Σε εξέλιξη στη Γενεύη ο 3ος κρίσιμος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν – Το πυρηνικό πρόγραμμα και το αγκάθι των πυραύλων

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο και το αγκάθι των πυραύλων

Η Ουάσινγκτον, μαζί με άλλα δυτικά κράτη και το Ισραήλ, θεωρεί ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης ενδέχεται να αποτελέσει οδό προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έθεσε όμως ένα πρόσθετο ζήτημα που περιπλέκει την εξίσωση: το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν.

Μιλώντας από το Σεντ Κιτς, χαρακτήρισε την άρνηση της Τεχεράνης να συζητήσει τους βαλλιστικούς πυραύλους «μείζον πρόβλημα», υποστηρίζοντας ότι έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να πλήξουν την Αμερική και να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή. «Αν δεν μπορείτε να σημειώσετε πρόοδο ούτε στο πυρηνικό πρόγραμμα, θα είναι δύσκολο να σημειώσετε πρόοδο και στους βαλλιστικούς πυραύλους», τόνισε.

Η ιρανική απάντηση ήταν άμεση. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε στο Press TV ότι οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στην πυρηνική ενέργεια και στην άρση των κυρώσεων. Το βαλλιστικό πρόγραμμα, σύμφωνα με την Τεχεράνη, δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρώτο ουσιαστικό ρήγμα.

Το τελεσίγραφο Τραμπ και η στρατιωτική σκιά

Ο εν ενεργεία Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατέστησε σαφές ότι προτιμά τη διπλωματία – αλλά δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Στην πρόσφατη ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης παρουσίασε το δίλημμα με ωμό τρόπο: συμφωνία ή συνέπειες.

Στις 19 Φεβρουαρίου προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη έχει 10 έως 15 ημέρες για να καταλήξει σε συμφωνία, διαφορετικά «θα συμβούν πολύ άσχημα πράγματα».

Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει στη μεγαλύτερη στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή από το 2003. Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford απέπλευσε από την Κρήτη με κατεύθυνση τη Χάιφα, ενώ περίπου δώδεκα μαχητικά F-22 έχουν αναπτυχθεί στο Ισραήλ — μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό αλλά και πρακτικό στρατιωτικό βάρος.

Το Πεντάγωνο δεν επιβεβαιώνει επισήμως τις κινήσεις. Όμως το μήνυμα είναι σαφές: η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι.

Η Σαουδική Αραβία και το πετρέλαιο – Ο φόβος της αποσταθεροποίησης

Η ένταση δεν περιορίζεται στη διπλωματία και τα πολεμικά πλοία. Αγγίζει και τις αγορές.

Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν άνοδο, καθώς οι επενδυτές σταθμίζουν τον κίνδυνο διακοπής της προσφοράς από τη Μέση Ανατολή. Η Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με πηγές, αυξάνει προληπτικά την παραγωγή και τις εξαγωγές της, σε περίπτωση που μια αμερικανική επίθεση στο Ιράν προκαλέσει αναταράξεις στην αγορά.

Ένα θερμό επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές και να επιφέρει παγκόσμιο οικονομικό σοκ.

Η εσωτερική πίεση στην Τεχεράνη

Στο εσωτερικό του Ιράν, ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει ίσως τη σοβαρότερη κρίση της 36χρονης θητείας του. Οι κυρώσεις έχουν εξαντλήσει την οικονομία, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός και οι ανανεωμένες διαμαρτυρίες υποδηλώνουν κοινωνική κόπωση.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επανέλαβε ότι ο Χαμενεΐ έχει εκδώσει φετφά που απαγορεύει τα όπλα μαζικής καταστροφής, υποστηρίζοντας πως αυτό αποδεικνύει ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα.

Ωστόσο, για την Ουάσινγκτον, ο εμπλουτισμός ουρανίου εντός Ιράν παραμένει κόκκινη γραμμή.

Η Τεχεράνη, σύμφωνα με πληροφορίες, προσφέρει νέες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και την αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου. Όμως οι δύο πλευρές παραμένουν βαθιά διχασμένες, ακόμη και ως προς τη σειρά και το εύρος άρσης των κυρώσεων.

Αν η διπλωματία επικρατήσει, η Γενεύη μπορεί να γίνει τόπος αποκλιμάκωσης. Αν όχι, η στρατιωτική συγκέντρωση δυνάμεων δείχνει ότι η επόμενη φάση δεν θα είναι λεκτική. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Και αυτή τη φορά, το διακύβευμα δεν είναι μόνο περιφερειακό — είναι παγκόσμιο.