«Σπίτι μου ΙΙ»: Κερδισμένοι και χαμένοι από το νέο πρόγραμμα αγοράς κατοικίας – Ευάλωτα νοικοκυριά και μεσαία τάξη στο επίκεντρο

Ιδιαίτερα θετικά είναι τα πρώτα δείγματα γραφής για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», το οποίο μετρά ήδη περισσότερα από 6.100 νοικοκυριά που έχουν ενταχθεί σε αυτό. Το ενδιαφέρον των πολιτών εμφανίζεται σημαντικά αυξημένο σε σύγκριση με τον προκάτοχό του, «Σπίτι μου Ι», επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για προσιτή στέγη. Το πρόγραμμα εστιάζει και ωφελεί κυρίως τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδηματικά στρώματα του πληθυσμού.

Σε λιγότερο από πέντε μήνες από την έναρξη υποβολής αιτήσεων, το ύψος των εγκεκριμένων στεγαστικών δανείων έχει ξεπεράσει τα 734 εκατομμύρια ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ήμισυ κάθε δανείου χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και επιπλέον, οι τρίτεκνοι και πολύτεκνοι απολαμβάνουν μειωμένο επιτόκιο για το υπόλοιπο 50%, η συνολική υποστήριξη προς τους αγοραστές πρώτης κατοικίας ανέρχεται ήδη σε πάνω από 381 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό μεταφράζεται σε ποσοστό απορρόφησης 38,18% των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων του προγράμματος, που φτάνουν συνολικά το 1 δισεκατομμύριο ευρώ.

Κυβερνητικοί παράγοντες που παρακολουθούν την εξέλιξη του «Σπίτι μου ΙΙ» επισημαίνουν ότι ο ρυθμός ένταξης ωφελούμενων είναι αισθητά ταχύτερος σε σύγκριση με το «Σπίτι μου Ι». Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στις πρώτες 100 ημέρες λειτουργίας του νέου προγράμματος καταγράφηκαν 5.387 εντάξεις, αριθμός αυξημένος κατά 59% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου κύκλου, οπότε είχαν υπαχθεί 3.381 δικαιούχοι.

Ευάλωτα νοικοκυριά και μεσαία τάξη στο επίκεντρο

Όπως ακριβώς ήταν ο στόχος κατά την εξαγγελία του προγράμματος τον Σεπτέμβριο, μετά από συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι ωφελούμενοι προέρχονται κατά κύριο λόγο από τα πιο ευάλωτα εισοδηματικά στρώματα και τη μεσαία τάξη. Πάνω από τα δύο τρίτα των νοικοκυριών που έχουν ενταχθεί είχαν ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, ενώ αντίστοιχα, λιγότερο από το 2% δήλωσε εισόδημα άνω των 36.000 ευρώ στην πιο πρόσφατη φορολογική του δήλωση.

Τα οφέλη για τους πιο ευάλωτους αποτυπώνονται σε συγκεκριμένα παραδείγματα αγορών ακινήτων. Πηγές από την Αναπτυξιακή Τράπεζα αναφέρουν αγορές όπως ένα διαμέρισμα 74 τ.μ. στο Μοσχάτο, μια κατοικία 80 τ.μ. στην Πάτρα, σπίτι 107 τ.μ. στην Κοζάνη και ακίνητο 57 τ.μ. στο Μαρούσι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι αγοραστές χρειάστηκε να καταβάλουν σχετικά μικρά ποσά ιδίων κεφαλαίων, κάτω από 32.000 ευρώ, καθώς το πρόγραμμα καλύπτει έως και το 90% της αξίας αγοράς.

Ένα σημαντικό στοιχείο του «Σπίτι μου ΙΙ» είναι η διεύρυνση των ηλικιακών κριτηρίων, επιτρέποντας την ένταξη και σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας σε σχέση με το «Σπίτι μου Ι» που απευθυνόταν σε νέους έως 39 ετών. Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω από το 41% των εντάξεων μέχρι σήμερα αφορά άτομα ηλικίας 40 έως 50 ετών, ενώ το 44% είναι τριαντάρηδες, 31 έως 40 ετών. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, συμβάλλει και σε έναν ευρύτερο στόχο: τη μείωση της ηλικίας στην οποία οι νέοι μπορούν να αυτονομηθούν και να αποκτήσουν τη δική τους στέγη, πέρα από την εξασφάλιση προσιτής πρώτης κατοικίας γενικότερα.

Γεωγραφικά, οι περισσότερες εγκρίσεις δανείων συγκεντρώνονται, όπως ήταν αναμενόμενο, στα μεγάλα αστικά κέντρα της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας. Ωστόσο, περίπου το 40% των υπαγωγών αφορά περιοχές της περιφέρειας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράφεται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (461 υπαγωγές), ακολουθούμενη από τη Θεσσαλία (447), τη Δυτική Ελλάδα (334) και την Πελοπόννησο (224).

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί η «δημογραφική» σύνθεση των ωφελούμενων, καθώς σχεδόν το 7% είναι μονογονεϊκές οικογένειες, γεγονός που υπογραμμίζει τον κοινωνικό χαρακτήρα του προγράμματος, όπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη.

• Σπίτι μου ΙΙ