Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Σχέδιο των ΗΠΑ για άρση κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο – Στόχος η μείωση των τιμών

Η αλματώδης άνοδος στις τιμές της ενέργειας αναγκάζει την αμερικανική κυβέρνηση να αναζητήσει ανορθόδοξες λύσεις, σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, αποκάλυψε την Πέμπτη την πρόθεση των ΗΠΑ να χαλαρώσουν στοχευμένα τις κυρώσεις που επιβάλλουν στο ιρανικό πετρέλαιο. Μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο Fox Business, ο ίδιος εξήγησε την τακτική της αμερικανικής διοίκησης. Ο υπουργός δήλωσε χαρακτηριστικά το εξής: «Τις επόμενες ημέρες θα μπορούσαμε να άρουμε τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται στη θάλασσα». Το σχέδιο αφορά την απελευθέρωση περίπου 140 εκατομμυρίων βαρελιών, τα οποία αποτελούν αποθέματα δέκα έως δεκατεσσάρων ημερών. Τα φορτία αυτά προορίζονταν αρχικά για την κινεζική αγορά και η Ουάσινγκτον επιδιώκει τώρα να τα αξιοποιήσει για να ελέγξει τον παγκόσμιο πληθωρισμό.

Ο αντιφατικός ελιγμός και η προσπάθεια αποκλιμάκωσης των τιμών

Η κεντρική επιδίωξη αυτού του μέτρου είναι η άμεση ανακούφιση των καταναλωτών από το δυσβάσταχτο κόστος των καυσίμων. Ο Σκοτ Μπέσεντ ανέλυσε το σκεπτικό αυτής της αμφιλεγόμενης απόφασης, σημειώνοντας: «Ουσιαστικά θα χρησιμοποιήσουμε τα ιρανικά βαρέλια εναντίον των Ιρανών για να διατηρήσουμε χαμηλές τις τιμές». Η τακτική αυτή θυμίζει έντονα την πρόσφατη χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών απέναντι στο ρωσικό αργό μέχρι τις αρχές Απριλίου. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ωστόσο αυτή την κίνηση εξαιρετικά οξύμωρη από καθαρά πολιτική σκοπιά. Ο Άντι Λίποου, αναλυτής στην Lipow Oil Associates, υπογραμμίζει τον παραλογισμό της κατάστασης. Ο έμπειρος αναλυτής παρατηρεί: «Αυτό μοιάζει αντιφατικό, διότι θα δημιουργήσει την εντύπωση ότι επιτρέπουμε στο Ιράν να πουλά το πετρέλαιό του την ώρα που βρισκόμαστε σε πόλεμο εναντίον του». Η ενέργεια αυτή δείχνει απλώς τα όρια στα οποία είναι διατεθειμένη να φτάσει η αμερικανική κυβέρνηση για να μειώσει την τιμή της βενζίνης.

Οι έντονες ευρωπαϊκές αντιδράσεις και η πραγματικότητα της αγοράς

Η ανακοίνωση της αμερικανικής πρόθεσης πυροδότησε αμέσως ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης. Η υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας της Γερμανίας, Κατρίνα Ράιχε, εξέφρασε την απόλυτη διαφωνία του Βερολίνου. Η ίδια προχώρησε σε μια πολύ αυστηρή δήλωση, τονίζοντας: «Κάθε δολάριο για το ιρανικό πετρέλαιο σταθεροποιεί ένα καθεστώς το οποίο είναι θεμελιωδώς αντίθετο στις αξίες μας». Παράλληλα, κορυφαίοι ερευνητές αμφισβητούν ανοιχτά την πραγματική αποτελεσματικότητα του μέτρου. Ο Φίλιπ Λακ από το Center for Strategic and International Studies εξηγεί ότι η συγκεκριμένη ποσότητα δεν επαρκεί για να αλλάξει τους παγκόσμιους συσχετισμούς. Τα 140 εκατομμύρια βαρέλια αντιπροσωπεύουν στην πραγματικότητα την παγκόσμια κατανάλωση λιγότερων από δύο ημερών, γεγονός που καθιστά την παρέμβαση συμβολική παρά ουσιαστική. Το Ιράν θα βρει πιθανότατα την ευκαιρία να επανασυνδεθεί με παλιούς του πελάτες στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το γεωπολιτικό πόκερ με την Κίνα και τα Στενά του Ορμούζ

Ο μεγάλος και άμεσος κερδισμένος από αυτή τη χαλάρωση φαίνεται πως είναι το Πεκίνο. Η Κίνα απορροφά παραδοσιακά το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών, αγνοώντας συστηματικά τις δυτικές κυρώσεις. Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Ζιαν, απέφυγε να τοποθετηθεί ευθέως για την αμερικανική απόφαση. Ο αξιωματούχος επανέλαβε απλώς την πάγια αντίθεση της χώρας του απέναντι στις παράνομες μονομερείς ενέργειες. Οι οικονομικοί αναλυτές εντοπίζουν ωστόσο μια βαθύτερη στρατηγική πίσω από την κίνηση της αμερικανικής πλευράς. Ο οικονομολόγος Τζέιμς Νάιτλι εκτιμά ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν στην ουσία να προσεταιριστούν τους Κινέζους, προσφέροντάς τους ένα δέλεαρ. Ο τελικός στόχος είναι η δημιουργία ενός ισχυρού ναυτικού συνασπισμού που θα επιβάλει το άνοιγμα στα Στενά του Ορμούζ. Ο Λευκός Οίκος ελπίζει ότι η κινεζική κυβέρνηση θα πιεστεί τελικά να χρησιμοποιήσει την τεράστια επιρροή της για να συνετίσει την Τεχεράνη και να εξασφαλίσει τη ροή του εμπορίου.

• ΗΠΑ
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• Σκοτ Μπέσεντ