Politico: Πώς η ευλογιά απειλεί την τιμή της φέτας και το μέλλον της ελληνικής κτηνοτροφίας – Ρήγμα Αθήνας–Βρυξελλών για τα εμβόλια

Οι Έλληνες κτηνοτρόφοι ζητούν απεγνωσμένα εμβόλια για να σώσουν τα κοπάδια τους από την ευλογιά των αιγοπροβάτων, όμως η ελληνική κυβέρνηση αρνείται να τα χρησιμοποιήσει — παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση τα προσφέρει δωρεάν, αναφέρει σε άρθρο του το Politico. Αντί για πρόληψη, η Αθήνα επιλέγει τη μαζική θανάτωση μολυσμένων ζώων. Και αυτό δεν είναι απλώς ένα αγροτικό πρόβλημα. Είναι κακή είδηση για τη φέτα, ένα από τα πιο εμβληματικά ελληνικά προϊόντα.

Μαζικές σφαγές κοπαδιών – Ο κλάδος στα όρια κατάρρευσης

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι τόσο μεταδοτική, ώστε οι διεθνείς κανονισμοί επιβάλλουν την άμεση θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών ακόμη και αν εντοπιστεί ένα μόνο κρούσμα. Από την εμφάνιση του πρώτου περιστατικού στη βόρεια Ελλάδα το 2024, οι αρχές έχουν θανατώσει πάνω από 470.000 πρόβατα και κατσίκια και έχουν κλείσει περίπου 2.500 κτηνοτροφικές μονάδες σε όλη τη χώρα.

Ο κτηνοτροφικός τομέας βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν την κατάρρευση, απειλώντας άμεσα τη φέτα, για την οποία χρησιμοποιείται το 80% του ελληνικού αιγοπρόβειου γάλακτος. «Αν δεν υπάρξει άμεση αντίδραση, η φέτα θα γίνει είδος πολυτελείας», προειδοποιεί η Βάσω Φασούλα, κτηνοτρόφος στη Θεσσαλία, η οποία έχει περιορίσει τα 2.500 πρόβατά της για να τα προστατεύσει από τη μόλυνση.

Η λύση υπάρχει: εμβόλια – και είναι δωρεάν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι υπάρχει εναλλακτική στη μαζική θανάτωση που είναι ο εμβολιασμός. «Ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει νέα κρούσματα, να περιορίσει τη διασπορά και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που θανατώνονται», έγραψε ο Επίτροπος για την Ευζωία των Ζώων Όλιβερ Βάρχελι σε επιστολή του προς την ελληνική κυβέρνηση.

Ωστόσο, η Αθήνα απορρίπτει επανειλημμένα τη λύση αυτή, επικαλούμενη οικονομικές συνέπειες και κινδύνους για τις εξαγωγές.

Η στάση αυτή έχει εξοργίσει τους κτηνοτρόφους και έχει εντείνει την ένταση με τις Βρυξέλλες — σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στο στόχαστρο για σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων.

Μπλόκα στους δρόμους – Μαζικές κινητοποιήσεις

Για περισσότερες από 40 ημέρες, αγρότες και κτηνοτρόφοι έχουν στήσει μπλόκα σε εθνικές οδούς, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών. Κεντρικό τους αίτημα: μαζικός εμβολιασμός. Δηλώνουν ξεκάθαρα ότι δεν θα αποχωρήσουν αν δεν ξεκινήσει άμεσα η εκστρατεία.

Γιατί λέει «όχι» η κυβέρνηση

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας υποστηρίζει ότι ένας εθνικός εμβολιασμός θα οδηγούσε στην ταξινόμηση της Ελλάδας ως χώρας όπου η νόσος είναι ενδημική, κάτι που θα έπληττε σοβαρά τις εξαγωγές.

«Οι επιστήμονές μας είναι ξεκάθαροι: δεν συνιστούν τον εμβολιασμό», δήλωσε τον Οκτώβριο. «Οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε δύσκολη θέση, αλλά οφείλουμε να ακολουθήσουμε την επιστημονική καθοδήγηση».

Ωστόσο, αν και η δήλωση ευλογιάς επιβάλλει περιορισμούς στις εξαγωγές ζώων, τα γαλακτοκομικά προϊόντα — όπως η φέτα — επηρεάζονται πολύ λιγότερο.

Η φέτα στο επίκεντρο

Η φέτα, προϊόν ΠΟΠ, αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα παράγει πάνω από 97.000 τόνους φέτας τον χρόνο, εκ των οποίων πάνω από τα δύο τρίτα εξάγονται. Το 2024, οι πωλήσεις έφεραν ρεκόρ 785 εκατ. ευρώ. Οι κτηνοτρόφοι προειδοποιούν ότι οι τιμές έχουν ήδη αυξηθεί και θα εκτοξευθούν την άνοιξη, όταν η έλλειψη γάλακτος γίνει εμφανής.

«Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο» – Μισή αλήθεια

Ο καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χαράλαμπος Μπιλλίνης, μέλος της εθνικής επιστημονικής επιτροπής, υποστηρίζει ότι: «Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ούτε στην Ελλάδα ούτε στην ΕΕ».

Αυτό είναι τυπικά σωστό, αλλά παραπλανητικό. Η νόσος δεν κυκλοφορούσε στην ΕΕ για δεκαετίες, άρα οι φαρμακευτικές δεν είχαν οικονομικό κίνητρο να ζητήσουν έγκριση. Η ίδια η Κομισιόν επιβεβαιώνει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει τη χρήση εμβολίων εγκεκριμένων σε τρίτες χώρες σε περιπτώσεις επανεμφάνισης ζωονόσων — και υπάρχουν επαρκή αποθέματα. Η Ελλάδα μάλιστα είχε αντιμετωπίσει επιτυχώς επιδημία ευλογιάς τη δεκαετία του ’80 μέσω εμβολιασμού.

Καταγγελίες για συγκάλυψη σκανδάλου

Οι κτηνοτρόφοι πιστεύουν ότι η άρνηση του εμβολιασμού δεν είναι μόνο επιστημονική επιλογή. Στο παρασκήνιο βρίσκεται έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για δεκάδες περιπτώσεις παράνομης είσπραξης αγροτικών επιδοτήσεων για ανύπαρκτα ζώα ή βοσκοτόπια.

«Αν γινόταν εμβολιασμός, ο αριθμός των δόσεων θα αποκάλυπτε τον πραγματικό αριθμό ζώων στη χώρα», λέει ο Γιώργος Τερζάκης, πρόεδρος τοπικού κτηνοτροφικού συλλόγου. «Όλα γίνονται για να καλυφθεί το σκάνδαλο». Η κυβέρνηση αρνείται τις κατηγορίες.

Θεσσαλία: πλημμύρες, πανώλη, ευλογιά

Η Θεσσαλία — που παράγει το 25% των τροφίμων της χώρας — έχει δεχτεί αλλεπάλληλα χτυπήματα: πλημμύρες το 2023, πανώλη αιγοπροβάτων το 2024 και τώρα ευλογιά. «Η ασθένεια εξαπλώθηκε σαν φωτιά. Δεν είχαμε χρόνο να αντιδράσουμε», λέει ο Δημήτρης Παπαζιάκας, που είδε 350 πρόβατα να θάβονται έξω από τη μονάδα του. «Δεν μπορώ να θυμηθώ εκείνη τη μέρα χωρίς να βάλω ξανά τα κλάματα». Σε χωριά όπως το Κουλούρι, λειτουργεί πλέον μόνο μία στις δέκα μονάδες.

Η Βάσω Φασούλα συνεχίζει να απολυμαίνει τα πάντα, φοβούμενη και κάτι ακόμη: «Αν έρθει νέα πλημμύρα, όλα όσα έχουν θαφτεί θα ξαναβγούν στην επιφάνεια». Η κρίση δεν είναι πια μόνο αγροτική. Είναι υγειονομική, οικονομική και πολιτική — και απειλεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της Ελλάδας.

• αγρότες
• εμβόλια
• ευλογιά αιγοπροβάτων
• κτηνοτρόφοι
• φέτα