Ποιοι είναι οι Δρούζοι και γιατί το Ισραήλ επιτίθεται στη Συρία;

Ένα νέο κύμα θανατηφόρας θρησκευτικής βίας συγκλονίζει τη Συρία, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά το εύθραυστο τοπίο ασφαλείας της χώρας, καθώς η νέα κυβέρνηση επιχειρεί να επιβάλει την εξουσία της στα διαμελισμένα εδάφη, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.

Την Κυριακή 13 Ιουλίου, η φερόμενη απαγωγή ενός εμπόρου από τη μειονότητα των Δρούζων πυροδότησε ημέρες αιματηρών συγκρούσεων μεταξύ πολιτοφυλακών των Δρούζων και Σουνιτών μαχητών Βεδουίνων στη νότια Συρία.

Λίγες ημέρες αργότερα, την Τρίτη 15 Ιουλίου, το Ισραήλ επενέβη στρατιωτικά, δηλώνοντας πως οι δυνάμεις του προσπαθούσαν να προστατεύσουν τους Δρούζους και να εξαλείψουν φιλοκυβερνητικές δυνάμεις που κατηγορούνταν για επιθέσεις εναντίον τους στη Σουέιντα. Σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τουλάχιστον 350 άνθρωποι σκοτώθηκαν στη Σουέιντα από την Κυριακή.

Η βία αυτή είναι η πρώτη στην επαρχία Σουέιντα, όπου πλειοψηφούν οι Δρούζοι, μετά τις συγκρούσεις Απριλίου και Μαΐου που είχαν αφήσει δεκάδες νεκρούς από μάχες μεταξύ Δρούζων μαχητών και των νέων συριακών δυνάμεων ασφαλείας. Προηγουμένως, συγκρούσεις στις παράκτιες επαρχίες της Συρίας τον Μάρτιο είχαν στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες μέλη της μειονότητας των Αλαουιτών, στην οποία ανήκε και ο πρώην ηγέτης Μπασάρ αλ-Άσαντ.

Οι αιματηρές ταραχές και οι ισραηλινές επιδρομές αναζωπυρώνουν φόβους για κατάρρευση της ασφάλειας στη Συρία, καθώς η χώρα παλεύει με τις συνέπειες πάνω από δέκα ετών εμφυλίου πολέμου και την πρόσφατη κατάληψη της Δαμασκού από ισλαμιστές αντάρτες τον Δεκέμβριο του 2024. Ο νυν ηγέτης της Συρίας, πρώην τζιχαντιστής Αχμέτ αλ-Σαράα, έχει δεσμευθεί να προστατεύσει τις μειονότητες της χώρας.

Ποιοι είναι οι Δρούζοι;

Οι Δρούζοι είναι μια αραβόφωνη εθνοθρησκευτική μειονότητα που ζει στη Συρία, το Λίβανο, το Ισραήλ και τα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν. Η θρησκεία τους αποτελεί παρακλάδι του Σιιτικού Ισλάμ, με ιδιαίτερη ταυτότητα και δόγματα.

Περίπου οι μισοί από το σύνολο του 1 εκατομμυρίου πιστών τους ζουν στη Συρία, όπου αποτελούν το 3% του πληθυσμού. Στο Ισραήλ, η κοινότητα θεωρείται σε μεγάλο βαθμό πιστή στο κράτος, καθώς τα μέλη της υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις. Σύμφωνα με την Ισραηλινή Στατιστική Υπηρεσία, περίπου 152.000 Δρούζοι ζουν στο Ισραήλ και στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν.

Στη Συρία, διαχρονικά κατείχαν επισφαλή θέση στο πολιτικό σύστημα. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, οι Δρούζοι οργάνωσαν δικές τους πολιτοφυλακές στη νότια Συρία.

Από την πτώση του Άσαντ τον Δεκέμβριο, αντιστέκονται στις προσπάθειες της νέας κυβέρνησης να επιβάλει τον έλεγχό της στη νότια χώρα. Αν και οι Δρούζοι εμφανίζουν διχασμό στην προσέγγισή τους προς τις νέες αρχές –από επιφυλακτικότητα έως πλήρη απόρριψη– πολλοί αντιτίθενται στην παρουσία επίσημων συριακών δυνάμεων ασφαλείας στη Σουέιντα και αρνούνται την ένταξη στον συριακό στρατό, βασιζόμενοι αντ’ αυτού στις τοπικές πολιτοφυλακές τους.

Παρά την καταδίκη των πρόσφατων επιθέσεων εναντίον τους από τη συριακή κυβέρνηση και τις δεσμεύσεις της για αποκατάσταση της τάξης, οι κυβερνητικές δυνάμεις κατηγορούνται επίσης για επιθέσεις κατά της μειονότητας, με το Παρατηρητήριο να καταγράφει «εκτελέσεις χωρίς δίκη» Δρούζων από κυβερνητικά στρατεύματα. Τέτοιες αναφορές εντείνουν την καχυποψία των Δρούζων προς τη Δαμασκό.

Μετά την αιφνιδιαστική πτώση του Άσαντ, το Ισραήλ προσπαθεί να προσεγγίσει την κοινότητα των Δρούζων στα βόρεια σύνορά του, επιδιώκοντας συμμαχίες με μειονότητες της Συρίας.

Παρουσιάζεται ολοένα και περισσότερο ως «προστάτης» των μειονοτήτων της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων Κούρδων, Δρούζων και Αλαουιτών, ενώ συνεχίζει τις επιθέσεις του κατά κυβερνητικών στόχων στη Συρία.

Κατά τις θρησκευτικές συγκρούσεις τον Μάιο, το Ισραήλ βομβάρδισε κοντά στο προεδρικό μέγαρο στη Δαμασκό, προειδοποιώντας ενάντια σε επιθέσεις κατά των Δρούζων. Ωστόσο, ορισμένες προσωπικότητες Δρούζων στη Συρία και τον Λίβανο κατηγορούν το Ισραήλ ότι υποδαυλίζει τις διαιρέσεις για να προωθήσει επεκτατικές φιλοδοξίες.

Γιατί το Ισραήλ επιτίθεται τώρα στη Συρία;

Οι τελευταίες ισραηλινές επιδρομές στοχεύουν κυρίως στην αποτροπή της ανάπτυξης του συριακού στρατού στη νότια Συρία, με το Ισραήλ να επιδιώκει τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης κοντά στα Υψίπεδα του Γκολάν, που κατέχει. Ιδιαίτερα ανησυχεί για την παρουσία ισλαμιστικών μαχητικών ομάδων κοντά στα βόρεια σύνορά του.

Στις 15 Ιουλίου, οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές περιορίστηκαν σε στόχους ασφαλείας και οχήματα στη Σουέιντα, όμως στις 16 Ιουλίου επεκτάθηκαν, πλήττοντας το Υπουργείο Άμυνας και
το αρχηγείο του συριακού στρατού στη Δαμασκό. Η Συρία καταδίκασε τις επιθέσεις.

Οι επιδρομές αυτές συνιστούν τη σοβαρότερη ισραηλινή κλιμάκωση από τον Δεκέμβριο του 2024, όταν το Ισραήλ είχε καταστρέψει εκατοντάδες στρατιωτικούς στόχους και είχε καταλάβει ζώνη υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ στα Υψίπεδα του Γκολάν. Με τις επιθέσεις, το Ισραήλ προσπαθεί να αποτρέψει τη νέα συριακή ηγεσία από την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων που θεωρεί απειλή για την ασφάλειά του.

«Οι προειδοποιήσεις στη Δαμασκό τελείωσαν – τώρα έρχονται επώδυνα χτυπήματα», έγραψε ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ Ισραέλ Κατζ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 16 Ιουλίου, λίγο μετά την έναρξη των βομβαρδισμών. Η επίθεση στο αρχηγείο του συριακού στρατού μεταδόθηκε ζωντανά από το μεγαλύτερο τηλεοπτικό κανάλι της Συρίας, με τον παρουσιαστή να φαίνεται να τρέπεται σε φυγή την ώρα της μετάδοσης.

Πώς αντέδρασε η διεθνής κοινότητα;

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε «ιδιαίτερα ανήσυχος» για τη βία και ανακοίνωσε στις 16 Ιουλίου: «Συμφωνήσαμε σε συγκεκριμένα βήματα ώστε αυτή η τρομακτική κατάσταση να τερματιστεί απόψε».

Πολλά αραβικά κράτη – μεταξύ των οποίων Λίβανος, Ιράκ, Κατάρ, Ιορδανία, Αίγυπτος και Κουβέιτ – καταδίκασαν τις ισραηλινές επιδρομές κατά συριακών κυβερνητικών και στρατιωτικών δυνάμεων. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας έκανε λόγο για «κατάφωρες ισραηλινές επιθέσεις», ενώ το Ιράν χαρακτήρισε τις ενέργειες «απολύτως προβλέψιμες».

Η Τουρκία, που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη μετα-Άσαντ Συρία, κατήγγειλε τις επιθέσεις ως «δολιοφθορά στις προσπάθειες της Συρίας για ειρήνη, σταθερότητα και ασφάλεια». Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καταδίκασε επίσης τους «κλιμακωτικούς» βομβαρδισμούς του Ισραήλ στη Σουέιντα και τη Δαμασκό.

Τι μπορεί να ακολουθήσει;

Η βία αναδεικνύει τη βαθιά ευθραυστότητα της Συρίας μετά τον πόλεμο, καθώς τροφοδοτεί φόβους για νέες θρησκευτικές συγκρούσεις σε όλη τη χώρα. Καθώς ο Σαράα προσπαθεί να εδραιώσει τον έλεγχό του και να ενώσει τα διάφορα κομμάτια της συριακής κοινωνίας, παραμένει αβέβαιο αν η ισλαμιστική του κυβέρνηση θα μπορέσει να γεφυρώσει τα βαθιά θρησκευτικά ρήγματα που εντάθηκαν από τον εμφύλιο. Οι διαθρησκευτικές συγκρούσεις και οι ισραηλινές επιθέσεις απειλούν να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες οικοδόμησης κράτους και ανοικοδόμησης.

Από την πλευρά του, το Ισραήλ είναι πιθανό να συνεχίσει να θεωρεί τις νέες αρχές της Συρίας – και τους συνδεόμενους ισλαμιστές μαχητές στο νότο – ως σοβαρή απειλή, επιδιώκοντας περαιτέρω συμμαχίες με ομάδες που νιώθουν αποξενωμένες από τη Δαμασκό.

• Δρούζοι
• πόλεμος
• Συρία