Σκληροπυρηνική στροφή στην Τεχεράνη: Ο εξτρεμιστής Τζαλίλι επικρατέστερος διάδοχος του Λαριτζανί

Η εξόντωση του Αλί Λαριτζάνι έχει προκαλέσει έναν τεράστιο γεωπολιτικό σεισμό στο εσωτερικό του Ιράν, δημιουργώντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό εξουσίας στο κορυφαίο επίπεδο λήψης αποφάσεων της χώρας. Η αντικατάσταση του μέχρι πρότινος επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, ο οποίος λειτουργούσε ουσιαστικά ως το νούμερο δύο στην ιεραρχία της Τεχεράνης, αναμένεται να αποτελέσει μια εξαιρετικά περίπλοκη και επικίνδυνη υπόθεση, όπως αναφέρει σε εκτενές ρεπορτάζ του το CNN. Το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο επιχειρεί να χαρτογραφήσει με κάθε λεπτομέρεια το προφίλ του πιθανότερου διαδόχου του, αναδεικνύοντας τις τεράστιες προκλήσεις που κρύβει η επόμενη μέρα για το ιρανικό καθεστώς. Σύμφωνα με όσα ορίζει αυστηρά ο νόμος του κράτους, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είναι το πρόσωπο που φέρει την απόλυτη θεσμική ευθύνη για να διορίσει τον επόμενο σύμβουλο εθνικής ασφάλειας. Όλες οι διεθνείς και εγχώριες πληροφορίες συγκλίνουν στο εξής: Ο επικρατέστερος αντικαταστάτης του Λαριτζάνι δεν είναι άλλος από τον εξαιρετικά σκληροπυρηνικό Σαΐντ Τζαλίλι.

Το πολιτικό προφίλ του Τζαλίλι και η στροφή στον εξτρεμισμό

Το πρόσωπο που ετοιμάζεται να αναλάβει τα ηνία της εθνικής ασφάλειας διαθέτει ένα βαρύ, αλλά και εξαιρετικά αμφιλεγόμενο βιογραφικό. Ο Τζαλίλι έχει διατελέσει και στο παρελθόν σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, γνωρίζοντας καλά τους μηχανισμούς του βαθέος κράτους, ενώ υπήρξε ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης για το κρίσιμο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Επί του παρόντος, κατέχει τη θέση του μέλους στο πανίσχυρο Συμβούλιο Διακρίσεως της Σκοπιμότητας. Ο έγκριτος αναλυτής για ζητήματα του Ιράν και λέκτορας στο διακεκριμένο πανεπιστήμιο του Γέιλ, Αράς Αζίζι, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σημειώνοντας το ακόλουθο: «Ο Τζαλίλι είναι ένας αμετανόητος σκληροπυρηνικός, ο απόλυτος ηγέτης του πιο αντιδυτικού και εξτρεμιστικού τμήματος του ιρανικού καθεστώτος». Σύμφωνα με την εκτίμηση του ίδιου καθηγητή, η διαφαινόμενη ανάληψη αυτής της κομβικής θέσης από τον συγκεκριμένο πολιτικό θα υπογράμμιζε μια απότομη και επικίνδυνη στροφή προς τα πιο ακραία στοιχεία. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την κληρονομιά που αφήνει πίσω του ο προκάτοχός του, καθώς ο Αλί Λαριτζάνι θεωρούνταν από όλους μια πολύ περισσότερο κεντρώα, συναινετική και κυρίως ρεαλιστική προσωπικότητα στον πολιτικό στίβο.

EPA/STR

Η σύγκριση με τον προκάτοχό του και το παρασκήνιο της στρατιωτικής ελίτ

Όπως επισημαίνει με έμφαση το ρεπορτάζ του CNN, ο εκλιπών Λαριτζάνι αναγνωριζόταν από τη συντριπτική πλειοψηφία των διεθνών αναλυτών ως ο σημαντικότερος υπεύθυνος για τη λήψη αποφάσεων στη χώρα. Ήταν ένας εξαιρετικά έμπειρος και ευέλικτος διαπραγματευτής, ο οποίος είχε την ικανότητα να συνεργάζεται αρμονικά τόσο με τις διαφορετικές, και συχνά συγκρουόμενες, παρατάξεις εντός του ίδιου του καθεστώτος, όσο και στο απαιτητικό διεθνές επίπεδο. Αντίθετα, ο Τζαλίλι ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ λιγότερο ικανός στο να γεφυρώνει τα χάσματα και να συνεργάζεται με τα διάφορα μέρη του περίπλοκου συστήματος του Ιράν. Ο Αράς Αζίζι εξηγεί αναλυτικά τη δυναμική που διαμορφώνεται, τονίζοντας το εξής: «Η ακαμψία και ο εξτρεμισμός του ενδέχεται να αποτελέσουν άμεσα ένα τεράστιο σημείο ευπάθειας για το καθεστώς της Τεχεράνης, μειώνοντας δραματικά την ικανότητά του να χειριστεί την ήδη δεινή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα». Την ίδια στιγμή, η ισχυρή στρατιωτική ελίτ του Ιράν, η οποία κατέχει σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της πραγματικής εξουσίας, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και φαίνεται πως επιθυμεί διακαώς να τοποθετηθεί στο πόστο κάποιος με ισχυρή στρατιωτική εμπειρία, θεωρώντας ότι ένα τέτοιο προφίλ θα ήταν σίγουρα πιο κατάλληλο για την τρέχουσα εκρηκτική πολεμική συγκυρία.

Οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι επιθετικές δηλώσεις

Είναι πλέον κοινώς αποδεκτό ότι όποιος και αν επιλεγεί τελικά ως ο επίσημος αντικαταστάτης του Λαριτζάνι, πρόκειται να διαδραματίσει έναν απολύτως καθοριστικό ρόλο σε οποιεσδήποτε μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου που μαίνεται. Δεδομένου ότι το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας αποτελεί πλέον το κύριο και ισχυρότερο κέντρο εξουσίας στο Ιράν, ο νέος επικεφαλής του θα διαμορφώσει πλήρως τη νέα ισορροπία δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι θα επηρεάσει άμεσα και βαθιά τη στάση που θα τηρήσει η Τεχεράνη απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε τυχόν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Μια γεύση των προθέσεων του πιθανότερου διαδόχου δόθηκε αμέσως μετά τον θάνατο του προκατόχου του. Ο Σαΐντ Τζαλίλι δεν έχασε χρόνο και δημοσίευσε ένα άκρως επιθετικό μήνυμα, ξεκαθαρίζοντας τη στάση του. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, ανέφερε απειλητικά το ακόλουθο: «Αυτές οι ενέργειες δεν πρόκειται ποτέ να σώσουν τον αδύναμο εχθρό από το βούρκο και το τέλμα στο οποίο έχει παγιδευτεί· αντίθετα, το μόνο που θα καταφέρουν είναι να επιταχύνουν με μαθηματική ακρίβεια την πορεία της συντριπτικής του ήττας και της απόλυτης ταπείνωσής του».

• Ιράν
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• Σαΐντ Τζαλίλι