Πόσο Τριβιζά έχει διαβάσει ο Κασιδιάρης;

Ας κάνουμε μια υπόθεση.

Όχι βιογραφική. Όχι ιστορική.

Μια υπόθεση σατιρική.

Ας υποθέσουμε ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης διάβαζε πολύ Τριβιζά όταν ήταν μικρός.

Δεν ξέρουμε αν διάβαζε Τριβιζά. Και δεν υπάρχει κανένας λόγος να το επινοήσουμε.

Υπάρχει όμως λόγος να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει όταν ένα παραμύθι μιλά για τη διαφορετικότητα, αλλά η λύση που δίνει στη διαφορετικότητα είναι να την αλλάξει.

Στα «Χρωματιστά Κοράκια» υπάρχει ο Μαυρίκιος Μαυρούλης, ένα κατάμαυρο κοράκι που θέλει να χορέψει με τα άλλα πουλιά.

Μόνο που τα άλλα πουλιά δεν θέλουν.

Όχι επειδή έκανε κάτι.

Επειδή είναι μαύρος.

Μέχρι εδώ, όλα μοιάζουν να οδηγούν σε ένα πολύ απλό μάθημα: μην απορρίπτεις κάποιον επειδή είναι διαφορετικός.

Και περιμένεις ότι κάποιος θα αλλάξει.

Μόνο που δεν αλλάζει εκείνος που απορρίπτει.

Αλλάζει ο Μαυρίκιος.

Βάφεται.

Γίνεται πολύχρωμος.

Και ξαφνικά όλοι θέλουν να χορέψουν μαζί του.

Τι βολικό.

Ο αποκλεισμός δεν χρειάστηκε να αντιμετωπιστεί.

Η προκατάληψη δεν χρειάστηκε να εξεταστεί.

Κανείς δεν χρειάστηκε να αναρωτηθεί γιατί απέρριψε τον Μαυρίκιο.

Απλώς ο Μαυρίκιος έπαψε να φαίνεται διαφορετικός.

Ο ρατσισμός δεν θεραπεύτηκε. Ο Μαυρίκιος βάφτηκε.

Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό πρόβλημα του παραμυθιού.

Ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, εδώ βρίσκεται μία από τις πιο άβολες αναγνώσεις που επιτρέπει το παραμύθι.

Μπορεί η πρόθεση του συγγραφέα να είναι σατιρική. Μπορεί να θέλει να δείξει πόσο παράλογη είναι η επιφανειακή αποδοχή.

Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο τι θέλησε να πει ο συγγραφέας. Είναι και τι μπορεί να διαβάσει το παιδί μέσα στη λύση που του προσφέρει η ιστορία.

Και εδώ υπάρχει μια πολύ άβολη ανάγνωση: αν οι άλλοι δεν σε αποδέχονται όπως είσαι, άλλαξε.

Δεν αλλάζει ο αποκλεισμός.

Αλλάζει ο αποκλεισμένος.

Δεν αλλάζει το βλέμμα.

Αλλάζει το αντικείμενο του βλέμματος.

Δεν γκρεμίζεται η πόρτα.

Βάφεται ο άνθρωπος που έμεινε απ’ έξω μέχρι να χωράει από αυτήν.

Και αυτό δεν είναι ακριβώς αποδοχή.

Είναι προσαρμογή.

Μπορεί μάλιστα να είναι η πιο βολική μορφή «αντιρατσισμού»: να μη χρειαστεί να αλλάξει κανένας ρατσιστής, αρκεί ο άλλος να αλλάξει αρκετά ώστε να μην ενοχλεί.

Είναι ο ρατσισμός με συνεργείο βαφής.

Και αυτή δεν είναι μια ανάγνωση που γεννιέται υποχρεωτικά από την πρόθεση του συγγραφέα. Γεννιέται όμως από τον ίδιο τον μηχανισμό της ιστορίας: ο διαφορετικός γίνεται αποδεκτός όταν παύει να φαίνεται τόσο διαφορετικός.

Αυτό κάνει το βιβλίο ακόμη πιο αποκαλυπτικό.

Όχι επειδή ο Τριβιζάς είναι «κακός» συγγραφέας.

Αλλά επειδή ένας καταξιωμένος συγγραφέας δεν αποκτά αυτόματα παιδαγωγικό αλάθητο.

Ο Τριβιζάς δεν είναι υπεράνω κριτικής.

Τα παιδικά βιβλία δεν είναι ιερά κείμενα.

Και η υπογραφή ενός γνωστού συγγραφέα δεν μετατρέπει κάθε λύση μιας ιστορίας σε παιδαγωγική αλήθεια.

Το ερώτημα είναι απλό: Τι ακριβώς μαθαίνει το παιδί από τη λύση;

Ότι οι άλλοι πρέπει να μάθουν να αποδέχονται τον διαφορετικό;

Ή ότι ο διαφορετικός πρέπει να βρει έναν τρόπο να γίνει αποδεκτός;

Γιατί ο Μαυρίκιος δεν δικαιώνεται επειδή έγινε αποδεκτός ως Μαυρίκιος.

Δικαιώνεται επειδή έπαψε να είναι αρκετά Μαυρίκιος.

Και κάπου εδώ το παραμύθι συναντά την πολιτική.

Όχι επειδή ο Κασιδιάρης είναι ο Μαυρίκιος.

Δεν είναι αυτή η σύγκριση.

Η σύγκριση αφορά έναν μηχανισμό: την προσπάθεια να λυθεί ένα πρόβλημα αλλάζοντας την εικόνα, αντί να αντιμετωπιστεί η ουσία.

Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, μετά την ολοκλήρωση της ποινής του στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Την ίδια ημέρα δήλωσε ότι επιστρέφει «στην πρώτη γραμμή» και μίλησε για ένα «νέο ισχυρό εθνικό κόμμα».

Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.

Το αν πρόκειται και για επιστροφή ενός διαφορετικού πολιτικού είναι άλλο ζήτημα.

Γιατί άλλο επιστρέφω.

Και άλλο επιστρέφω και είμαι διαφορετικός.

Το δεύτερο δεν αποδεικνύεται με μια καινούργια φωτογραφία.

Ούτε με ένα νέο όνομα.

Ούτε με ένα νέο λογότυπο.

Ούτε με καινούργιο λεξιλόγιο.

Αποδεικνύεται με θέσεις, δηλώσεις και πράξεις.

Με άλλα λόγια: αν λες ότι άλλαξες, πρέπει να μπορείς να δείξεις πού άλλαξες.

Γιατί το πολιτικό makeover έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα.

Το αρχείο.

Υπάρχουν δηλώσεις.

Υπάρχουν δημόσιες τοποθετήσεις.

Υπάρχουν πράξεις.

Υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις.

Υπάρχει μια ολόκληρη διαδρομή.

Και το αρχείο έχει ένα ελάττωμα που κανένα επικοινωνιακό επιτελείο δεν έχει καταφέρει ακόμη να διορθώσει: δεν ξεχνά.

Μπορείς να αλλάξεις το όνομα.

Δεν αλλάζεις το αρχείο.

Μπορείς να αλλάξεις το λεξιλόγιο.

Δεν αλλάζεις όσα ειπώθηκαν.

Μπορείς να παρουσιάσεις το χθες ως «μια άλλη εποχή».

Αλλά εξακολουθεί να είναι το δικό σου χθες.

Και εδώ βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική πολιτική αλλαγή και στο πολιτικό rebranding.

Η πραγματική αλλαγή λέει: «Αυτά έλεγα τότε. Αυτά λέω τώρα. Εδώ άλλαξα.»

Το rebranding λέει: «Ας μιλήσουμε για το καινούργιο.»

Μόνο που η πολιτική δεν έχει κουμπί «διαγραφή ιστορικού».

Η μνήμη είναι κακός πελάτης για κάθε πολιτικό makeover.

Δεν ενημερώνεται επειδή κάποιος έβγαλε καινούργιο βίντεο.

Δεν αλλάζει επειδή άλλαξε το λογότυπο.

Και δεν χρειάζεται καν να φωνάξει.

Αρκεί να ρωτήσει: Τι ακριβώς άλλαξε;

Αυτή είναι η ερώτηση που αξίζει να κάνουμε σε κάθε πολιτικό rebranding.

Γιατί ένας πολιτικός έχει κάθε δικαίωμα να αλλάξει.

Μπορεί να αναθεωρήσει.

Μπορεί να αποκηρύξει παλιές θέσεις.

Μπορεί να πάρει αποστάσεις από προηγούμενες επιλογές.

Μπορεί να παρουσιάσει μια πραγματικά διαφορετική πολιτική πρόταση.

Και τότε δεν αρκεί να ζητά από τους άλλους να πιστέψουν ότι άλλαξε. Πρέπει να δείχνει συγκεκριμένα τι αποκηρύσσει, τι αναθεωρεί και τι πλέον υποστηρίζει διαφορετικά.

Όχι μόνο στο εξώφυλλο.

Και εδώ ξαναγυρίζει ο Μαυρίκιος.

Στο παραμύθι, αλλάζει το χρώμα του και αλλάζει η στάση των άλλων απέναντί του.

Στην πολιτική, μπορεί να αλλάξει το περιτύλιγμα ενός προσώπου και να ζητηθεί από την κοινωνία να το δει σαν κάτι καινούργιο.

Η διαφορά είναι ότι η δημοκρατία έχει μνήμη.

Και η μνήμη είναι ενοχλητική.

Γιατί θυμάται αυτά που η επικοινωνία θα προτιμούσε να ξεχάσει.

Γι’ αυτό ίσως η αρχική ερώτηση να είναι λάθος.

Δεν έχει τόση σημασία πόσο Τριβιζά έχει διαβάσει ο Κασιδιάρης.

Το ενδιαφέρον είναι πόσο καλά έχουμε μάθει εμείς να διαβάζουμε τα πολιτικά παραμύθια.

Να ξεχωρίζουμε την αλλαγή από τη μεταμφίεση.

Την ουσία από το περιτύλιγμα.

Τη νέα σελίδα από το καινούργιο εξώφυλλο.

Και κυρίως να μην αποφασίζουμε εκ των προτέρων αν κάποιος άλλαξε ή δεν άλλαξε. Να ζητάμε τις αποδείξεις της αλλαγής.

Μπορείς να αλλάξεις το εξώφυλλο.

Μπορείς ακόμη και να αλλάξεις τον τίτλο.

Αλλά αν θέλεις να πεις ότι άλλαξες την ιστορία, πρέπει να γράψεις καινούργια ιστορία.

Γιατί η μνήμη δεν χρειάζεται να φωνάξει.

Αρκεί να θυμάται.

Και ζήσαμε εμείς καλά και αυτοί καλύτερα.

Ή μήπως αυτό ήταν πάντα το παραμύθι;

• Ευγένιος Τριβιζάς
• Ηλίας Κασιδιάρης