Περιβάλλον: Γιατί το βάψιμο των ρούχων έχει μεγάλο αποτύπωμα άνθρακα;

Σε μια μικρή γωνιά της αγροτικής Ταϊβάν, ανάμεσα σε άλλα βαφεία και μικρά εργοστάσια, η νεοσύστατη εταιρεία Alchemie Technology βρίσκεται στην τελική φάση της υλοποίησης ενός σχεδίου που ισχυρίζεται ότι θα φέρει επανάσταση στην παγκόσμια βιομηχανία ενδυμάτων και θα μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα.

Η νεοφυής επιχείρηση με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο έχει στοχεύσει σε ένα από τα πιο βρώμικα τμήματα της βιομηχανίας ένδυσης -τη βαφή των υφασμάτων- με την πρώτη παγκοσμίως ψηφιακή διαδικασία βαφής.

«Παραδοσιακά κατά τη βαφή υφασμάτων, βυθίζετε το ύφασμα σε νερό στους 135 βαθμούς Κελσίου για έως και τέσσερις ώρες περίπου. Για παράδειγμα, για να βάψεις έναν τόνο πολυεστέρα, παράγεις 30 τόνους τοξικών λυμάτων», λέει ο ιδρυτής της Alchemie Dr Alan Hudd.

«Αυτή είναι η ίδια διαδικασία που αναπτύχθηκε πριν από 175 χρόνια στη βορειοδυτική Αγγλία, στα βαμβακοποιεία του Lancashire και του Yorkshire, και την εξάγουμε», επισημαίνει, πρώτα στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στα εργοστάσια της Ασίας.

Σύμφωνα με το World Resources Institute, ένα μη κερδοσκοπικό ερευνητικό κέντρο με έδρα τις ΗΠΑ, η βιομηχανία ένδυσης χρησιμοποιεί περίπου πέντε τρισεκατομμύρια λίτρα νερού κάθε χρόνο μόνο για τη βαφή των υφασμάτων.

Ο κλάδος είναι, με τη σειρά του, υπεύθυνος για το 20% της βιομηχανικής ρύπανσης των υδάτων παγκοσμίως, ενώ παράλληλα καταναλώνει ζωτικούς πόρους όπως τα υπόγεια ύδατα σε ορισμένες χώρες. Επίσης, απελευθερώνει ένα τεράστιο αποτύπωμα άνθρακα από την αρχή έως το τέλος -ή περίπου το 10% των ετήσιων παγκόσμιων εκπομπών, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών.

Η Alchemie λέει ότι η τεχνολογία της μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση αυτού του προβλήματος. Με την ονομασία Endeavour, το μηχάνημά της μπορεί να συμπιέσει τη βαφή, το στέγνωμα και τη στερέωση των υφασμάτων σε μια δραματικά συντομότερη και με εξοικονόμηση νερού διαδικασία.

Σύμφωνα με την εταιρεία, το Endeavour χρησιμοποιεί την ίδια αρχή με την εκτύπωση inkjet για να εκτοξεύσει γρήγορα και με ακρίβεια τη βαφή πάνω και μέσα από το ύφασμα. Οι 2.800 διανομείς του μηχανήματος εκτοξεύουν περίπου 1,2 δισεκατομμύρια σταγονίδια ανά γραμμικό μέτρο υφάσματος.

«Αυτό που ουσιαστικά κάνουμε είναι να καταγράφουμε και να τοποθετούμε μια σταγόνα, μια πολύ μικρή σταγόνα με ακρίβεια πάνω στο ύφασμα. Και μπορούμε να ενεργοποιούμε και να απενεργοποιούμε αυτές τις σταγόνες, ακριβώς όπως ένας διακόπτης φωτός», λέει ο Δρ Hudd.

Η Alchemie ισχυρίζεται μεγάλη εξοικονόμηση μέσω της διαδικασίας: μείωση της κατανάλωσης νερού κατά 95%, της κατανάλωσης ενέργειας έως και 85% και εργασία τρεις έως πέντε φορές ταχύτερη από τις παραδοσιακές διαδικασίες.

Αναπτύχθηκε αρχικά στο Cambridge, η εταιρεία βρίσκεται τώρα στην Ταϊβάν για να δει πώς λειτουργεί το Endeavour σε πραγματικό περιβάλλον.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ δυνατό σε έργα Ε&Α, είναι πολύ δυνατό στην εφεύρεση νέων πραγμάτων, αλλά σίγουρα αν θέλεις να προχωρήσεις στην εμπορική αξιοποίηση πρέπει να πας στα πραγματικά εργοστάσια», λέει ο Ryan Chen, ο νέος επικεφαλής των επιχειρήσεων της Alchemie, ο οποίος έχει προϋπηρεσία στην κατασκευή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στην Ταϊβάν.

Η Alchemie δεν είναι η μόνη εταιρεία που επιχειρεί μια σχεδόν αδιάβροχη διαδικασία βαφής. Υπάρχει η κινεζική εταιρεία κλωστοϋφαντουργίας NTX, η οποία έχει αναπτύξει μια διαδικασία βαφής χωρίς θερμότητα που μπορεί να μειώσει τη χρήση νερού κατά 90% και τη βαφή κατά 40%, σύμφωνα με τον ιστότοπό της, και η σουηδική νεοφυής εταιρεία Imogo, η οποία χρησιμοποιεί επίσης μια «ψηφιακή εφαρμογή ψεκασμού» με παρόμοια περιβαλλοντικά οφέλη.

Η Kirsi Niinimäki, καθηγήτρια σχεδιασμού που ερευνά το μέλλον των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στο Πανεπιστήμιο Aalto της Φινλανδίας, λέει ότι οι λύσεις που προσφέρουν αυτές οι εταιρείες φαίνονται «αρκετά υποσχόμενες» -αν και προσθέτει ότι θα ήθελε να δει πιο συγκεκριμένες πληροφορίες για θέματα όπως η διαδικασία στερέωσης και μακροχρόνιες μελέτες σχετικά με την ανθεκτικότητα των υφασμάτων.

Αλλά παρόλο που είναι νωρίς, η κ. Niinimäki λέει ότι εταιρείες όπως η Alchemie θα μπορούσαν να φέρουν πραγματικές αλλαγές στη βιομηχανία.

«Όλες αυτές οι νέες τεχνολογίες, νομίζω ότι αποτελούν βελτιώσεις. Εάν είστε σε θέση να χρησιμοποιείτε λιγότερο νερό, για παράδειγμα, αυτό σημαίνει φυσικά λιγότερη ενέργεια και ίσως ακόμη και λιγότερα χημικά -οπότε αυτό φυσικά αποτελεί τεράστια βελτίωση».

Πίσω στην Ταϊβάν, υπάρχουν ακόμα κάποιες ατέλειες που πρέπει να εξομαλυνθούν -όπως το πώς θα λειτουργήσει το μηχάνημα Endeavour σε ένα πιο ζεστό και υγρό κλίμα από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο διευθυντής υπηρεσιών της Alchemie, Matthew Avis, ο οποίος βοήθησε στην ανακατασκευή του Endeavour στη νέα τοποθεσία του εργοστασίου του, ανακάλυψε ότι το μηχάνημα πρέπει να λειτουργεί σε κλιματιζόμενο περιβάλλον -ένα σημαντικό μάθημα, δεδομένου του πόσο μεγάλο μέρος της παραγωγής ενδυμάτων γίνεται στη νότια Ασία.

Η εταιρεία έχει επίσης ορισμένους μεγάλους στόχους για το 2025. Μετά τη δοκιμαστική της λειτουργία με πολυεστέρα στην Ταϊβάν, η Alchemie κατευθύνεται στη συνέχεια στη Νότια Ασία και την Πορτογαλία για να δοκιμάσει τα μηχανήματά της και να τα δοκιμάσει επίσης στο βαμβάκι.

Θα πρέπει επίσης να βρουν πώς να επεκτείνουν την κλίμακα Endeavour. Οι μεγάλες εταιρείες μόδας, όπως η Inditex, ιδιοκτήτρια της Zara, συνεργάζονται με χιλιάδες εργοστάσια. Οι προμηθευτές της θα χρειαστούν εκατοντάδες Endeavour που θα συνεργάζονται για να καλύψουν τη ζήτησή της για βαφή υφασμάτων.

Και αυτή είναι μόνο μία εταιρεία -θα υπάρξουν πολλές, πολλές άλλες που θα έχουν ανάγκη.

• αποτύπωμα άνθρακα
• περιβάλλον
• ρουχα