Politico: Αυτό είναι το «Σχέδιο φον ντερ Λάιεν» για την αύξηση των αμυντικών δαπανών στις χώρες της Ε.Ε.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την ενεργοποίηση ρήτρας έκτακτης ανάγκης για να επιτραπεί στις χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, δήλωσαν τέσσερις αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο POLITICO. Η ιδέα, που διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια μιας κλειστής συνάντησης με τους εθνικούς ηγέτες τη Δευτέρα, θα επέτρεπε στις κυβερνήσεις να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Οι κανόνες αυτοί επιτρέπουν στις χώρες να αποκλίνουν από τα σχέδια δαπανών τους «σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης» ή σε «εξαιρετικές περιστάσεις που δεν ελέγχονται από την κυβέρνηση».

Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι θα «χρησιμοποιήσει όλο το φάσμα των ευελιξιών που διαθέτουμε στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης για να επιτρέψει μια σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών». Και πρόσθεσε: «Για έκτακτες στιγμές, είναι δυνατόν να έχουμε έκτακτα μέτρα και στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Και νομίζω ότι ζούμε σε εξαιρετικούς καιρούς».

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης συνάντησης, είχε επίσης θέσει επί τάπητος τη συγκεκριμένη εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τα ελλείμματα του εθνικού προϋπολογισμού, αλλά δεν υπεισήλθε σε περισσότερες λεπτομέρειες, δήλωσε ένας από τους τέσσερις αξιωματούχους.

Η φον ντερ Λάιεν δέχεται πιέσεις από τις υπερχρεωμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, να αντιμετωπίσουν διαφορετικά τις αμυντικές δαπάνες.

Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας έκτακτης ανάγκης θα επιτρέψει στις χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα χωρίς να ανοίξει εκ νέου μια συμφωνία για τις εθνικές δαπάνες που τέθηκε σε ισχύ πέρυσι μετά από μακρά και επίπονα παζάρια.

«Εάν μια ταχύτερη αύξηση [των δαπανών] οφείλεται στην άμυνα, θα μπορούσαν να πουν ότι πρόκειται για εξαιρετικές στιγμές», δήλωσε ο Zsolt Darvas, ανώτερος συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης Bruegel στις Βρυξέλλες. «Θέλω να πω, λοιπόν, ότι τώρα έχουμε μια απειλή από τη Ρωσία» και η εγγύηση ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών για την Ευρώπη φαίνεται να έχει αποδυναμωθεί, πρόσθεσε.

Μητσοτάκης: «Θέλουμε μια ισχυρή Ελλάδα στην Ευρώπη και μια ισχυρή Ευρώπη για την Ελλάδα – Έχει έρθει η ώρα να δράσουμε»

Δια πυρός και σιδήρου

Οι ανανεωμένοι κανόνες δαπανών επικρίθηκαν με πολλούς τρόπους, όχι μόνο για το γεγονός ότι δεσμεύουν τις χώρες σε περίπτωση απροσδόκητων γεγονότων, όπως ο πόλεμος, που απαιτούν άμεσες δημοσιονομικές αντιδράσεις. Η εισβολή στην Ουκρανία όχι μόνο είχε προκαλέσει μια απότομη επανεκτίμηση της αμυντικής ετοιμότητας των χωρών μελών της ΕΕ, αλλά είχε επίσης απαιτήσει βαριές κρατικές επιδοτήσεις για να συγκρατηθούν οι τιμές της ενέργειας.

Σύμφωνα με τους κανόνες, οι οποίοι αποτελούν μια προσπάθεια επιβολής συλλογικής δημοσιονομικής πειθαρχίας, κάθε χώρα υποχρεούται να δεσμεύεται εκ των προτέρων σε τετραετή ή επταετή σχέδια για να φέρει τα ελλείμματα και τα επίπεδα χρέους της εντός των συμφωνηθέντων ορίων.

Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία άφησαν πολλές χώρες της ΕΕ με υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και την ανάγκη για τέτοια σχέδια προσαρμογής. Αλλά τα σχέδια αυτά δέχονται τώρα νέες πιέσεις από την απαίτηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για απότομη και άμεση αύξηση των αμυντικών δαπανών πάνω και πέρα από το επίπεδο αναφοράς για τα μέλη του ΝΑΤΟ, το οποίο είναι 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος.

Οι ισχύοντες κανόνες προσφέρουν μια σειρά από μικρές παραχωρήσεις για τις χώρες που θέλουν να αυξήσουν τους στρατιωτικούς τους προϋπολογισμούς. Στις χώρες που δεσμεύονται για ισχυρότερες αμυντικές ικανότητες επιτρέπεται «μια πιο σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή», σύμφωνα με εκπρόσωπο της Επιτροπής.

Επιπλέον, η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντικός παράγοντας για χώρες των οποίων τα επίπεδα δαπανών θα ενεργοποιούσαν κανονικά τη διαδικασία κυρώσεων της Επιτροπής.

Σε μια περαιτέρω παραχώρηση, οι εθνικές πρωτεύουσες συζητούν τη διεύρυνση του ορισμού του τι συνιστά αμυντικές δαπάνες, καθώς επικριτές όπως η Πολωνία υποστηρίζουν ότι το ισχύον πλαίσιο είναι υπερβολικά συντηρητικό.

 

• αμυντικές δαπάνες
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν