Politico: Η Γροιλανδία κινδυνεύει από τις φιλοδοξίες Τραμπ – Μετατρέπεται σε «νάρκη» για τις διατλαντικές σχέσεις

Έχουν περάσει αρκετοί μήνες από τότε που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την επιθυμία του να «κατακτήσει» τη Γροιλανδία «με τον έναν ή τον άλλο τρόπο». Ωστόσο, αυτή η φαινομενική ησυχία είναι παραπλανητική. Η εμμονή του για την τεράστια, παγωμένη έκταση παραμένει έντονη, όπως σημειώνει ο Mujtaba Rahman, επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του Eurasia Group, σε άρθρο του στο Politico.

Ανώτατοι Δανοί αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι ο Τραμπ παραμένει αποφασισμένος να γίνει ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ – μετά τον Άντριου Τζόνσον και την αγορά της Αλάσκας το 1867 – που θα διευρύνει σημαντικά την αμερικανική επικράτεια. Ανεξαρτήτως των πρόσφατων συμφωνιών σε θέματα άμυνας και εμπορίου, η Γροιλανδία μπορεί να μετατραπεί σε μία από τις μεγαλύτερες «προκλήσεις» για τις διατλαντικές σχέσεις κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Τραμπ.

Οι Δανοί ανησυχούν επίσης ότι ορισμένοι ευρωπαίοι εταίροι τους στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ υποτιμούν τη σοβαρότητα της εμμονής του Τραμπ με τη Γροιλανδία, η οποία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο όχι μόνο τις διμερείς σχέσεις, αλλά και τον σεβασμό στην κυριαρχία και στα διεθνή σύνορα παγκοσμίως.

Μοναδική εξαίρεση φαίνεται να αποτελεί ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος κέρδισε την εκτίμηση της Δανίας και της Γροιλανδίας κατά την επίσκεψή του στο Νουούκ τον Ιούνιο, επαναλαμβάνοντας ότι η αυτόνομη περιοχή «δεν είναι προς πώληση ούτε προς απόκτηση». Άλλοι ηγέτες, όμως, διστάζουν να προκαλέσουν τον απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο, ειδικά τώρα που οι συνομιλίες για το εμπόριο και την υποστήριξη μιας ευρω-ουκρανικής συμφωνίας ασφαλείας φαίνεται να προχωρούν ομαλά.

Συχνά, τα σχέδια του Τραμπ αντιμετωπίζονται ως αστείο ή περισπασμός. Στην Κοπεγχάγη όμως κανείς δεν γελά. Η Δανία θεωρεί ότι η εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία είναι τόσο παράλογη όσο και ειλικρινής.

Παράλογη, γιατί δεν υπάρχει άμεση απειλή από Ρωσία ή Κίνα, ενώ οποιαδήποτε μελλοντική απειλή μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω του ΝΑΤΟ. Οι φυσικοί πόροι της Γροιλανδίας είναι ήδη προσβάσιμοι σε Αμερικανούς επενδυτές, με περιορισμένο ενδιαφέρον μέχρι σήμερα.

Ταυτόχρονα, οι ανώτατοι Δανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι εδαφικές φιλοδοξίες του Τραμπ είναι πραγματικές, έστω κι αν δεν βασίζονται σε πρακτικούς στόχους. Η εμμονή του συνδέεται περισσότερο με μια «αταξία» στον γεωπολιτικό χάρτη. Ο Τραμπ βλέπει τη Γροιλανδία ως ένα κομμάτι γης που θα έπρεπε, σύμφωνα με το Manifest Destiny και το Δόγμα Μονρόε, να ανήκει στη «Γη των Ελευθέρων».

Ο ίδιος βλέπει παρόμοια την προσάρτηση και του Καναδά, αλλά θεωρεί ότι η απόκτηση 40 εκατομμυρίων ανθρώπων είναι εξαιρετικά δύσκολη. Αντίθετα, η Γροιλανδία, με μόλις 56.000 κατοίκους και 80% της έκτασής της καλυμμένη από πάγο, φαντάζει πιο «ευκολοκατάκτητη».

Η ερώτηση για την κυριαρχία και την αυτοδιάθεση παραμένει. Τον Ιανουάριο, όταν ρωτήθηκε, ο Τραμπ απάντησε: «Είμαι σίγουρος ότι η Δανία θα συμφωνήσει», χωρίς να λάβει υπόψη την άποψη των ίδιων των Γροιλανδών, το 89% των οποίων απέρριψε ενδεχόμενο ένταξης στις ΗΠΑ σε δημοσκόπηση.

Η Δανία θεωρεί ότι ο Λευκός Οίκος του Τραμπ έχει σχέδια – θέση που ενισχύεται από δημοσίευμα της Wall Street Journal τον Μάιο για προσπάθεια αμερικανικών υπηρεσιών να εντοπίσουν Γροιλανδούς «υπέρμαχους» της ατζέντας Τραμπ, καθώς και από αναφορές για τρεις Αμερικανούς πολίτες που φέρονται να δραστηριοποιούνται μυστικά στο νησί για να επηρεάσουν την κοινή γνώμη.

Αν και στρατιωτική εισβολή δεν αναμένεται, η Δανία φοβάται μια «εισβολή δολαρίων» – είτε μέσω μεγάλης χρηματικής προσφοράς στους κατοίκους, είτε μέσω πολιτικής επιρροής και εξαγοράς. Ένα τέτοιο σχέδιο δεν αναμένεται να προκαλέσει ισχυρή αντίδραση από τις Βρυξέλλες ή τους εταίρους της Ε.Ε.

Γι’ αυτό, οι Δανοί αξιωματούχοι προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η επίσκεψη Μακρόν τους έδωσε ελπίδα, καθώς ο Γάλλος πρόεδρος υπενθύμισε τη σημασία του διεθνούς δικαίου και της συμπεριφοράς μεταξύ συμμάχων, χωρίς να κατονομάσει τον Τραμπ.

Στόχος τους τώρα είναι να αυξήσουν το πολιτικό κόστος για τον Τραμπ, ειδικά σε Βερολίνο και θεσμικά όργανα της Ε.Ε., και να διασφαλίσουν ένα πρόγραμμα «ευαίσθητης» οικονομικής ανάπτυξης στη Γροιλανδία.

Παρά την αποχώρηση της Γροιλανδίας από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα πριν από 50 χρόνια, οι κάτοικοι διατηρούν τη δανική υπηκοότητα, εξασφαλίζοντας αυτονομία αλλά και πρόσβαση σε ευρωπαϊκές επενδύσεις και προστασία. Μια «τραμπική» εξαγορά θα σήμαινε αμερικανικές επενδύσεις χωρίς σεβασμό στον ιθαγενή πολιτισμό, όπως δείχνει η μεταχείριση των Ινουίτ της Αλάσκας.

Έτσι, όσο διαρκεί η φαινομενική ηρεμία, οι Ευρωπαίοι πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες της Δανίας. Μια διατλαντική – ή ακόμη και αρκτική – σύγκρουση μοιάζει αναπόφευκτη. Τα σχέδια του Τραμπ θέτουν υπό αμφισβήτηση το διεθνές δίκαιο και την εδαφική ακεραιότητα. Οι Δανοί έχουν δίκιο: αν επιμείνει, άλλοι μπορεί να ακολουθήσουν – και θα το κάνουν – αλλού.

• Γροιλανδία
• Δανία
• Ντόναλντ Τραμπ