Σχέδιο διπλής Γάζας: Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μελετούν προσωρινή διαίρεση της Λωρίδας – Η ανοικοδόμηση μόνο στη ζώνη υπό ισραηλινό έλεγχο

Ένα νέο, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο σχέδιο εξετάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ για τη μεταπολεμική Γάζα, το οποίο προβλέπει τη διαίρεση του παλαιστινιακού θύλακα σε δύο ξεχωριστές ζώνες:
μια υπό ισραηλινό έλεγχο, όπου θα επιτραπεί η ανοικοδόμηση, και μια δεύτερη που θα παραμείνει υπό τον έλεγχο της Χαμάς, η οποία χαρακτηρίζεται «εξαιρετικά επικίνδυνη».

Το σχέδιο, που παρουσιάστηκε την Τρίτη στο Ισραήλ από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, περιγράφεται ως «προσωρινό μέτρο» μέχρι να επιτευχθεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς και η απομάκρυνσή της από την εξουσία.

Η λογική του σχεδίου

Σύμφωνα με τον Βανς, «στη Γάζα υπάρχουν δύο περιοχές, μία σχετικά ασφαλής και μία εξαιρετικά επικίνδυνη». Ο στόχος, όπως είπε, είναι να επεκταθεί σταδιακά η ασφαλής ζώνη, με το Ισραήλ να ελέγχει ήδη περίπου το 53% της Λωρίδας.

Από την πλευρά του, ο Κούσνερ ξεκαθάρισε πως κανένα κεφάλαιο ανοικοδόμησης δεν θα διατεθεί σε περιοχές που παραμένουν υπό τον έλεγχο της Χαμάς. Αντίθετα, η προσπάθεια θα επικεντρωθεί σε εκείνες που θεωρούνται ασφαλείς και μπορούν να αποτελέσουν «τον πυρήνα μιας νέας Γάζας».

«Εφόσον η περιοχή που ελέγχει ο ισραηλινός στρατός μπορεί να διασφαλιστεί, μπορεί να ξεκινήσει εκεί η ανοικοδόμηση μιας νέας Γάζας, ώστε να δοθεί στους Παλαιστινίους ένας τόπος να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν», δήλωσε ο Κούσνερ.

Η εκεχειρία και τα όρια ελέγχου

Η εκεχειρία, που τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου με διαμεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ, καθόρισε και χαρτογράφησε τις ζώνες ελέγχου.
Η ισραηλινή ζώνη περιβάλλει τα σύνορα της Γάζας και περικλείει περιοχές υπό παλαιστινιακό έλεγχο, με στόχο να συρρικνώνεται σταδιακά καθώς επιτυγχάνονται συγκεκριμένα ορόσημα της εκεχειρίας.

Ανησυχία στον αραβικό κόσμο

Οι Άραβες μεσολαβητές και κυβερνήσεις της περιοχής εμφανίζονται έντονα ανήσυχοι.
Θεωρούν ότι η διαίρεση της Γάζας ενέχει τον κίνδυνο να παγιωθεί η ισραηλινή παρουσία μέσα στον θύλακα, κάτι που θα υπονομεύσει οριστικά τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.

«Η Γάζα αποτελεί τη μοναδική ενιαία εδαφική περιοχή ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους», δήλωσε η Ταχάνι Μουστάφα, ερευνήτρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR).
«Ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει ακριβώς σε αυτό που οι Παλαιστίνιοι φοβούνταν».

Υπό αυτές τις συνθήκες, καμία αραβική κυβέρνηση δεν δείχνει διατεθειμένη να στείλει δυνάμεις αστυνόμευσης ή ειρήνευσης, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή του σχεδίου.

Η αμερικανική θέση: “Προκαταρκτική ιδέα”

Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου περιέγραψε το σχέδιο ως «προκαταρκτική ιδέα», σημειώνοντας πως περαιτέρω ενημέρωση θα υπάρξει τις επόμενες ημέρες.

Ωστόσο, πληροφορίες από την Ουάσινγκτον αναφέρουν ότι ο Κούσνερ είναι ο κύριος αρχιτέκτονας της ιδέας της «διπλής ανοικοδόμησης», την οποία ανέπτυξε σε συνεργασία με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια επιτροπή τεχνοκρατών για τη διοίκηση της Γάζας και μια διεθνής δύναμη για την παροχή ασφάλειας, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.

Ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα;

Η Παλαιστινιακή Αρχή θεωρείται από πολλές αραβικές κυβερνήσεις η μόνη νόμιμη επιλογή για τη διαχείριση της Γάζας.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ωστόσο, αντιτίθεται σθεναρά στο να της επιτραπεί οποιοσδήποτε ρόλος, εκφράζοντας φόβους ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε πολιτική νομιμοποίηση της Χαμάς.

Η Χαμάς επιμένει – και ενισχύεται

Η Χαμάς, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, δεν έχει δεσμευθεί στον αφοπλισμό και εντείνει την καταστολή των αντιπάλων της, επιδιώκοντας να επαναβεβαιώσει τον έλεγχό της σε πληθυσμούς εκτός της ισραηλινής ζώνης.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι μαχητές της έχουν ανοίξει πυρ σε αρκετές περιπτώσεις εναντίον στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορα.

• Γάζα