Σινά – Μονή της Αγίας Αικατερίνης: Από την ίδρυση στον κίνδυνο μετατροπής της σε μουσείο – Ο Ιουστινιανός, ο Μωάμεθ ο Β’ και ο… Αλ Σίσι

Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία παγκοσμίως, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη στην Αίγυπτο. Το μοναστήρι, το οποίο λειτουργεί αδιάκοπα για σχεδόν δεκαπέντε αιώνες, κινδυνεύει να χάσει την κυριότητα επί των ακινήτων του, τα οποία φαίνεται να περνούν στην αιγυπτιακή κυβέρνηση. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται από πολλούς ως μια πρωτοφανής παραβίαση θρησκευτικών και ατομικών ελευθεριών σε περίοδο ειρήνης.

Η ιστορία της Μονής Σινά ξεκινά τον 4ο αιώνα μ.Χ., με την αρχική της ίδρυση να τοποθετείται γύρω στο 330 μ.Χ. από την Αγία Ελένη. Η σημερινή της μορφή, με τα οχυρωματικά τείχη, οφείλεται στον αυτοκράτορα Ιουστινιανό τον 6ο αιώνα. Από την ίδρυσή της, η Μονή υπήρξε ένα αδιάλειπτο κέντρο Ορθόδοξης πνευματικότητας και πολιτισμού. Παρά τις κατά καιρούς προκλήσεις, όπως η οθωμανική κατάκτηση, ο Μωάμεθ ο Μωάμεθ Β’ εξέδωσε φιρμάνι προστασίας,

Η Μονή, με λίγα λόγια, διατήρησε την αυτονομία και τον θρησκευτικό της χαρακτήρα στο μεταίχμιο δύο αυτοκρατοριών.

Ωστόσο, η πρόσφατη δικαστική απόφαση στην Αίγυπτο θέτει σε κίνδυνο αυτή την ανεξαρτησία. Η περιουσία του μοναστηριού φέρεται να περνά στην κατοχή του κράτους, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για τη μετατροπή του σε μουσείο. Αυτή η εξέλιξη θυμίζει έντονα τουριστικά αξιοθέατα όπως οι Πυραμίδες, απομακρύνοντας το μοναστήρι από τον ζωντανό χώρο λατρείας που υπήρξε για αιώνες. Οι μοναχοί καλούνται πλέον να εγκαταλείψουν συγκεκριμένα κτίσματα, ενώ η παραμονή τους στο μοναστήρι εξαρτάται από την άδεια των νέων «ιδιοκτητών».

Ένα αντιφατικό τοπίο

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η δικαστική αυτή απόφαση έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δεσμεύσεις και συζητήσεις σε ανώτατο επίπεδο. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε θέσει επανειλημμένα το θέμα στον Αιγύπτιο Πρόεδρο Σίσι, με κοινή δήλωση μάλιστα να αναφέρεται ρητά στην ανάγκη διατήρησης του χαρακτήρα της Μονής. Η χθεσινή απόφαση εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις των αιγυπτιακών αρχών και την αξιοπιστία των προηγούμενων διαβεβαιώσεων.

Ενώ στη Μονή επικρατεί μεγάλη ανησυχία, ορισμένοι Αιγύπτιοι αξιωματούχοι, όπως αρχαιολόγοι, υποστηρίζουν πως η απόφαση είναι «ιστορική» και «προς όφελος» της Μονής, καθώς τα ακίνητα εμπίπτουν στους νόμους περί αρχαιοτήτων. Ωστόσο, οι μοναχοί διαφωνούν κάθετα με αυτή την άποψη, θεωρώντας ότι πρόκειται για μια καταπάτηση των δικαιωμάτων τους και μια από τις χειρότερες εξελίξεις στην 1500ετή ιστορία του μοναστηριού.

• Μωάμεθ ο Β΄
• Σινά