PTSD: Τι είναι η διαταραχή μετατραυματικού στρες και πως αντιμετωπίζεται – Τα σημάδια και τα συμπτώματα

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) είναι μια διαταραχή που αναπτύσσεται σε ορισμένα άτομα που έχουν βιώσει ένα συγκλονιστικό, τρομακτικό ή επικίνδυνο γεγονός.

Είναι φυσικό να αισθάνεστε φόβο κατά τη διάρκεια και μετά από μια τραυματική κατάσταση. Ο φόβος είναι ένα μέρος της αντίδρασης του σώματος «μάχη-ή-φυγή», που μας βοηθά να αποφύγουμε ή να ανταποκριθούμε σε πιθανό κίνδυνο. Οι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν μια σειρά αντιδράσεων μετά από τραύμα και οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν από τα αρχικά συμπτώματα με την πάροδο του χρόνου. Όσοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα μπορεί να διαγνωστούν με PTSD.

Ποιος παθαίνει PTSD;

Οποιοσδήποτε μπορεί να αναπτύξει PTSD σε οποιαδήποτε ηλικία. Αυτό περιλαμβάνει βετεράνους μάχης και άτομα που έχουν βιώσει ή έχουν δει σωματική ή σεξουαλική επίθεση, κακοποίηση, ατύχημα, καταστροφή ή άλλα σοβαρά γεγονότα. Τα άτομα που έχουν PTSD μπορεί να αισθάνονται άγχος ή φόβο, ακόμη και όταν δεν βρίσκονται σε κίνδυνο.

Δεν έχουν όλοι με PTSD ένα επικίνδυνο συμβάν. Μερικές φορές, η εκμάθηση ότι ένας φίλος ή μέλος της οικογένειας βίωσε τραύμα μπορεί να προκαλέσει PTSD.

Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο για το PTSD, ένα πρόγραμμα του Υπουργείου Υποθέσεων Βετεράνων των ΗΠΑ, περίπου έξι στους 100 ανθρώπους θα εμφανίσουν PTSD κάποια στιγμή στη ζωή τους. Οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν PTSD από τους άνδρες. Ορισμένες πτυχές του τραυματικού γεγονότος και ορισμένοι βιολογικοί παράγοντες (όπως τα γονίδια) μπορεί να κάνουν μερικούς ανθρώπους πιο πιθανό να αναπτύξουν PTSD.

Ποια είναι τα σημεία και τα συμπτώματα του PTSD;

Τα συμπτώματα του PTSD συνήθως ξεκινούν εντός 3 μηνών από το τραυματικό συμβάν, αλλά μερικές φορές εμφανίζονται αργότερα. Για να πληρούνται τα κριτήρια για το PTSD, ένα άτομο πρέπει να έχει συμπτώματα για περισσότερο από 1 μήνα και τα συμπτώματα πρέπει να είναι αρκετά σοβαρά ώστε να παρεμβαίνουν σε πτυχές της καθημερινής ζωής, όπως οι σχέσεις ή η εργασία. Τα συμπτώματα δεν πρέπει επίσης να σχετίζονται με φαρμακευτική αγωγή, χρήση ουσιών ή άλλη ασθένεια.

Η πορεία της διαταραχής ποικίλλει. Μερικοί άνθρωποι αναρρώνουν μέσα σε 6 μήνες, ενώ άλλοι έχουν συμπτώματα που διαρκούν για 1 χρόνο ή περισσότερο. Τα άτομα με PTSD έχουν συχνά συνυπάρχουσες καταστάσεις, όπως κατάθλιψη, χρήση ουσιών ή μία ή περισσότερες αγχώδεις διαταραχές.

Μετά από ένα επικίνδυνο συμβάν, είναι φυσικό να υπάρχουν κάποια συμπτώματα. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι από την εμπειρία, σαν να παρατηρούν πράγματα αντί να τα βιώνουν. Ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας που έχει εμπειρία να βοηθά άτομα με PTSD, όπως ψυχίατρος, ψυχολόγος ή κλινικός κοινωνικός λειτουργός, μπορεί να καθορίσει εάν τα συμπτώματα πληρούν τα κριτήρια για το PTSD.

Για να διαγνωστεί με PTSD, ένας ενήλικας πρέπει να έχει όλα τα παρακάτω για τουλάχιστον 1 μήνα:

Τουλάχιστον ένα σύμπτωμα που εμφανίζεται ξανά
Τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αποφυγής
Τουλάχιστον δύο συμπτώματα διέγερσης και αντιδραστικότητας
Τουλάχιστον δύο συμπτώματα γνωστικής και διάθεσης

Τα συμπτώματα επανεμφάνισης περιλαμβάνουν:

Βιώνετε αναδρομές στο παρελθόν—αναβίωση του τραυματικού γεγονότος, συμπεριλαμβανομένων σωματικών συμπτωμάτων όπως ταχυπαλμία ή εφίδρωση
Έχετε επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις ή όνειρα που σχετίζονται με το γεγονός
Κάνετε ανησυχητικές σκέψεις
Βιώνετε σωματικά σημάδια στρες

Σκέψεις και συναισθήματα μπορούν να πυροδοτήσουν αυτά τα συμπτώματα, όπως και λέξεις, αντικείμενα ή καταστάσεις που είναι υπενθυμίσεις του γεγονότος.

Τα συμπτώματα αποφυγής περιλαμβάνουν:

Μένετε μακριά από μέρη, γεγονότα ή αντικείμενα που θυμίζουν την τραυματική εμπειρία
Αποφυγή σκέψεων ή συναισθημάτων που σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός

Τα συμπτώματα αποφυγής μπορεί να αναγκάσουν τους ανθρώπους να αλλάξουν τη ρουτίνα τους. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι μπορεί να αποφύγουν την οδήγηση μετά από ένα σοβαρό αυτοκινητιστικό ατύχημα.

Τα συμπτώματα διέγερσης και αντιδραστικότητας περιλαμβάνουν:

Το να ξαφνιάζεστε εύκολα

Αίσθημα έντασης, σε επιφυλακή
Δυσκολία συγκέντρωσης
Δυσκολεύεστε να αποκοιμηθείτε
Να αισθάνεστε ευερέθιστοι και να έχετε εκρήξεις θυμού ή επιθετικότητας
Εμπλοκή σε επικίνδυνη, απερίσκεπτη ή καταστροφική συμπεριφορά

Τα συμπτώματα διέγερσης είναι συχνά σταθερά. Μπορούν να οδηγήσουν σε συναισθήματα άγχους και θυμού και μπορεί να επηρεάσουν μέρη της καθημερινής ζωής, όπως ο ύπνος, το φαγητό ή η συγκέντρωση.

Τα συμπτώματα της διάθεσης περιλαμβάνουν:

Δυσκολεύεστε να θυμηθείτε βασικά χαρακτηριστικά του τραυματικού γεγονότος
Κάνετε αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό σας ή τον κόσμο
Έχετε υπερβολικά αισθήματα ευθυνών που απευθύνονται στον εαυτό σας ή στους άλλους
Έχετε συνεχή αρνητικά συναισθήματα, όπως φόβο, θυμό, ενοχή ή ντροπή
Απώλεια ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες
Έχετε συναισθήματα κοινωνικής απομόνωσης
Δυσκολεύεστε να αισθανθείτε θετικά συναισθήματα, όπως ευτυχία ή ικανοποίηση

Τα συμπτώματα της γνώσης και της διάθεσης μπορεί να αρχίσουν ή να επιδεινωθούν μετά το τραυματικό συμβάν. Μπορούν να οδηγήσουν ένα άτομο να νιώθει αποκομμένο από φίλους ή μέλη της οικογένειας.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για PTSD;

Δεν αναπτύσσουν PTSD όλοι όσοι ζουν μέσα από ένα επικίνδυνο γεγονός—πολλοί παράγοντες παίζουν ρόλο. Μερικοί από αυτούς τους παράγοντες είναι παρόντες πριν από το τραύμα. άλλα γίνονται σημαντικά κατά τη διάρκεια και μετά από ένα τραυματικό γεγονός.

Οι παράγοντες κινδύνου που μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης PTSD περιλαμβάνουν:

Έκθεση σε προηγούμενες τραυματικές εμπειρίες, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία
Να πληγώνεσαι ή να βλέπεις ανθρώπους να πληγώνονται ή να σκοτώνονται
Αίσθημα φρίκης, αδυναμίας ή υπερβολικού φόβου
Έχοντας ελάχιστη ή καθόλου κοινωνική υποστήριξη μετά το συμβάν
Αντιμετώπιση επιπλέον στρες μετά το συμβάν, όπως απώλεια αγαπημένου προσώπου, πόνος και τραυματισμός ή απώλεια εργασίας ή σπιτιού
Έχοντας προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό ψυχικής ασθένειας ή χρήσης ουσιών
Οι παράγοντες ανθεκτικότητας που μπορεί να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης PTSD περιλαμβάνουν:

Αναζητήστε υποστήριξη από φίλους, οικογένεια ή ομάδες υποστήριξης
Μαθαίνοντας να νιώθεις εντάξει με τις πράξεις σου ως απάντηση σε ένα τραυματικό γεγονός
Έχοντας μια στρατηγική αντιμετώπισης για να ξεπεράσετε και να μάθετε από το τραυματικό γεγονός
Να είσαι προετοιμασμένος και ικανός να ανταποκριθεί σε ανατρεπτικά γεγονότα καθώς συμβαίνουν, παρά το αίσθημα φόβου
Πώς αντιμετωπίζεται το PTSD;

Είναι σημαντικό για οποιονδήποτε με συμπτώματα PTSD να συνεργαστεί με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας που έχει εμπειρία στη θεραπεία του PTSD. Οι κύριες θεραπείες είναι η ψυχοθεραπεία, τα φάρμακα ή ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να βρουν το καλύτερο σχέδιο θεραπείας για τα συμπτώματα και τις ανάγκες τους.

Μερικοί άνθρωποι με PTSD, όπως εκείνοι που βρίσκονται σε καταχρηστικές σχέσεις, μπορεί να ζουν μέσα από συνεχιζόμενο τραύμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία είναι συνήθως πιο αποτελεσματική όταν αντιμετωπίζει τόσο την τραυματική κατάσταση όσο και τα συμπτώματα της PTSD. Τα άτομα που βιώνουν τραυματικά γεγονότα ή που έχουν PTSD μπορεί επίσης να εμφανίσουν διαταραχή πανικού, κατάθλιψη, χρήση ουσιών ή σκέψεις αυτοκτονίας. Η θεραπεία για αυτές τις καταστάσεις μπορεί να βοηθήσει στην ανάρρωση μετά από τραύμα. Η έρευνα δείχνει ότι η υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους μπορεί επίσης να είναι ένα σημαντικό μέρος της ανάκαμψης.

Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία (μερικές φορές ονομάζεται θεραπεία ομιλίας) περιλαμβάνει μια ποικιλία τεχνικών θεραπείας που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να αλλάξουν ανησυχητικά συναισθήματα, σκέψεις και συμπεριφορές. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει υποστήριξη, εκπαίδευση και καθοδήγηση σε άτομα με PTSD και τις οικογένειές τους. Η θεραπεία μπορεί να γίνει ένας προς έναν ή σε μια ομάδα και συνήθως διαρκεί 6 έως 12 εβδομάδες αλλά μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Ορισμένοι τύποι ψυχοθεραπείας στοχεύουν στα συμπτώματα PTSD, ενώ άλλοι επικεντρώνονται σε κοινωνικά, οικογενειακά ή προβλήματα που σχετίζονται με την εργασία. Οι αποτελεσματικές ψυχοθεραπείες συχνά δίνουν έμφαση σε μερικά βασικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των δεξιοτήτων εκμάθησης που βοηθούν στον εντοπισμό των πυροδοτήσεων και στη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Ένας κοινός τύπος ψυχοθεραπείας, που ονομάζεται γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μπορεί να περιλαμβάνει θεραπεία έκθεσης και γνωστική αναδιάρθρωση:

Η θεραπεία έκθεσης βοηθά τους ανθρώπους να μάθουν να διαχειρίζονται τον φόβο τους εκθέτοντάς τους σταδιακά, με ασφαλή τρόπο, στο τραύμα που βίωσαν. Ως μέρος της θεραπείας έκθεσης, οι άνθρωποι μπορεί να σκεφτούν ή να γράψουν για το τραύμα ή να επισκεφτούν το μέρος όπου συνέβη. Αυτή η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με PTSD να μειώσουν τα συμπτώματα που τους προκαλούν δυσφορία.
Η γνωστική αναδιάρθρωση βοηθά τους ανθρώπους να κατανοήσουν το τραυματικό γεγονός. Μερικές φορές οι άνθρωποι θυμούνται το γεγονός διαφορετικά από το πώς συνέβη. Μπορεί να αισθάνονται ενοχές ή ντροπή για κάτι που δεν είναι δικό τους λάθος. Η γνωστική αναδιάρθρωση μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με PTSD να σκεφτούν τι συνέβη με ρεαλιστικό τρόπο.

• PTSD
• διαταραχή μετατραυματικού στρες
• ψυχοθεραπεία