Στρατηγική συμφωνία Άγκυρας-Λονδίνου: 40 Eurofighter αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο – «Δεν υπάρχει περιθώριο για “ελληνικές αυταπάτες”»

Σε μια συμφωνία υψηλής στρατηγικής σημασίας, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης για την προμήθεια έως και 40 μαχητικών Eurofighter Typhoon, ένα βήμα που μετατοπίζει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή και επιβεβαιώνει τον αναβαθμισμένο ρόλο της Άγκυρας στο ευρωπαϊκό γεωπολιτικό σκηνικό.

Η συμφωνία αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί, όσο κι αν καθησυχάζουν κάποιες πρώτες αναλύσεις περί χρονικών καθυστερήσεων στην παράδοση. Η γεωπολιτική υπεραξία της συμφωνίας ξεπερνά κατά πολύ το τεχνικό επίπεδο των αριθμών.

Η Τουρκία “μπαίνει Ευρώπη” μέσω Ηνωμένου Βασιλείου

Η Τουρκία για πρώτη φορά προμηθεύεται ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη, σπάζοντας τη μέχρι σήμερα πλήρη εξάρτησή της από τις ΗΠΑ. Το Λονδίνο, μετά το Brexit, επανατοποθετείται ως αυτόνομος στρατηγικός παίκτης και βρίσκει στην Άγκυρα έναν εταίρο με ισχυρό στρατό, αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία και επιρροή σε κρίσιμες περιοχές από τον Καύκασο μέχρι την Αφρική.

Η τριγωνική σχέση Βρετανία – Τουρκία – ΕΕ διαμορφώνεται σιωπηλά αλλά μεθοδικά, με το Ηνωμένο Βασίλειο να αναλαμβάνει συχνά ρόλο γέφυρας – ή και “προξενητή” – μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας. Αυτή η θέση δίνει στην Τουρκία πολύτιμα διπλωματικά εργαλεία για να διατηρεί το αφήγημα του «προβλέψιμου εταίρου», ακόμα και όταν επί της ουσίας προωθεί αναθεωρητικές φιλοδοξίες.

Η ψευδαίσθηση της υπεροχής

Αν και ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα χρονοδιαγράμματα παραλαβής των Eurofighter δεν απειλούν άμεσα την αεροπορική υπεροχή της Ελλάδας – καθώς η Αθήνα προχωρά με F-35 και αναβαθμίσεις F-16 – η ουσία δεν είναι αριθμητική. Η ουσία είναι ότι η Τουρκία επανακάμπτει τεχνολογικά, δικτυώνεται και στέλνει μήνυμα ότι μπορεί να αγοράζει και από Ευρώπη.

Μιλάμε για ένα πολιτικό σήμα – προς ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία, ακόμα και προς Ρωσία – ότι η Τουρκία μπορεί να κινηθεί ευέλικτα και να εξασφαλίζει συμμαχίες και τεχνογνωσία, όταν και όπου το επιθυμεί. Κι αυτό, ενώ η Ελλάδα συχνά εγκλωβίζεται σε γραμμικές, θεσμικές διαδικασίες, χωρίς την απαραίτητη γεωπολιτική τόλμη.

Η πρόκληση για την ελληνική διπλωματία

Ο Κωνσταντίνος Φίλης εξηγεί με σαφήνεια ότι η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στις στρατηγικές της σχέσεις με ΗΠΑ, Γαλλία, Ισραήλ, Αίγυπτο, αλλά και να αξιοποιήσει θεσμικά χαρτιά, όπως η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό ταμείο SAFE, η οποία απαιτεί ελληνική ομοφωνία. Η Αθήνα έχει ήδη θέσει ως όρο την άρση του casus belli εκ μέρους της Τουρκίας – μια σημαντική διπλωματική επιτυχία, που όμως μένει να φανεί αν θα επιβεβαιωθεί στην πράξη και όχι στα λόγια.

Μια Τουρκία “ήρεμη” για να προετοιμαστεί καλύτερα;

Το τρέχον χαμηλό προφίλ της Άγκυρας στα ελληνοτουρκικά, με φρασεολογία περί «ήρεμων νερών», δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως αλλαγή στρατηγικής. Αντίθετα, φαίνεται να είναι τακτική ελιγμών, ώστε να αμβλύνει αντιδράσεις, να ξεμπλοκάρει εξοπλιστικά deals, και να κερδίσει χρόνο. Όπως επισημαίνει ο κ. Φίλης, η εικόνα της «λογικής Τουρκίας» είναι χρήσιμη στην Άγκυρα, αλλά είναι προσχηματική.

Η Ελλάδα χρειάζεται αυτοπεποίθηση, όχι αυταπάτες

Η συμφωνία για τα Eurofighter δεν σημαίνει ήττα για την Ελλάδα, αλλά ούτε επιτρέπει εφησυχασμό. Το δίλημμα δεν είναι αν «είμαστε πιο ισχυροί» σήμερα, αλλά αν θα είμαστε πιο ισχυροί και δικτυωμένοι αύριο.

Η αμυντική ισχύς δεν είναι φωτογραφία, είναι βίντεο σε διαρκή κίνηση. Και το τελευταίο «καρέ» δείχνει μια Τουρκία που, παρά τις εσωτερικές της αντιφάσεις, αναβαθμίζεται γεωπολιτικά – και μια Ελλάδα που καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μείνει μπροστά όχι μόνο σε εξοπλισμούς, αλλά και σε αντίληψη του κόσμου που αλλάζει.

• Eurofighter
• Βρετανία
• συμφωνία
• Του​ρκία