηλινές δυνάμεις. Σε ανακοίνωσή του έκανε λόγο για «τρομοκράτες της Χεζμπολά» που εντοπίστηκαν και εξουδετερώθηκαν με αεροπορικά και χερσαία μέσα.

Η νέα επίθεση αυξάνει σε τουλάχιστον επτά τους νεκρούς από την Τρίτη σε ισραηλινά πλήγματα, την ίδια ώρα που στην Ουάσιγκτον διεξάγεται ο νέος γύρος συνομιλιών. Το γεγονός αυτό επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κλίμα και αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της διαδικασίας: η διπλωματία προσπαθεί να χαράξει οδικό χάρτη αποκλιμάκωσης, ενώ στο πεδίο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται.

Κεντρικό αγκάθι παραμένει η παρουσία του ισραηλινού στρατού στον νότιο Λίβανο. Το Ισραήλ διατηρεί υπό τον έλεγχό του ζώνη ασφαλείας βάθους περίπου δέκα χιλιομέτρων από τα σύνορα, υποστηρίζοντας ότι η παραμονή του εκεί είναι αναγκαία όσο η Χεζμπολά δεν αφοπλίζεται. Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης Νετανιάχου, Νταβίντ Μένσερ, επανέλαβε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν όσο το σιιτικό κίνημα παραμένει απειλή.

Η Βηρυτός, αντίθετα, επιμένει στην ανάγκη πλήρους ισραηλινής αποχώρησης και αποκατάστασης της λιβανικής κυριαρχίας στον νότο. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να γεφυρώσουν το χάσμα, εξετάζοντας προτάσεις για σταδιακή εφαρμογή συμφωνίας, με ενίσχυση του ρόλου του λιβανικού στρατού και απομάκρυνση υποδομών της Χεζμπολά από κρίσιμες περιοχές. Ωστόσο, η απουσία της ίδιας της Χεζμπολά από τις συνομιλίες δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο οποιαδήποτε συμφωνία θα μπορέσει να εφαρμοστεί στην πράξη.

Νέος νεκρός Παλαιστίνιος στη Δυτική Όχθη

Την ίδια ώρα, η ένταση δεν περιορίζεται στον Λίβανο. Στη Δυτική Όχθη, άνδρες του ισραηλινού στρατού σκότωσαν χθες Πέμπτη έναν 32χρονο Παλαιστίνιο, τον Μούσταφα Τάχα Μούσταφα αλ Χατίμπ, στην περιοχή Σαλφίτ. Το υπουργείο Υγείας της Παλαιστινιακής Αρχής ανακοίνωσε ότι ο άνδρας σκοτώθηκε από πυρά των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι οι στρατιώτες του δέχθηκαν ρίψη αντικειμένων και άνοιξαν πυρ μετά από προειδοποιητικές βολές.

Η βία που απειλεί να ακυρώσει τη διπλωματία

Η βία στη Δυτική Όχθη βρίσκεται ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023. Σύμφωνα με παλαιστινιακά στοιχεία και διεθνείς καταμετρήσεις, περισσότεροι από 1.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί έκτοτε από ισραηλινές δυνάμεις ή εποίκους, ανάμεσά τους μέλη ενόπλων οργανώσεων αλλά και άμαχοι. Την ίδια περίοδο, δεκάδες Ισραηλινοί, πολίτες και στρατιωτικοί, έχουν σκοτωθεί σε παλαιστινιακές επιθέσεις ή κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων.

Το ερώτημα πλέον είναι αν η Ουάσιγκτον μπορεί να μετατρέψει τις συνομιλίες σε πραγματικό μηχανισμό αποκλιμάκωσης ή αν η διπλωματική διαδικασία θα μείνει πίσω από τις εξελίξεις στο έδαφος. Για τις ΗΠΑ, οι συνομιλίες Ισραήλ–Λιβάνου αποτελούν κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας μετά το μνημόνιο με το Ιράν. Για τον Λίβανο, διακυβεύεται η κυριαρχία του νότου και η επιστροφή χιλιάδων εκτοπισμένων. Για το Ισραήλ, το βασικό ζητούμενο παραμένει η ασφάλεια των βόρειων περιοχών του και ο περιορισμός της Χεζμπολά.

Όσο, όμως, οι διαπραγματευτές κάθονται στο τραπέζι και τα drones συνεχίζουν να χτυπούν, η απόσταση ανάμεσα στη συμφωνία και την ειρήνη παραμένει μεγάλη.

• Ισραήλ
• Λίβανος
• Μέση Ανατολή