Politico: «Ο Βανς μας μισεί» – Αυξάνονται οι ευρωπαϊκοί φόβοι για τη Γροιλανδία καθώς ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ μπαίνει δυναμικά στις συνομιλίες

Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες ανησυχούν ότι δεν υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον ο πρόεδρος Τραμπ επιδιώκει την «κατάκτηση» της δανικής νήσου. Αντιμέτωποι με έναν καταιγισμό αμερικανικών απειλών για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας και ο ομόλογός του από τη Γροιλανδία ταξίδεψαν στην Ουάσινγκτον ελπίζοντας σε εποικοδομητικές και ήπιες συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Ωστόσο, το σχέδιό τους για μια καθησυχαστική διπλωματική συνάντηση εξελίχθηκε σε μια τεταμένη αναμέτρηση στον Λευκό Οίκο με τον «εχθρό» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Τον τελευταίο χρόνο, ο Βανς έχει αποκτήσει τη φήμη πολιτικού που τρέφει έντονη αντιπάθεια για την Ευρώπη, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σχετικά με τη σκληρή επιρροή του στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως σε ζητήματα εδαφικών διεκδικήσεων εις βάρος παραδοσιακών συμμάχων.

Από τους δέκα υπουργούς και αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στο POLITICO, κανένας δεν θεωρεί τον Βανς σύμμαχο — ούτε στις συνομιλίες για τη Γροιλανδία ούτε γενικότερα στις διατλαντικές σχέσεις. «Ο Βανς μας μισεί», δήλωσε χαρακτηριστικά ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η ανακοίνωση ότι ο αντιπρόεδρος θα ηγείτο των συνομιλιών στην Ουάσινγκτον προκάλεσε συναγερμό στην ευρωπαϊκή πλευρά. «Είναι ο σκληρός παίκτης. Το γεγονός ότι συμμετέχει λέει πολλά — και δεν είναι καλό για το αποτέλεσμα», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την «ιδιοκτησία» της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και ότι σκοπεύει να την αποκτήσει είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε, αν χρειαστεί, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα. Το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ το μέλλον ενός νησιού 57.000 κατοίκων ή ακόμη και την τύχη της Αρκτικής. Η επιθετική ρητορική του Λευκού Οίκου έχει σοκάρει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να διαλύσει τη μεταπολεμική δυτική συμμαχία. Άλλοι εκτιμούν ότι το διεθνές σύστημα που στηρίζει τις διατλαντικές σχέσεις βρίσκεται ήδη σε κατάσταση κατάρρευσης.

Οι συνομιλίες της Τετάρτης στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με αξιωματούχους, κύλησαν όσο καλά μπορούσε να αναμένεται: οι Αμερικανοί ήταν ωμοί, αλλά δεν υπήρξε κήρυξη πολέμου ούτε δημόσια ταπείνωση, όπως εκείνη που είχε υποστεί πέρυσι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο. Οι δύο πλευρές υπερασπίστηκαν δυναμικά τις θέσεις τους, αλλά συμφώνησαν να συνεχίσουν τον διάλογο. Μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου θα εξετάσει αν υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και Τραμπ.

«Θεμελιώδης διαφωνία»

«Δεν ήταν τόσο επιτυχημένη η συζήτηση ώστε οι Αμερικανοί να πουν πως πρόκειται για παρεξήγηση και να εγκαταλείψουν τις φιλοδοξίες τους», σχολίασε με ειρωνεία ο Δανός ΥΠΕΞ Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, κάνοντας λόγο για μια «ειλικρινή» ανταλλαγή απόψεων. «Υπάρχει ξεκάθαρα διαφωνία». «Ο πρόεδρος επιθυμεί να κατακτήσει τη Γροιλανδία», πρόσθεσε. «Για εμάς, κάθε ιδέα που δεν σέβεται την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας είναι απολύτως απαράδεκτη. Συνεπώς, παραμένουμε σε θεμελιώδη διαφωνία — και συμφωνούμε ότι διαφωνούμε».

Ο Ράσμουσεν τόνισε ότι κάθε μελλοντική συζήτηση πρέπει να σέβεται τις «κόκκινες γραμμές» της Δανίας και της Γροιλανδίας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η ομάδα εργασίας θα συμβάλει στη μείωση της έντασης. Για τη Δανία, μια μικρή νίκη είναι ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας μεταφέρθηκε — προς το παρόν — από τα ακραία μηνύματα στα κοινωνικά δίκτυα σε ένα θεσμικό διπλωματικό πλαίσιο, δίνοντας χρόνο για αποκλιμάκωση. Αν αυτό διατηρηθεί, θα είναι ήδη κάτι θετικό.

• Γροιλανδία
• Ντόναλντ Τραμπ
• Τζ. Ντ. Βανς