Συναγερμός στους επιστήμονες: Ο άνθρωπος ωθεί το οικοσύστημα σε κατάρρευση – Ποια είδη πανίδας κινδυνεύουν

Οι παγκόσμιοι πληθυσμοί της άγριας ζωής έχουν μειωθεί κατά 73% κατά μέσο όρο μέσα σε 50 χρόνια, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική αξιολόγηση, καθώς ο άνθρωπος συνεχίζει να ωθεί τα οικοσυστήματα στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική κατέγραψαν την πιο απότομη μέση μείωση των καταγεγραμμένων πληθυσμών άγριας ζωής, με πτώση 95%, σύμφωνα με τη διετή έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης» του WWF και της Ζωολογικής Εταιρείας του Λονδίνου (ZSL).

Ακολουθούν η Αφρική με 76% και η Ασία και ο Ειρηνικός με 60%. Η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική κατέγραψαν συγκριτικά μικρότερες μειώσεις κατά 35% και 39% αντίστοιχα από το 1970.

Οι επιστήμονες δήλωσαν ότι αυτό εξηγείται από τις πολύ μεγαλύτερες μειώσεις στους πληθυσμούς της άγριας ζωής στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική πριν από το 1970, οι οποίες τώρα αναπαράγονται σε άλλα μέρη του κόσμου.

Προειδοποίησαν ότι η απώλεια μπορεί να επιταχυνθεί τα επόμενα χρόνια καθώς επιταχύνεται η παγκόσμια θέρμανση, με αφορμή σημεία καμπής στα τροπικά δάση του Αμαζονίου, την Αρκτική και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τη φύση και την ανθρώπινη κοινωνία.

Ο Matthew Gould, διευθύνων σύμβουλος της ZSL, δήλωσε ότι το μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: «Είμαστε επικίνδυνα κοντά σε σημεία καμπής για την απώλεια της φύσης και την κλιματική αλλαγή. Γνωρίζουμε όμως ότι η φύση μπορεί να ανακάμψει, αν της δοθεί η ευκαιρία, και ότι έχουμε ακόμη την ευκαιρία να δράσουμε».

Οι αριθμοί, γνωστοί ως Δείκτης Ζωντανού Πλανήτη, αποτελούνται από σχεδόν 35.000 τάσεις πληθυσμών από 5.495 είδη θηλαστικών, πτηνών, ψαριών, αμφιβίων και ερπετών σε όλο τον κόσμο και έχουν γίνει ένας από τους κορυφαίους δείκτες της παγκόσμιας κατάστασης των πληθυσμών της άγριας ζωής. Τα τελευταία χρόνια, η μέτρηση έχει αντιμετωπίσει επικρίσεις για πιθανή υπερεκτίμηση της μείωσης της άγριας ζωής.

Ο δείκτης σταθμίζεται υπέρ των δεδομένων από την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, οι οποίες έχουν υποστεί μεγαλύτερες μειώσεις αλλά διαθέτουν πολύ λιγότερο αξιόπιστες πληροφορίες για τους πληθυσμούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε μια δραματική κορυφή της παγκόσμιας κατάρρευσης, παρά τις πληροφορίες από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική που δείχνουν λιγότερο δραματικές μειώσεις.

Η Hannah Wauchope, λέκτορας οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, δήλωσε: «Η στάθμιση του δείκτη Living Planet Index είναι ατελής, αλλά μέχρι να έχουμε συστηματική δειγματοληψία της βιοποικιλότητας παγκοσμίως, κάποια μορφή στάθμισης θα είναι απαραίτητη. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι καθώς συνεχίζεται η καταστροφή των οικοτόπων και άλλες απειλές για τη βιοποικιλότητα, θα συνεχίσουν να υπάρχουν μειώσεις».

Οι επικριτές αμφισβητούν τη μαθηματική ορθότητα της προσέγγισης του δείκτη, αλλά αναγνωρίζουν ότι και άλλοι δείκτες δείχνουν σημαντική μείωση της κατάστασης πολλών πληθυσμών άγριας ζωής σε όλο τον κόσμο.

Σε μια κριτική του δείκτη που δημοσιεύθηκε από το Springer Nature τον Ιούνιο, οι επιστήμονες δήλωσαν ότι «πάσχει από διάφορα μαθηματικά και στατιστικά ζητήματα, που οδηγούν σε προκατάληψη προς μια προφανή μείωση ακόμη και για ισορροπημένους πληθυσμούς».

Συνέχισαν: «Αυτό δεν σημαίνει ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει συνολική μείωση στους πληθυσμούς των σπονδυλωτών [αλλά η] τρέχουσα φάση της Ανθρωπόκαινου [εποχής] χαρακτηρίζεται από πιο σύνθετες αλλαγές από… απλή εξαφάνιση».

Η Κόκκινη Λίστα της IUCN, η οποία έχει αξιολογήσει την υγεία περισσότερων από 160.000 φυτικών και ζωικών ειδών, διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τρίτο κινδυνεύει με εξαφάνιση. Από αυτά που αξιολογήθηκαν, το 41% των αμφιβίων, το 26% των θηλαστικών και το 34% των κωνοφόρων δέντρων κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.

Ο δείκτης δημοσιεύθηκε λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής Cop16 για τη βιοποικιλότητα στο Κάλι της Κολομβίας, όπου οι χώρες θα συναντηθούν για πρώτη φορά από τότε που συμφώνησαν σε μια σειρά διεθνών στόχων για να σταματήσουν την ελεύθερη πτώση της ζωής στη Γη. Στην ιστορία των συμφωνιών του ΟΗΕ οι κυβερνήσεις δεν έχουν επιτύχει ποτέ ούτε έναν στόχο για τη βιοποικιλότητα και οι επιστήμονες παροτρύνουν τους ηγέτες του κόσμου να διασφαλίσουν ότι αυτή η δεκαετία θα είναι διαφορετική.

Η Susana Muhamad, πρόεδρος του Cop16 και υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας, δήλωσε: «Πρέπει να ακούσουμε την επιστήμη και να αναλάβουμε δράση για να αποφύγουμε την κατάρρευση.

«Σε παγκόσμιο επίπεδο, φτάνουμε σε σημεία χωρίς επιστροφή και επηρεάζουμε ανεπανόρθωτα τα συστήματα υποστήριξης της ζωής του πλανήτη. Βλέπουμε τις επιπτώσεις της αποψίλωσης των δασών και του μετασχηματισμού των φυσικών οικοσυστημάτων, της εντατικής χρήσης γης και της κλιματικής αλλαγής.

«Ο κόσμος γίνεται μάρτυρας της μαζικής λεύκανσης των κοραλλιογενών υφάλων, της απώλειας των τροπικών δασών, της κατάρρευσης των πολικών πάγων και των σοβαρών αλλαγών στον κύκλο του νερού, το θεμέλιο της ζωής στον πλανήτη μας», δήλωσε η ίδια.

Η αλλαγή χρήσης γης ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας για την πτώση των πληθυσμών της άγριας ζωής, καθώς τα γεωργικά σύνορα επεκτάθηκαν, συχνά εις βάρος οικοσυστημάτων όπως τα τροπικά δάση. Ο Mike Barrett, διευθυντής επιστήμης και διατήρησης στο WWF-UK, δήλωσε ότι χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο οδηγούν στην καταστροφή συνεχίζοντας να εισάγουν τρόφιμα και ζωοτροφές που καλλιεργούνται σε προηγουμένως άγρια οικοσυστήματα.

«Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας δείχνουν ότι η απώλεια οφείλεται στον κατακερματισμό των φυσικών οικοτόπων. Αυτό που βλέπουμε μέσα από τα στοιχεία είναι ένας δείκτης μιας πιο βαθιάς αλλαγής που συντελείται στα φυσικά μας οικοσυστήματα… χάνουν την ανθεκτικότητά τους σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς και αλλαγές. Τώρα επιθέτουμε την κλιματική αλλαγή σε αυτούς τους ήδη υποβαθμισμένους οικοτόπους», δήλωσε ο Barret

«Συμμετέχω στη συγγραφή αυτών των εκθέσεων εδώ και 10 χρόνια και, κατά τη συγγραφή της παρούσας, ήταν δύσκολο. Σοκαρίστηκα», δήλωσε.

Με πληροφορίες από Guardian

• άγρια ζωή
• κλιματική κρίση
• μελέτη
• οικοσύστημα