Ψυχολογία και λάθος: Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε «είχα άδικο» –και πώς μας ωφελεί

Από μια απλή διαφωνία για το πώς μπαίνουν τα πιάτα στο πλυντήριο, μέχρι έντονες συγκρούσεις σε προσωπικό ή επαγγελματικό επίπεδο, η αποδοχή του λάθους απαιτεί πνευματική ταπεινότητα –και αυτή δεν είναι πάντα αυτονόητη σύμφωνα με την ψυχολογία. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί στην ψυχολογία επισημαίνουν: Το να κάνεις πίσω δεν είναι αδυναμία. Είναι ένδειξη ωριμότητας και… ψυχικής υγείας.

Τι είναι η πνευματική ταπεινότητα και γιατί είναι σημαντική;

Σύμφωνα με την ψυχολόγο Tenelle Porter, η πνευματική ταπεινότητα (intellectual humility) είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις ότι δεν τα ξέρεις όλα – και ότι μπορεί να κάνεις λάθος. Τα άτομα που διαθέτουν αυτό το χαρακτηριστικό:

• Έχουν επίγνωση των περιορισμών της γνώσης τους
• Αντιμετωπίζουν τα λάθη χωρίς να νιώθουν απειλή
• Είναι πιο δεκτικά σε νέες ιδέες και οπτικές

Αντίθετα, όσοι έχουν χαμηλή πνευματική ταπεινότητα, συχνά «κολλάνε» στις απόψεις τους ακόμα και μπροστά σε σαφή δεδομένα – προκαλώντας εντάσεις στις σχέσεις τους.

Ψυχολογία των σχέσεων: Όταν το «είχα άδικο» φέρνει πιο κοντά

Όπως εξηγεί η θεραπεύτρια Nedra Glover Tawwab, η άρνηση να παραδεχτούμε ένα λάθος μπορεί να διαβρώσει την εμπιστοσύνη και τη σύνδεση με τον άλλον.

«Το να πεις “έκανα λάθος” δεν είναι αδυναμία. Είναι μια πράξη οικειότητας, μια ένδειξη εμπιστοσύνης και συναισθηματικής ωριμότητας».

Μελέτες στην ψυχολογία δείχνουν ότι τα ζευγάρια και οι φίλοι που επιδεικνύουν πνευματική ταπεινότητα έχουν:

• Λιγότερες συγκρούσεις
• Καλύτερη επικοινωνία
• Υψηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση

Είσαι πράγματι ανοιχτός σε αντιρρήσεις; Δοκίμασε να το δεις αλλιώς

Αν όταν σε αμφισβητούν νιώθεις θυμό ή άμυνα, ίσως υπάρχει χώρος για βελτίωση. Η Leor Zmigrod, νευροεπιστήμονας, εξηγεί ότι η αμυντικότητα είναι σημάδι χαμηλής πνευματικής ταπεινότητας.

Ο καθηγητής Daryl Van Tongeren προσθέτει πως οι περισσότεροι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ότι χρειάζονται περισσότερη ταπεινότητα – θεωρώντας ότι το πρόβλημα αφορά… τους άλλους.

Όμως η αυτοπαρατήρηση είναι το πρώτο βήμα για αλλαγή:

• Τι αισθάνεσαι όταν κάποιος αμφισβητεί τη γνώμη σου;
• Μήπως κλείνεσαι ή υπερασπίζεσαι με υπερβολή τις θέσεις σου;

Η πνευματική ταπεινότητα είναι δεξιότητα –και μπορείς να την καλλιεργήσεις

Η ψυχολογία υπογραμμίζει ότι η ταπεινότητα δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό. Μαθαίνεται. Ο Van Tongeren προτείνει ένα απλό αλλά δυνατό εργαλείο: Ρώτησε τους κοντινούς σου ανθρώπους.

«Πόσο ανοιχτός πιστεύεις ότι είμαι σε νέες ιδέες;»

Οι απαντήσεις μπορεί να εκπλήξουν, αλλά λειτουργούν σαν καθρέφτης. Κι αν δεν μπορείς να παραδεχτείς το λάθος σου τη στιγμή που γίνεται; Δεν πειράζει. Η δεύτερη ευκαιρία είναι εξίσου ισχυρή: «Το σκέφτηκα και είχες δίκιο. Έκανα λάθος».

Το λάθος δεν σε μειώνει –σε εξελίσσει

Η σύγχρονη ψυχολογία συμφωνεί: το να παραδέχεσαι το λάθος δεν είναι ένδειξη ανικανότητας, αλλά ψυχικής ευελιξίας και ενσυνειδητότητας. Στον σημερινό κόσμο των social media και των απόλυτων απόψεων, το να κάνεις πίσω και να αναθεωρείς είναι σχεδόν επαναστατικό.

Το «είχα άδικο» δεν σε κάνει λιγότερο έξυπνο, λιγότερο ικανό ή λιγότερο δυνατό. Σε κάνει πιο αληθινό, πιο ανθρώπινο – και, σύμφωνα με τους ειδικούς, πιο ευτυχισμένο.

Συμπέρασμα – Η ψυχολογία του λάθους: Μια πράξη γενναιότητας

Το να λες «έκανα λάθος» δεν είναι ήττα. Είναι νίκη απέναντι στον εγωισμό. Είναι μια επιλογή που ενισχύει τις σχέσεις, απελευθερώνει τη σκέψη και μας φέρνει πιο κοντά στον καλύτερο εαυτό μας.

Θυμήσου: Η ταπεινότητα δεν φαίνεται όταν έχεις δίκιο. Φαίνεται όταν παραδέχεσαι ότι δεν έχεις.

Πηγή: theguardian

• λάθος
• ψυχολογία