Politico: Η Φον ντερ Λάιεν «διχάζει» την ΕΕ – Η ομιλία της την Τετάρτη θα αποκαλύψει τις διαιρέσεις

«Ήταν ένα κακό καλοκαίρι για την Ευρώπη», δήλωσε ο Μπας Άικχαουτ, συμπρόεδρος των Πρασίνων στο Ευρωκοινοβούλιο, πολιτική ομάδα διαφορετική από εκείνη της Φον ντερ Λάιεν αλλά που είχε ψηφίσει υπέρ της το 2019. «Αυτό που θέλουμε ξεκάθαρα ως μήνυμα από την πρόεδρο της Επιτροπής είναι ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν».

Μόλις δέκα μήνες στη δεύτερη θητεία της, η Φον ντερ Λάιεν βρίσκεται υπό έντονη πίεση — από το δημοκρατικά εκλεγμένο Κοινοβούλιο, από το εσωτερικό της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, αλλά και από διεθνείς εξελίξεις. Πολιτικές δυνάμεις που επί δεκαετίες στήριζαν τους κεντροδεξιούς προέδρους της Επιτροπής τώρα αμφισβητούν αυτή τη σχέση, αναφέρει ρεπορτάζ του Politico.

Η άνοδος της δεξιάς απαιτεί πιο σκληρές πολιτικές -από τη μετανάστευση μέχρι το περιβάλλον- και βλέπει την ΕΕ ως βολικό «σάκο του μποξ». Οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ρωσίας έχουν κλονίσει βεβαιότητες που κάποτε θεωρούνταν αδιαμφισβήτητες για τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο.

«Περιμένουμε καθαρή ηγεσία από την εκτελεστική εξουσία», δήλωσε στo Politico η Βαλερί Αγιέρ, επικεφαλής της φιλελεύθερης ομάδας Renew Europe. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει θεσμική στασιμότητα».

Αυτή η εμφανής έλλειψη ηγεσίας απογοητεύει πολιτικούς από όλο το φάσμα, κι αυτός είναι ο λόγος που είναι έτοιμοι να επιτεθούν προσωπικά στη φον ντερ Λάιεν. Οι πληγές από την πρόταση μομφής εναντίον της τον Ιούλιο παραμένουν νωπές, ενώ ήδη ακραίες ομάδες του Κοινοβουλίου σχεδιάζουν νέα κίνηση ακόμα και τον Οκτώβριο -μια άνευ προηγουμένου ένδειξη αντίθεσης σε πρόεδρο της Επιτροπής.

Ένταση και πολιτική πόλωση

Η ομιλία για την «Κατάσταση της Ένωσης» θεωρείται στις Βρυξέλλες ως μια μάλλον τυπική έναρξη της πολιτικής χρονιάς -γεμάτη ρητορική και τελετουργία, με λίγα όμως συγκεκριμένα μέτρα. Συνήθως η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσιάζει τα επιτεύγματα του περασμένου έτους και υπόσχεται μεγάλα βήματα για το επόμενο. Φέτος όμως, η ατμόσφαιρα προμηνύει διαφορετικό κλίμα.

«Δεν νομίζω ότι η Επιτροπή φοβάται», ανέφερε υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Επιτροπής ανώνυμα. «Αλλά υπάρχει σαφώς επίγνωση των πολιτικών εντάσεων στο Κοινοβούλιο και της δυσαρέσκειας των πολιτικών ομάδων, ακόμα και μέσα στην πλειοψηφία της φον ντερ Λάιεν, απέναντι σε ορισμένες ενέργειες και πολιτικές της Επιτροπής».

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει ένα θυμωμένο και απείθαρχο Κοινοβούλιο που θέλει να εκφράσει όσο τις διαμαρτυρίες του, τόσο και να ακούσει τα σχέδιά της.

Στην πρώτη της ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης της δεύτερης θητείας της, την Τετάρτη, θα βρεθεί αντιμέτωπη με επικρίσεις: ότι αποδυναμώνει την Ευρώπη συνάπτοντας άνισο εμπορικό συμφωνητικό με τον Ντόναλντ Τραμπ, ότι εγκαταλείπει τους αγρότες στηρίζοντας μια συμφωνία με τη Νότια Αμερική, ότι υπονομεύει την πολιτική για το κλίμα και ότι σιωπά για τη Γάζα -για να αναφέρουμε μόνο μερικά από τα παράπονα.

Η ομιλία μοιάζει λιγότερο με νέο ξεκίνημα και περισσότερο με «επιχείρηση διάσωσης». «Αυτό που συνήθως είναι μια ρουτίνα συνεννόησης για τις ετήσιες πολιτικές προτεραιότητες, φέτος θα στιγματιστεί από ένταση και πόλωση», εξηγεί ο πρώην ευρωβουλευτής Ρίτσαρντ Κόρμπετ. Η φον ντερ Λάιεν πρέπει να «καθησυχάσει τις διαφορετικές φωνές του Κοινοβουλίου», προσθέτει.

Το πρόβλημα είναι πως έχει λίγες νίκες να παρουσιάσει, πέρα από το ταμείο των 150 δισ. ευρώ για την άμυνα -το οποίο όμως το Κοινοβούλιο προσέβαλε νομικά, καθώς παρακάμφθηκε η διαδικασία.

Μπορεί να τονίσει τις προσπάθειες μείωσης γραφειοκρατίας για τη βιομηχανία, αλλά αυτές προσκρούουν στην αντίδραση των Σοσιαλιστών, των Πρασίνων και των Φιλελευθέρων.
Παρά τις πρωτοβουλίες ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας — με αφορμή την ιστορική έκθεση του Μάριο Ντράγκι -οι ευρωβουλευτές θεωρούν ότι υπάρχει έλλειμμα προόδου.

Ένα «φιάσκο» σε εξέλιξη

Μόνο το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα στέκεται σταθερά δίπλα της. Ωστόσο ακόμα και μέσα στις τάξεις του, βουλευτές από Γαλλία, Πολωνία και Ιρλανδία κατηγορούν την Επιτροπή για «έλλειψη διαφάνειας» στη βιαστική ολοκλήρωση της συμφωνίας Mercosur με πέντε χώρες της Λατινικής Αμερικής. Οι επικριτές λένε ότι πλήττει τους Ευρωπαίους αγρότες.

Για πολλούς ευρωβουλευτές, η πρόταση μομφής πριν από ενάμιση μήνα άνοιξε το «κουτί της Πανδώρας». Με μόλις 76 υπογραφές απαιτούμενες για νέα διαδικασία, οι παρατηρητές φοβούνται ότι θα γίνει «συνηθισμένο εργαλείο» πίεσης.

Η Αριστερά ήδη συγκεντρώνει υπογραφές για νέα κίνηση τον Οκτώβριο, καταγγέλλοντας τη σιωπή της φον ντερ Λάιεν για τη Γάζα και τη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

«Και φέτος, η SOTEU δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από ένα φιάσκο για να γυαλίσει την εικόνα της Επιτροπής, ενώ η φον ντερ Λάιεν επιδεινώνει την κατάσταση της ΕΕ χρόνο με τον χρόνο», δήλωσε η Μανόν Ομπρί, συμπρόεδρος της Αριστεράς.

Η ακροδεξιά ομάδα Patriots ετοιμάζει δική της πρόταση μομφής για τη Mercosur, σύμφωνα με τη Μαρίν Λεπέν. «Αυτές οι κινήσεις, εν μέσω ρωσικής επίθεσης, μόνο αποδυναμώνουν την ΕΕ και υπονομεύουν την κοινή μας ασφάλεια και άμυνα», απαντά ο Πολωνός Αντρέι Χάλιτσκι, επικεφαλής της Civic Coalition στο ΕΛΚ.

Οι Σοσιαλιστές και οι Φιλελεύθεροι, που με το ζόρι τη στήριξαν τον Ιούλιο, τώρα απαιτούν ανταλλάγματα, αφού κατηγόρησαν την Επιτροπή ότι «συμπλεύθει» με την ακροδεξιά για να μπλοκάρει νομοσχέδιο κατά του «πράσινου ξεπλύματος».

«Χρειαζόμαστε δράση, κι έτσι μια πρόταση μομφής κάθε δύο μήνες δεν μπορεί να είναι λύση για τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού σχεδίου», σημειώνει η εκπρόσωπος των Σοσιαλιστών, Ούττα Τούτλιες.

Στην πράξη, όμως, οι σύμμαχοι της Φον ντερ Λάιεν αξιοποιούν τις προτάσεις μομφής για να πιέσουν και να αποσπάσουν υποσχέσεις. Την τελευταία φορά οι Σοσιαλιστές ισχυρίστηκαν ότι εκείνη δεσμεύτηκε να διατηρήσει κοινωνικό ταμείο στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με αντάλλαγμα την υποστήριξή τους.

Την περασμένη εβδομάδα, οι Σοσιαλιστές δήλωσαν ανοιχτά την αντίθεσή τους στη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ, βαθαίνοντας ακόμη περισσότερο το ρήγμα με το ΕΛΚ. Όταν ρωτήθηκε αν οι Πράσινοι θα στήριζαν μια νέα πρόταση μομφής, ο Άικχαουτ απάντησε ότι όλα θα εξαρτηθούν από την ομιλία της.

«Αν το μήνυμα την επόμενη εβδομάδα είναι “πάμε καλά, συνεχίζουμε στον σωστό δρόμο”, νομίζω πως ξεκαθάρισα ότι αυτό δεν είναι καθόλου συνετό», είπε.

• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν