Τα φιλικά προς το MAGA ευρωπαϊκά think tanks που ο Τραμπ θέλει να χρηματοδοτήσει

Το Heritage Foundation προσδιόρισε ευρωπαϊκές ομάδες για αμερικανική υποστήριξη. Οι ΗΠΑ αναπροσανατολίζουν το πρόγραμμα εξωτερικής χρηματοδότησής τους ώστε να εξάγουν την ιδεολογία MAGA στην Ευρώπη — και ένας αυξανόμενος αριθμός ακροδεξιών και συντηρητικών think tanks και πολιτικών οργανώσεων σπεύδουν να επωφεληθούν από τα χρήματα της Ουάσινγκτον. Αξιωματούχοι του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ είχαν αρχικές συνομιλίες για κρατική χρηματοδότηση με εκπροσώπους του νέου γαλλικού think tank Western Arc, που υποστηρίζει το MAGA, καθώς και με τη βρετανική Free Speech Union, μια οργάνωση υπεράσπισης της ελευθερίας του λόγου. Οι προσεγγίσεις αυτές βασίστηκαν σε λίστα που παρείχε σε Αμερικανούς αξιωματούχους το Heritage Foundation, με έδρα την Ουάσινγκτον, η οποία περιλάμβανε ομάδες που το think tank χαρακτήρισε ως «ομοϊδεάτες». Άλλες ακροδεξιές και συντηρητικές οργανώσεις στην Ιταλία και τις Βρυξέλλες δήλωσαν στο POLITICO ότι επίσης θα ενδιαφέρονταν για υποστήριξη από μια αμερικανική διοίκηση που θεωρούν σύμμαχο.

Το POLITICO μίλησε με εκπροσώπους 10 ευρωπαϊκών think tanks και ομάδων πολιτικής, όλες ευθυγραμμισμένες με κάποιον τρόπο με την ακροδεξιά πολιτική. Περιέγραψαν ένα αναδυόμενο οικοσύστημα ιδεολογικά συγγενών οργανισμών που τα τελευταία χρόνια έχει επαγγελματοποιηθεί ταχύτατα και επιδιώκει να οικοδομήσει συνεργασία με παρόμοιες ομάδες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Με τη δεύτερη προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ να προσφέρει σε Ευρωπαίους εθνικιστές και σκληροπυρηνικούς συντηρητικούς έναν «πρωταθλητή» στην κορυφή της μεγαλύτερης οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης του κόσμου, ομάδες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τη συγκυρία. Φιλοδοξία τους είναι να επαναπροσδιορίσουν τα εργαλεία «ήπιας ισχύος» που κάποτε χρησιμοποιούσε η Αμερική για να διαδώσει τον φιλελευθερισμό, ώστε να διευρύνουν την επιρροή και τη δύναμή τους και τελικά να αναδομήσουν τη Δύση σύμφωνα με τη δική τους εικόνα — ένα σχέδιο που αποκαλούν «συμμαχία πολιτισμών».

Γαλλική σύνδεση

Ο Νικολά Κονκέρ, πρώην διευθυντής επικοινωνίας των Republicans Overseas France, ίδρυσε τον Δεκέμβριο στο Παρίσι το Western Arc, ένα think tank που αυτοχαρακτηρίζεται «εμπνευσμένο από το MAGA». Ο Κονκέρ, Γαλλοαμερικανός πολίτης, δήλωσε ότι έχει συζητήσει συγκεκριμένα έργα που θα μπορούσαν να λάβουν χρηματοδότηση με αρκετούς αξιωματούχους του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Το Western Arc δεσμεύεται να συνδέσει «ιδέες, ανθρώπους και έργα» εκατέρωθεν του Ατλαντικού, με στόχο να «οργανώσει την ανανέωση του δυτικού πολιτισμού». Η αποστολή του ευθυγραμμίζεται στενά με τη διατύπωση της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε νωρίτερα εκείνον τον μήνα, καθώς και με προηγούμενο δοκίμιο του Σάμιουελ Σάμσον, ανώτερου συμβούλου του Υπουργείου Εξωτερικών.

Ο Κονκέρ δήλωσε ότι είχε επαφή τους τελευταίους μήνες με τον Σάμσον και άλλους αξιωματούχους και διερευνούσε ιδέες για έργα κοινού ενδιαφέροντος, όπως χαρτογράφηση ενδιαφερόμενων μερών ή διατλαντικά ταξίδια για στοχευμένες ομάδες, μεταξύ άλλων γύρω από τους εορτασμούς της 250ής επετείου της αμερικανικής ανεξαρτησίας τον Ιούλιο. «Υπάρχει αυτή η λογική, που θεωρώ πολύ υγιή, της χρηματοδότησης βάσει έργου», είπε ο Κονκέρ. Το Υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησε σε λεπτομερή ερωτήματα. Ωστόσο, σε απάντηση σχετικά με τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών οργανώσεων, εκπρόσωπος δήλωσε: «Πρόκειται για διαφανή, νόμιμη χρήση πόρων για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων και αξιών στο εξωτερικό». Ο Σάμσον είχε προκαλέσει αντιδράσεις πέρυσι προτείνοντας τη χρήση χρημάτων Αμερικανών φορολογουμένων για τη στήριξη της ακροδεξιάς ηγέτιδας Μαρίν Λεπέν. Τον Μάιο ταξίδεψε σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να συναντήσει ΜΚΟ και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Αξιωματούχοι του Υπουργείου Εξωτερικών προσέγγισαν το Heritage Foundation το δεύτερο εξάμηνο του περασμένου έτους, ζητώντας προτάσεις για οργανώσεις στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους χρηματοδότησης, δήλωσε ο ανώτερος ερευνητής του ιδρύματος Πολ ΜακΚάρθι. «Προτείναμε ορισμένα ιδρύματα, μερικά ονόματα οργανώσεων στα τέλη του καλοκαιριού, αρχές φθινοπώρου. Ίσως αυτό αποτέλεσε τη βάση», είπε. Το ποσό που συζητήθηκε τότε ήταν «πολύ μικρό». Αυτό συνέβη πριν η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας διατυπώσει πολιτική «καλλιέργειας αντίστασης» στην Ευρώπη και ενίσχυσης οργανώσεων που αντιτίθενται στη «λογοκρισία» της αριστεράς και στις μεταναστευτικές πολιτικές που, όπως αναφερόταν, «μεταμορφώνουν την ήπειρο και δημιουργούν αναταραχή». «Από τη στιγμή που πήρε τη σφραγίδα στην εθνική στρατηγική, απογειώνεται τώρα», είπε ο ΜακΚάρθι, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει εσωτερική γνώση των τελευταίων σχεδίων του Υπουργείου.

Αμερικανική παράδοση

Η κρατική χρηματοδότηση ευρωπαϊκών ιδρυμάτων από τις ΗΠΑ δεν είναι νέο φαινόμενο. Σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο, οι ΗΠΑ υποστήριξαν έργα που προωθούσαν τα δημοκρατικά ιδεώδη και τον αμερικανικού τύπου φιλελευθερισμό. Από τη δεκαετία του 1950, το Radio Free Europe μετέδιδε το μήνυμα της καπιταλιστικής ελευθερίας στην Ανατολική Ευρώπη, με έξοδα των Αμερικανών φορολογουμένων. Αυτό, μαζί με φιλανθρωπική χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ, βοήθησε πολλά think tanks και οργανώσεις που βασίζονταν σε κυρίαρχες φιλελεύθερες αξίες να αναπτυχθούν στην Ευρώπη. Πολλά από αυτά εξελίχθηκαν σε ισχυρά διασυνδεδεμένα κέντρα πολιτικής που λειτουργούσαν σχεδόν ως παράλληλη δημόσια διοίκηση, συντάσσοντας εκθέσεις και νομοθετικές προτάσεις που μπορούσαν να μετατραπούν σε υπουργικές αποφάσεις. Η δεξιά παρατήρησε αυτό το μοντέλο.

«Υπήρξε μια εποχή που η δεξιά ήταν εξαιρετικά αντιεπαγγελματική, ασύνδετη και τόσο επικεντρωμένη στα εθνικά της ζητήματα που δυσκολευόταν να δει πέρα από αυτά», είπε ο Τζον Ο’Μπράιεν, επικεφαλής επικοινωνίας του MCC Brussels, think tank που χρηματοδοτείται από ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ουγγαρία με στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση του συμμάχου του Τραμπ, Βίκτορ Όρμπαν. Αυτό έχει αλλάξει ραγδαία, είπε. Αν και — σε αντίθεση με πολλά προοδευτικά δίκτυα — η δεξιά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει ομαδική συνομιλία στο WhatsApp για συντονισμό («αν υπάρχει, δεν είμαστε μέρος της»), στελέχη και διανοούμενοι της δεξιάς συναντώνται τακτικά σε μεγάλα γεγονότα όπως το CPAC και η σειρά συνεδρίων NatCon.

Προσκαλούν επίσης ο ένας τον άλλον για συνδιοργάνωση εκδηλώσεων ή συμμετοχή σε πάνελ. Από την αμερικανική πλευρά, το Heritage Foundation — που συνέταξε το σχέδιο Project 2025 του Τραμπ για τη διακυβέρνηση — αποτελεί συχνό προσκεκλημένο της ευρωπαϊκής δεξιάς. Την Τρίτη, ο ΜακΚάρθι του Heritage Foundation συμμετείχε σε πάνελ στη Ρώμη, συνδιοργανωμένο με τη Fondazione Machiavelli. Ο ίδιος δήλωσε ότι το ίδρυμα καλλιεργεί δεσμούς με ευρωπαϊκές ομάδες μέσω κοινών συνόδων και ερευνητικών συνεργασιών. Στόχος τους είναι να αντιταχθούν στον «ευρωπαϊκό φεντεραλισμό» και στην «τρέλα της πράσινης μετάβασης», ενώ προωθούν ένα όραμα για την οικογένεια που αποκλείει τα ομόφυλα ζευγάρια και τα τρανς δικαιώματα και ενθαρρύνει υψηλότερα ποσοστά γεννήσεων.

Η συνεργασία μεταξύ τέτοιων ομάδων «αυξάνεται», είπε ο πρόεδρος της Fondazione Machiavelli, Ντανιέλε Σκαλέα. Στην ιστοσελίδα του, το κέντρο διαφημίζει επίσημες συνεργασίες ή μνημόνια με διάφορες δεξιές οργανώσεις. «Είναι περισσότερο σαν φιλία», είπε. «Έχουμε κοινές αποστολές, κοινές αξίες και κοινή οπτική για το μέλλον… Δεν είμαστε θεσμικά δεμένοι, δεν ανταλλάσσουμε χρήματα ή πόρους… Απλώς συνεργαζόμαστε γιατί έτσι είναι πιο αποτελεσματικό για όλους.»

«Ευρωπαϊκή ανεξαρτησία»

Φέτος, ο Τραμπ όξυνε τις ήδη υπάρχουσες εντάσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, ασκώντας πίεση στη Δανία να παραχωρήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Αυτό έφερε πολλές δεξιές ομάδες σε δύσκολη θέση, ανάμεσα στην υπεράσπιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και στη διατήρηση της ιδεολογικής τους συμμαχίας με τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, οι εκκλήσεις για «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία» από ηγέτες όπως η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έδωσαν την ευκαιρία στους δεξιούς να παρουσιαστούν ως οι πραγματικοί υπερασπιστές της δυτικής συμμαχίας.

«Είναι πολύ σημαντικό, ειδικά σε αυτή τη στιγμή, να διατηρηθεί η ενότητα στον δυτικό κόσμο», είπε ο Φραντσέσκο Τζουμπιλέι, πρόεδρος του Nazione Futura, ιταλικού think tank που έχει συνεργαστεί με το Heritage Foundation. «Δεν είναι εύκολο. Κατανοούμε ότι μερικές φορές η θέση του Τραμπ διαφέρει από τη θέση της Ευρώπης. Αλλά πιστεύουμε ότι αν δημιουργήσουμε ρήγμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, κάνουμε χάρη στην Κίνα και στη Ρωσία». Ορισμένες οργανώσεις που επικοινώνησε το POLITICO δήλωσαν ότι δεν ενδιαφέρονται για χρηματοδότηση από ξένη κυβέρνηση. Όπου όμως οι ευρωπαϊκοί νόμοι απαγορεύουν άμεση ξένη χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, κάποιοι αναζητούν άλλους τρόπους συνεργασίας.

Ο Γκέραλντ Ότεν, βουλευτής του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον τον Ιανουάριο ως μέλος αντιπροσωπείας της Bundestag. Πριν από το ταξίδι του είχε προσκληθεί από την αμερικανική πρεσβεία για να συζητήσει πιθανή κοινή δράση. Αξιωματούχοι της AfD σχεδιάζουν επίσης ταξίδι στις ΗΠΑ για εκδήλωση τον Μάρτιο που χαρακτηρίζεται ως «αντί-Νταβός». Ο Μάρκους Φρονμάιερ, κορυφαίος υπεύθυνος εξωτερικής πολιτικής της AfD, θα συναντήσει την Σάρα Ρότζερς στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου. Ο Σκαλέα δήλωσε ότι η παρουσία του Τραμπ στον Λευκό Οίκο δίνει στις ευρωπαϊκές ομάδες την αίσθηση ότι δεν βρίσκονται πλέον στο περιθώριο.

«Έχουμε έναν σύμμαχο, μια ισχυρή φωνή», είπε. «Δεν είναι απλώς θεωρία συνωμοσίας όταν λέμε ότι η μαζική μετανάστευση μας αποδυναμώνει ως έθνος — είναι κάτι που το λέει και ο ηγέτης της συμμαχίας μας. Αυτό είναι προφανώς χρήσιμο για εμάς».

• MAGA
• think tanks
• Ντόναλντ Τραμπ