Συρία: Ο ΔΟΑΕ επιβεβαίωσε μυστικό πυρηνικό αντιδραστήρα – Θα μπορούσε να παράγει υλικό για πυρηνικά όπλα

Νέα στοιχεία για το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα που αναπτυσσόταν στη Συρία την περίοδο του Μπασάρ αλ Άσαντ έφερε στο φως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), επιβεβαιώνοντας ότι η εγκατάσταση στο Ντέιρ Εζόρ που καταστράφηκε από το Ισραήλ το 2007 ήταν πυρηνικός αντιδραστήρας υπό κατασκευή.

Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, ο αντιδραστήρας είχε φτάσει πολύ κοντά στην ολοκλήρωσή του, ενώ ο συγκεκριμένος τύπος εγκατάστασης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή σχάσιμου υλικού κατάλληλου για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

«Ο αντιδραστήρας είχε σχεδόν ολοκληρωθεί. Το μόνο που απέμενε ήταν να φορτωθεί το καύσιμο», ανέφερε ο Γκρόσι κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Βιέννη.

Αντιδραστήρας ικανός να παράγει σχάσιμο υλικό

Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ απέφυγε να υποστηρίξει ότι έχει αποδειχθεί πως το συριακό πρόγραμμα είχε ξεκάθαρο στρατιωτικό σκοπό, ωστόσο υπογράμμισε ότι τα τεχνικά χαρακτηριστικά του αντιδραστήρα προκαλούν σοβαρά ερωτήματα.

Όπως εξήγησε, ο συγκεκριμένος τύπος αντιδραστήρα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός στην παραγωγή σχάσιμου υλικού που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον Γκρόσι, ήταν σαφές ότι η τότε κυβέρνηση της Συρίας δεν επιθυμούσε να γίνει γνωστή η δραστηριότητα που αναπτυσσόταν στην περιοχή.

Η έρευνα του ΔΟΑΕ επιβεβαίωσε πλέον ότι η κατασκευή του αντιδραστήρα δεν είχε δηλωθεί στον Οργανισμό, όπως προβλεπόταν από τις διεθνείς υποχρεώσεις της Συρίας στο πλαίσιο των συμφωνιών πυρηνικών διασφαλίσεων.

Το Ισραήλ τον βομβάρδισε το 2007

Η εγκατάσταση στο Ντέιρ Εζόρ, στην ανατολική Συρία, είχε καταστραφεί τον Σεπτέμβριο του 2007 από ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια το Ισραήλ δεν επιβεβαίωνε επίσημα την επιχείρηση. Τελικά, το 2018 παραδέχθηκε ότι είχε πραγματοποιήσει την επίθεση, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν ένας υπό κατασκευή πυρηνικός αντιδραστήρας.

Η εγκατάσταση δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία, καθώς καταστράφηκε πριν φορτωθεί με πυρηνικό καύσιμο.

Ο Ραφαέλ Γκρόσι άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να είχαν πραγματοποιηθεί στη συνέχεια σκόπιμες εκρήξεις στην περιοχή, με στόχο να καταστραφούν στοιχεία που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την πραγματική φύση του προγράμματος.

Βρέθηκαν 73 τόνοι ουρανίου

Η έρευνα του ΔΟΑΕ δεν περιορίστηκε στην εγκατάσταση του αντιδραστήρα.

Οι επιθεωρητές εντόπισαν επίσης τοποθεσία που συνδεόταν με την παραγωγή πυρηνικού καυσίμου, ενώ οι έρευνες αποκάλυψαν περίπου 73 μετρικούς τόνους φυσικού μεταλλικού ουρανίου.

Η Συρία δεν είναι πλέον κράτος – τρομοκράτης για τις ΗΠΑ

Σύμφωνα με τον ΔΟΑΕ, περίπου 55 τόνοι είχαν ήδη μετατραπεί σε μορφή ράβδων καυσίμου, με το πυρηνικό υλικό να βρίσκεται πλέον υπό παρακολούθηση του Οργανισμού.

Τα νέα στοιχεία θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς δίνουν για πρώτη φορά μια σαφέστερη εικόνα για το πόσο προχωρημένες ήταν οι μη δηλωμένες πυρηνικές δραστηριότητες της Συρίας πριν από την καταστροφή του αντιδραστήρα.

Το ερώτημα της Βόρειας Κορέας

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που συνοδεύουν εδώ και χρόνια την υπόθεση αφορά πιθανή σύνδεση του συριακού προγράμματος με τη Βόρεια Κορέα.

Ο Γκρόσι ξεκαθάρισε ότι ο ΔΟΑΕ δεν έχει αυτή τη στιγμή εντολή από το Συμβούλιο των Διοικητών του να ερευνήσει ειδικά μια τέτοια σύνδεση.

Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός δεν προχωρά προς το παρόν σε συμπεράσματα για το εάν και σε ποιο βαθμό η Πιονγκγιάνγκ είχε συμμετάσχει στην ανάπτυξη των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων.

Το θέμα, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο λόγω της μορφής του αντιδραστήρα και του ιστορικού της Βόρειας Κορέας στην ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Νέα συνεργασία με τη Δαμασκό μετά τον Άσαντ

Η μεγάλη αλλαγή στην έρευνα ήρθε μετά την πτώση της κυβέρνησης του Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024.

Οι νέες συριακές αρχές έχουν επιτρέψει στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ μεγαλύτερη πρόσβαση σε εγκαταστάσεις και πληροφορίες, γεγονός που επέτρεψε στον Οργανισμό να επιλύσει ερωτήματα τα οποία παρέμεναν ανοιχτά για σχεδόν δύο δεκαετίες.

Ο Ραφαέλ Γκρόσι χαιρέτισε τη συνεργασία και τη διαφάνεια της νέας συριακής ηγεσίας, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για κρίσιμο βήμα τόσο για την ασφάλεια του πυρηνικού υλικού όσο και για την προσπάθεια της χώρας να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τη διεθνή κοινότητα.

Ο ΔΟΑΕ αναμένεται να συνεχίσει τις επαφές με τη Δαμασκό, ενώ το Συμβούλιο των Διοικητών του Οργανισμού θα κληθεί να αποφασίσει ποια θα είναι τα επόμενα βήματα της έρευνας.

Η υπόθεση του Ντέιρ Εζόρ επιστρέφει έτσι στο προσκήνιο σχεδόν 20 χρόνια μετά τον ισραηλινό βομβαρδισμό, αυτή τη φορά με την επίσημη επιβεβαίωση ότι πίσω από τη μυστική εγκατάσταση βρισκόταν ένα πυρηνικό πρόγραμμα πολύ πιο προχωρημένο από όσο είχε παραδεχθεί ποτέ η προηγούμενη συριακή κυβέρνηση.

• ΔΟΑΕ
• ΙΑΕΑ
• πυρηνικά
• Ραφαέλ Γκρόσι
• Συρία