Πέρασαν στις σχολές των ονείρων τους, αλλά δεν γράφτηκαν ποτέ – Το κόστος ζωής «κόβει» φοιτητές (Βίντεο)

Για κάποιους νέους, η ανακοίνωση των βάσεων δεν ήταν το τέλος της αγωνίας αλλά η αρχή ενός νέου, πολύ πιο δύσκολου υπολογισμού: αν μπορούν οικονομικά να πάνε στη σχολή στην οποία πέρασαν.

Η εικόνα που καταγράφεται φέτος στο Πανεπιστήμιο Πατρών είναι ενδεικτική. Περίπου 400 επιτυχόντες των Πανελλαδικών δεν προχώρησαν τελικά στην εγγραφή τους, σύμφωνα με τον πρύτανη του ιδρύματος Χρήστο Μπούρα. Τα αναλυτικότερα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί κάνουν λόγο για 372 μη εγγραφές, περίπου 7,6% του συνόλου των επιτυχόντων. Και το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι το φαινόμενο δεν περιορίστηκε σε τμήματα χαμηλής ζήτησης: 9 επιτυχόντες στην Ιατρική, 15 στους Μηχανολόγους και 14 στους Ηλεκτρολόγους δεν εγγράφηκαν.

Το στοιχείο αυτό μεταφέρει τη συζήτηση από το αν ένας μαθητής κατάφερε να περάσει στις Πανελλαδικές στο αν η οικογένειά του μπορεί να στηρίξει οικονομικά το επόμενο βήμα.

Από τη Χίο στην Πάτρα – και από το όνειρο στον λογαριασμό

Ο Χρήστος Μπούρας έχει συνδέσει την εικόνα αυτή με έναν συνδυασμό παραγόντων, με σημαντικό ρόλο να διαδραματίζουν οι οικονομικές δυσκολίες των οικογενειών, το κόστος στέγασης και μετακίνησης, αλλά και οι αλλαγές στον χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φοιτήτριας από τη Χίο, η οποία έφτασε στην Πάτρα για να σπουδάσει Ιατρική, γνωρίζοντας ότι η επιλογή αυτή συνεπάγεται ένα σημαντικό επιπλέον κόστος για την οικογένειά της.

Την ίδια στιγμή, άλλοι επιτυχόντες βρέθηκαν μπροστά σε ένα διαφορετικό δίλημμα. Η Ηλιάνα, σύμφωνα με την προσωπική μαρτυρία που μεταδόθηκε από τον ΑΝΤ1 και αναδημοσιεύτηκε σε σχετικά ρεπορτάζ, πέρασε στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, αλλά αποφάσισε να μην ακολουθήσει τη σχολή που είχε επιλέξει, καθώς δεν μπορούσε να καλύψει το κόστος της διαμονής μακριά από την Αθήνα. Επέλεξε τελικά ιδιωτική σχολή και εργασία παράλληλα. Πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις, με κοινό παρονομαστή το κόστος της φοίτησης σε άλλη πόλη.

Το ενοίκιο είναι μόνο η αρχή

Στην Πάτρα, η εικόνα της φοιτητικής στέγης παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις. Οι ζητούμενες τιμές για μικρά διαμερίσματα κινούνται περίπου στα 400 ευρώ κατά μέσο όρο, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου μια γκαρσονιέρα εκτός κέντρου μπορεί να βρεθεί από 200 ευρώ, την ώρα που ένα ανακαινισμένο και επιπλωμένο δυάρι στο κέντρο μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 700 ευρώ.

Το πραγματικό κόστος, όμως, δεν σταματά στο μίσθωμα. Ρεύμα, νερό, κοινόχρηστα, ίντερνετ, τρόφιμα, μετακινήσεις και καθημερινά προσωπικά έξοδα προστίθενται κάθε μήνα στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Τοπικό ρεπορτάζ για τη φοιτητική ζωή στην Πάτρα υπολογίζει το συνολικό μηνιαίο κόστος για έναν φοιτητή που διαμένει μόνος του σε περίπου 740 έως 1.065 ευρώ, ανάλογα με το ενοίκιο και τον τρόπο ζωής. Έτσι, ακόμη και ένα σχετικά «φθηνό» σπίτι μπορεί να μετατραπεί σε σημαντική οικονομική επιβάρυνση όταν προστεθούν όλα τα υπόλοιπα έξοδα.

Το στεγαστικό επίδομα δεν καλύπτει όλο τον λογαριασμό

Η Πολιτεία έχει αυξήσει τα τελευταία χρόνια το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. Για φοιτητές ΑΕΙ εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης ανέρχεται στα 2.000 ευρώ ετησίως, ενώ μπορεί να φτάσει τα 2.500 ευρώ στην περίπτωση συγκατοίκησης με άλλον φοιτητή, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η συνολική ετήσια χρηματοδότηση του προγράμματος έχει αυξηθεί στα 90 εκατ. ευρώ το 2026, από περίπου 42 εκατ. ευρώ το 2019.

Ακόμη και στην περίπτωση που μια οικογένεια δικαιούται το ανώτατο ποσό, πρόκειται για ενίσχυση που αντιστοιχεί σε περίπου 208 ευρώ τον μήνα όταν επιμεριστεί σε 12 μήνες. Ο λογαριασμός της στέγασης και της διαβίωσης, επομένως, παραμένει πολλαπλάσιος.

Παράλληλα, τα πανεπιστήμια διαθέτουν εστίες και δωρεάν σίτιση για φοιτητές που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια, όμως οι διαθέσιμες θέσεις δεν αρκούν ώστε να εξαλειφθεί συνολικά το πρόβλημα. Στο Πανεπιστήμιο Πατρών, ο πρύτανης έχει επισημάνει ότι οι δικαιούχοι φοιτητικής μέριμνας θα εξυπηρετηθούν από τις διαθέσιμες δομές.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό – είναι και δημογραφικό

Ο Χρήστος Μπούρας συνδέει την εικόνα των μη εγγραφών και με τη δημογραφική συρρίκνωση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, σήμερα προσφέρονται περίπου 70.000 θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ οι νέοι φοιτητές είναι περίπου 60.000. Εάν η σημερινή δημογραφική τάση συνεχιστεί, εκτιμά ότι έως το 2040 οι νέοι φοιτητές θα μπορούσαν να περιοριστούν στις 30.000-32.000 για περίπου τον ίδιο αριθμό θέσεων.

Αυτό σημαίνει ότι τα περιφερειακά πανεπιστήμια βρίσκονται μπροστά σε διπλή πρόκληση: από τη μία η μείωση του αριθμού των νέων και από την άλλη το αυξανόμενο κόστος για μια οικογένεια που καλείται να στείλει το παιδί της σε άλλη πόλη.

 

Το θέμα, επομένως, δεν αφορά μόνο τους 372 ή τους περίπου 400 επιτυχόντες της Πάτρας. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών λειτουργεί ως ένδειξη ενός ευρύτερου προβλήματος: η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο μπορεί να έχει γίνει δικαίωμα που κατακτάται με τις Πανελλαδικές, όμως η δυνατότητα να φτάσει κάποιος μέχρι το αμφιθέατρο εξακολουθεί να εξαρτάται, σε σημαντικό βαθμό, από το οικογενειακό εισόδημα.

Και το ερώτημα που μένει πλέον να απαντηθεί είναι αν στο μέλλον θα αρκεί ένας καλός βαθμός για να ανοίξει η πόρτα μιας σχολής ή αν, πριν από αυτήν, θα χρειάζεται να περάσει και μια δεύτερη εξέταση: εκείνη του οικογενειακού προϋπολογισμού.

• εισαγωγικές εξετάσεις
• οικονομικές πιέσεις
• Πανεπιστήμια
• σχολές
• φοιτητές