Σκιές γύρω από το πυρηνικό απόθεμα στο Ισφαχάν: Ανησυχία Τραμπ – θεωρεί ότι το Ιράν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στο ουράνιο

Η τύχη ενός από τα σημαντικότερα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας για την Ουάσινγκτον. Παρά τα σφοδρά αμερικανικά πλήγματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το περασμένο καλοκαίρι, οι υπηρεσίες πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών εκτιμούν ότι το υλικό που βρίσκεται θαμμένο βαθιά κάτω από το πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν ενδέχεται να παραμένει προσβάσιμο – είτε από το ίδιο το Ιράν είτε ακόμη και από τρίτους.

Η εκτίμηση αυτή, που βασίζεται σε απόρρητες αναφορές τις οποίες επικαλούνται οι New York Times, επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα για το αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν πράγματι περιορίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να αξιοποιήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Οι μυστικές εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών

Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν το περιεχόμενο των εκθέσεων πληροφοριών, οι αναλυτές των ΗΠΑ θεωρούν πιθανό ότι το Ιράν μπορεί πλέον να αποκτήσει πρόσβαση στο απόθεμα ουρανίου μέσω ενός πολύ στενού σημείου εισόδου που παραμένει λειτουργικό μετά τους βομβαρδισμούς.

Παρότι η πρόσβαση αυτή δεν είναι εύκολη, παραμένει ασαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε να μετακινηθεί το υλικό. Το ουράνιο βρίσκεται σε αέρια μορφή και αποθηκεύεται σε ειδικούς μεταλλικούς κυλίνδρους, γεγονός που καθιστά τη μεταφορά του τεχνικά απαιτητική αλλά όχι αδύνατη.

Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά κάθε δραστηριότητα στην περιοχή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, οποιαδήποτε προσπάθεια μετακίνησης του ουρανίου – είτε από το ιρανικό καθεστώς είτε από άλλες ομάδες – θα μπορούσε να εντοπιστεί έγκαιρα μέσω δορυφορικών και άλλων μέσων παρακολούθησης.

Το συγκεκριμένο απόθεμα θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αν η Τεχεράνη αποφασίσει να προχωρήσει σε αυτό το βήμα.

Το ζήτημα στο επίκεντρο της κυβέρνησης Τραμπ

Την ώρα που η ένταση μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παραμένει υψηλή, η τύχη του ουρανίου στο Ισφαχάν έχει εξελιχθεί σε βασικό θέμα συζήτησης στην κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Κατά τη διάρκεια συνομιλίας με δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One το Σάββατο, ο Τραμπ ρωτήθηκε αν θα εξεταζόταν η αποστολή χερσαίων δυνάμεων για την εξασφάλιση του αποθέματος.

«Αυτή τη στιγμή τους αποδεκατίζουμε, αλλά δεν έχουμε στοχεύσει σε αυτό», δήλωσε. «Είναι κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε αργότερα. Δεν θα το κάναμε τώρα».

Οι δηλώσεις αυτές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής επιχείρησης, χωρίς όμως να υποδηλώνουν άμεση πρόθεση.

Ο ρόλος των υπόγειων εγκαταστάσεων

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου υποστήριξε ότι η απόφαση για την έναρξη του πολέμου με το Ιράν συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη στρατηγική της Τεχεράνης να μεταφέρει το πυρηνικό και πυραυλικό της πρόγραμμα βαθιά κάτω από το έδαφος.

Όπως δήλωσε, οι εγκαταστάσεις αυτές είχαν σχεδιαστεί ώστε να είναι «απρόσβλητες από οποιαδήποτε επίθεση», κάτι που, κατά την άποψη του Ισραήλ, δημιουργούσε μια σοβαρή στρατηγική απειλή.

Οι υπόγειες εγκαταστάσεις του Ισφαχάν αποτελούν μέρος ενός εκτεταμένου δικτύου σηράγγων που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση κρίσιμου πυρηνικού υλικού και εξοπλισμού.

Γιατί δεν επιχειρήθηκε η ανάκτηση του ουρανίου

Μετά τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού – κατά τον οποίο οι εγκαταστάσεις στο Φορντό, στο Νατάνζ και στο Ισφαχάν δέχθηκαν ισχυρούς βομβαρδισμούς – οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν να μην επιχειρήσουν την ανάκτηση του ουρανίου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε κρίνει τότε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνη.

Η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, πιθανότατα μονάδων ειδικών επιχειρήσεων, θα συνεπαγόταν σοβαρούς κινδύνους. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, πριν εξεταστεί μια τέτοια επιλογή θα έπρεπε να συνεχιστεί για αρκετές ημέρες ακόμη η αεροπορική εκστρατεία, ώστε να αποδυναμωθούν περαιτέρω οι ιρανικές αμυντικές δυνατότητες.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε τους κινδύνους μιας τέτοιας επιχείρησης, δηλώνοντας:
«Αν το κάναμε ποτέ, θα είχαν αποδεκατιστεί τόσο πολύ ώστε να μην μπορούν να πολεμήσουν στο έδαφος».

Σενάρια πίεσης και διαπραγματεύσεων

Τις τελευταίες εβδομάδες, πριν ακόμη ξεκινήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ήδη εξετάσει διάφορα σενάρια για την εξασφάλιση ή την εξουδετέρωση του αποθέματος ουρανίου.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο των ΗΠΑ, μια επιχείρηση κομάντος δεν αποτελεί μέρος του τρέχοντος στρατιωτικού σχεδιασμού.

Δεν αποκλείεται επίσης η αμερικανική κυβέρνηση να χρησιμοποιεί το ενδεχόμενο μιας τέτοιας επιχείρησης ως διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης, ελπίζοντας ότι η απειλή θα ωθήσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει το απόθεμα στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Πόσο ουράνιο διαθέτει το Ιράν

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν διαθέτει περίπου 970 λίβρες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, με το μεγαλύτερο μέρος να βρίσκεται αποθηκευμένο στο Ισφαχάν.

Το υλικό έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%. Για την κατασκευή πυρηνικού όπλου θα έπρεπε να φτάσει περίπου το 90%, ένα βήμα που θεωρείται σχετικά γρήγορο εφόσον οι ιρανικές φυγοκεντρικές μηχανές παραμένουν σε λειτουργία.

Τα μέτρα προστασίας πριν από τις επιθέσεις

Πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025, η ιρανική κυβέρνηση είχε ήδη προχωρήσει σε μέτρα προστασίας των εγκαταστάσεων.

Μεγάλες ποσότητες χώματος είχαν μεταφερθεί στις εισόδους υπόγειων εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του εκτεταμένου δικτύου σηράγγων στο Ισφαχάν όπου φυλασσόταν το ουράνιο.

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τα πλήγματα, χρησιμοποίησαν την ισχυρότερη συμβατική βόμβα του οπλοστασίου τους – τη Massive Ordnance Penetrator – για να πλήξουν τις βαθιά θαμμένες εγκαταστάσεις στο Νατάνζ και στο Φορντό.

Στο Ισφαχάν, όμως, οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν κυρίως με πυραύλους κρουζ Tomahawk.

Ο ρόλος του Ισφαχάν στο πυρηνικό πρόγραμμα

Η εγκατάσταση του Ισφαχάν δεν λειτουργούσε μόνο ως χώρος αποθήκευσης ουρανίου. Στην περιοχή υπήρχε επίσης ερευνητικός πυρηνικός αντιδραστήρας, καθώς και εγκατάσταση μετατροπής ουρανίου.

Εκεί το αέριο ουράνιο μετατρεπόταν σε πυκνό μέταλλο – μια διαδικασία γνωστή ως μεταλλουργία ουρανίου, που αποτελεί κρίσιμο βήμα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Οι δορυφορικές εικόνες που προκαλούν ερωτήματα

Λίγο μετά τις επιθέσεις, δορυφόροι υψηλής ανάλυσης κατέγραψαν νέα δραστηριότητα στην περιοχή. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν μετέφερε εξοπλισμό εκσκαφών στο Ισφαχάν και άρχισε να ανοίγει ξανά πρόσβαση στις υπόγειες σήραγγες.

Ανάλυση εμπορικών δορυφορικών εικόνων από την ομάδα οπτικών ερευνών των New York Times κατέγραψε παρόμοια ευρήματα, εντοπίζοντας ενδείξεις εκσκαφών σε διάφορα σημεία γύρω από την εγκατάσταση.

Σε μία τοποθεσία βόρεια της κύριας εγκατάστασης, αρκετά μηχανήματα φαίνονται να μετακινούν μεγάλες ποσότητες χώματος. Οι εικόνες δείχνουν εργαζόμενους να ανοίγουν έναν λάκκο, να τοποθετούν μέσα ένα άγνωστο αντικείμενο καλυμμένο με μουσαμά και στη συνέχεια να το θάβουν.

Σε άλλη περιοχή βορειοανατολικά της εγκατάστασης, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν δραστηριότητα με γερανό που μετέφερε χώμα σε φορτηγά.

Ενδείξεις νέων προετοιμασιών

Σημαντικές μετακινήσεις γης καταγράφηκαν επίσης σε αρκετές εισόδους σηράγγων, όπως προκύπτει από δορυφορικές εικόνες που λήφθηκαν τον Φεβρουάριο.

Παραμένει ωστόσο ασαφές αν το χώμα μεταφέρθηκε απλώς σε χώρο απόθεσης ή αν χρησιμοποιήθηκε για να ενισχυθούν οι είσοδοι των σηράγγων ώστε να προστατευθούν από νέες επιθέσεις.

Ερευνητές του Institute for Science and International Security είχαν ήδη επισημάνει αυξημένη δραστηριότητα στον δρόμο που οδηγεί στις υπόγειες εγκαταστάσεις.

Σε σχετική έκθεσή τους εκτίμησαν ότι ορισμένες είσοδοι σηράγγων ενδέχεται να καλύπτονται εκ νέου με χώμα – μια τακτική που το Ιράν είχε χρησιμοποιήσει και πριν από τα πλήγματα του 2025, ως προετοιμασία απέναντι σε πιθανές επιθέσεις.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ισφαχάν
• Ντόναλντ Τραμπ
• ουράνιο
• πόλεμος
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή