Ταινίες τώρα στις αίθουσες: Χολιγουντιανοί αστέρες, ελληνικό σινεμά και ιστορίες που συγκινούν

Το σινεμά μάς καλεί αυτή την εβδομάδα να κοιτάξουμε κατάματα όσα συχνά αποφεύγουμε στην πραγματική ζωή. Την ενοχή που κρύβεται μέσα στις οικογένειες, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που συνθλίβεται από τους αριθμούς, τη μοναξιά που επιμένει ακόμη και ανάμεσα σε αγαπημένους ανθρώπους. Και, επειδή ο κινηματογράφος δεν γεννήθηκε μόνο για να μας προβληματίζει, υπάρχουν επίσης περιπέτειες, κωμωδίες, φάλαινες, τέρατα και μια βαλίτσα γεμάτη χρήματα που υπόσχεται να ανατρέψει ζωές.

Οι ταινίες τώρα στις αίθουσες προσφέρουν ένα ασυνήθιστα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα. Δέκα νέες παραγωγές, από διαφορετικές κινηματογραφικές σχολές, συναντούν ένα αμερικανικό αριστούργημα του 1946, που επιστρέφει ογδόντα χρόνια αργότερα για να μας θυμίσει πως οι πραγματικά μεγάλες ταινίες δεν γερνούν. Αντίθετα, αποκτούν καινούργιο νόημα κάθε φορά που αλλάζει ο κόσμος γύρω τους.

Η φετινή κινηματογραφική φθινοπωρινή περίοδος δεν έχει ακόμη αποκτήσει τη δυναμική που θα επιθυμούσαν οι αίθουσες. Η αφθονία των επιλογών, ωστόσο, δεν σημαίνει αναγκαστικά και αφθονία καλού σινεμά. Υπάρχουν ταινίες με αξιόλογες προθέσεις που χάνουν τον δρόμο τους, μικρές ιστορίες που αποδεικνύονται μεγαλύτερες από τη φιλοδοξία τους και παραγωγές με διάσημα ονόματα που δεν βρίσκουν ποτέ την ψυχή τους.

«Η καλή αδελφή»: Όταν η αγάπη συγκρούεται με τη συνείδηση

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Σάρα Μίρο Φίσερ είναι από εκείνες τις δημιουργίες που δεν προσπαθούν να χαϊδέψουν τον θεατή. Αντίθετα, τον φέρνουν μπροστά σε ένα ερώτημα που δεν επιδέχεται εύκολη απάντηση: Τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος που αγαπάμε κατηγορείται για κάτι αποτρόπαιο;

Η Ρόουζ, έπειτα από έναν αποτυχημένο δεσμό, επιστρέφει στη ζωή του μεγαλύτερου αδελφού της, Σάμι. Η μεταξύ τους οικειότητα μοιάζει να προσφέρει ασφάλεια, μέχρι τη στιγμή που εκείνος κατηγορείται για βιασμό. Ξαφνικά, οι παιδικές αναμνήσεις, η εμπιστοσύνη και η ανάγκη της να πιστεύει στον αδελφό της μετατρέπονται σε πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης.

Η Γερμανίδα σκηνοθέτιδα, που παρουσίασε το ντεμπούτο της στο Πανόραμα της Μπερλινάλε, επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία μέσα από τη συναισθηματική δοκιμασία της αδελφής. Δεν επιχειρεί να μετατρέψει την ταινία σε δικαστικό θρίλερ. Την ενδιαφέρει περισσότερο η στιγμή κατά την οποία η προσωπική πίστη αρχίζει να συγκρούεται με την ηθική ευθύνη.

Η Μαρί Μπλόχινγκ προσφέρει μια συγκρατημένη και πειστική ερμηνεία, ενώ τα φλας μπακ αποκαλύπτουν σταδιακά τις πληγές του οικογενειακού παρελθόντος.

Παρά τις αδυναμίες ενός σκηνοθετικού ντεμπούτου, η ταινία διατηρεί αξιοσημείωτη ωριμότητα. Το σημαντικότερο είναι πως αντιμετωπίζει τη σιωπή γύρω από την κακοποίηση ως ένα βαθιά ανθρώπινο και κοινωνικό πρόβλημα. Μια δύσκολη, αλλά ουσιαστική κινηματογραφική πρόταση.

«Έτσι ξαφνικά»: Η ανθρωπιά απέναντι στην εξουσία των αριθμών

Ο Ριουσούκε Χαμαγκούτσι ανήκει στους δημιουργούς που μπορούν να μετατρέψουν μια απλή συνομιλία σε κινηματογραφικό γεγονός. Στη νέα του ταινία, όμως, η γνωστή αφηγηματική του υπομονή δοκιμάζει επικίνδυνα την αντοχή του κοινού.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε έναν γαλλικό οίκο ευγηρίας, όπου η Μαριλού προσπαθεί να υπερασπιστεί μια μέθοδο φροντίδας που αντιμετωπίζει κάθε ηλικιωμένο ως ξεχωριστή προσωπικότητα. Απέναντί της βρίσκονται οι οικονομικοί περιορισμοί, η πίεση της διοίκησης και η εξάντληση των εργαζομένων.

Η συνάντησή της με μια Γιαπωνέζα δημιουργό που βρίσκεται αντιμέτωπη με τον καρκίνο αποκτά τη σημασία μιας βαθύτερης υπαρξιακής συνομιλίας.

Ο Χαμαγκούτσι μιλά για τη φροντίδα ως πράξη αντίστασης σε έναν κόσμο που μετρά την ανθρώπινη ζωή με όρους κόστους. Η σκέψη του είναι συγκινητική. Οι εικόνες του, συχνά υπέροχες. Η κινηματογράφηση των προσώπων διαθέτει εκείνη τη σπάνια τρυφερότητα που γνωρίζουμε από το έργο του.

Ωστόσο, η διάρκεια που ξεπερνά τις τρεις ώρες αποδυναμώνει την ένταση. Οι επαναλαμβανόμενοι διάλογοι, ο εμφανής διδακτισμός και η απουσία ουσιαστικών δραματικών μεταβολών κάνουν την εμπειρία εξαντλητική.

Οι Βιρζινί Εφιρά και Τάο Οκαμότο προσδίδουν βάθος στους ρόλους τους, χωρίς όμως να μπορούν να λύσουν τα προβλήματα του ρυθμού.

Μια ταινία με μεγάλη καρδιά, που θα μπορούσε να είχε ωφεληθεί από περισσότερη αφηγηματική αυστηρότητα.

«Η πτώση της φάλαινας»: Η επιβίωση στα έγκατα του φόβου

Υπάρχουν κινηματογραφικές ιδέες τόσο παράδοξες, ώστε η πρώτη αντίδραση είναι να αναρωτηθεί κανείς πώς μπορούν να λειτουργήσουν. Ένας άνθρωπος παγιδευμένος μέσα σε μια τεράστια φάλαινα είναι αναμφίβολα μία από αυτές.

Ο Μπράιαν Ντάφιλντ, βασισμένος στο μυθιστόρημα του Ντάνιελ Κράους, κατασκευάζει ένα θρίλερ επιβίωσης που παίζει αριστοτεχνικά με την ανθρώπινη αίσθηση του εγκλεισμού.

Ο Τζέι Γκάρντινερ καταδύεται αναζητώντας τα λείψανα του νεκρού πατέρα του. Όταν καταπίνεται από έναν φυσητήρα, βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν αγώνα ζωής και θανάτου, έχοντας ελάχιστο οξυγόνο στη διάθεσή του.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η φάλαινα δεν παρουσιάζεται ως ένα σατανικό πλάσμα. Η πραγματική μάχη δίνεται ανάμεσα στον άνθρωπο, στη φύση και στις δικές του ανεπούλωτες πληγές.

Τα ψηφιακά εφέ υπηρετούν αποτελεσματικά την ατμόσφαιρα, ενώ η σκηνοθεσία κρατά την αγωνία ζωντανή. Ο Όστιν Έιμπραμς ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ενός ρόλου που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη σωματική δοκιμασία.

Η σχέση πατέρα και γιου θα μπορούσε να αναπτυχθεί βαθύτερα, αλλά η ταινία πετυχαίνει εκείνο που πρωτίστως υπόσχεται: Ένταση, ασφυξία και πραγματική αγωνία.

«Η βαλίτσα»: Ελληνική κωμωδία με χρήματα, μυστικά και χαμένες ευκαιρίες

Μια βαλίτσα γεμάτη χρήματα είναι πάντοτε μια επικίνδυνη υπόσχεση. Ιδιαίτερα όταν βρίσκεται δίπλα σε ένα πτώμα.

Με αυτή την αφετηρία, ο Δημήτρης Παπαθανάσης επιχειρεί στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο να παντρέψει την αστυνομική περιπέτεια με την κωμωδία χαρακτήρων.

Τρεις φίλες και μια ηλικιωμένη γειτόνισσά τους βρίσκονται σε φιλανθρωπική εκδήλωση όταν ανακαλύπτουν μια βαλίτσα γεμάτη μετρητά. Η εύρεσή της πυροδοτεί παρεξηγήσεις, κινδύνους και αλλεπάλληλες ανατροπές.

Η ιδέα διαθέτει κινηματογραφικό ενδιαφέρον, καθώς πίσω από τα χρήματα κρύβεται το παλιό ανθρώπινο όνειρο μιας ζωής χωρίς οικονομική αγωνία.

Το σενάριο της Κατερίνας Μπέη διαθέτει ορισμένες εύστοχες καταστάσεις, όμως η ταινία δεν ξεπερνά πάντοτε την αίσθηση μιας τηλεοπτικής κωμωδίας. Οι χαρακτήρες αποκτούν συμπάθεια, αλλά όχι πάντα το βάθος που θα επέτρεπε στην ιστορία να αποκτήσει ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο.

Το καστ, με τις Ναταλία Τσαλίκη, Αναστασία Παντούση, Λίλα Μπακλέση και άλλους γνωστούς ηθοποιούς, κινείται με διαφορετική αποτελεσματικότητα από σκηνή σε σκηνή. Η μουσική του Κωστή Μαραβέγια προσθέτει ζωντάνια. Μια συμπαθητική προσπάθεια που διαθέτει στιγμές, αλλά δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές της.

«Θυσία»: Ο Ρομέν Γαβράς και η υποκρισία των προνομιούχων

Ο Ρομέν Γαβράς γνωρίζει να δημιουργεί εικόνες που αιφνιδιάζουν. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε εντυπωσιακή εικόνα αποτελεί και ουσιαστικό κινηματογράφο.

Στη «Θυσία», ο σκηνοθέτης στρέφεται εναντίον της κοινωνικής ελίτ, των διασημοτήτων και της υποκριτικής φιλανθρωπίας, συγκεντρώνοντας ένα καστ που περιλαμβάνει τους Κρις Έβανς, Άνια Τέιλορ-Τζόι, Βενσάν Κασέλ, Σάλμα Χάγιεκ και Τζον Μάλκοβιτς.

Η υπόθεση εκτυλίσσεται γύρω από μια πολυτελή φιλανθρωπική εκδήλωση. Μια ομάδα εισβολέων, πεπεισμένη ότι πρέπει να πραγματοποιήσει μια τελετουργική θυσία για να σώσει τον πλανήτη, απάγει τρεις καλεσμένους.

Η κεντρική ιδέα θα μπορούσε να γεννήσει μια δηλητηριώδη κοινωνική σάτιρα: Άνθρωποι που καταστρέφουν τον κόσμο φωτογραφίζονται χαμογελαστοί σε εκδηλώσεις για τη σωτηρία του.

Ο Γαβράς, όμως, παρασύρεται από τη δική του αισθητική υπερβολή. Η αρχική ειρωνεία υποχωρεί μπροστά στο χάος, οι χαρακτήρες αποκτούν διαστάσεις καρικατούρας και η σκηνοθετική ένταση καταλήγει συχνά αυτοσκοπός.

Ο Κρις Έβανς κατορθώνει να δώσει κάποια ανθρώπινη υπόσταση στον ήρωά του. Οι υπόλοιποι διάσημοι ηθοποιοί δεν αξιοποιούνται επαρκώς.

Μια ταινία που έχει πολλά να καταγγείλει, αλλά δυσκολεύεται να τα μετατρέψει σε συγκροτημένη κινηματογραφική αφήγηση. Η πρόκληση από μόνη της δεν αρκεί.

«Street Fighter»: Το βιντεοπαιχνίδι ξαναμπαίνει στο ρινγκ

Για όσους αναζητούν καθαρή περιπέτεια, το «Street Fighter» επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη με την αισθητική των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και τη νοσταλγία της δεκαετίας του 1990.

Ο σκηνοθέτης Κιτάο Σακούραϊ αξιοποιεί τους γνωστούς χαρακτήρες Ρίου και Κεν Μάστερς, που καλούνται να συμμετάσχουν σε ένα νέο τουρνουά, πίσω από το οποίο κρύβεται μια επικίνδυνη συνωμοσία.

Οι μάχες, οι θεαματικές κινήσεις και η υπερβολή αποτελούν βασικά στοιχεία μιας παραγωγής που δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον ψυχολογικό ρεαλισμό.

Με τους Τζέισον Μομόα, Νόα Σεντινέο και αρκετούς γνώριμους εκπροσώπους της δράσης και της επαγγελματικής πάλης, η ταινία απευθύνεται πρωτίστως στους φίλους του παιχνιδιού.

Δεν προσφέρει κινηματογραφικές ανακαλύψεις. Προσφέρει όμως το είδος της διασκέδασης που γνωρίζει ακριβώς σε ποιο κοινό απευθύνεται.

«Μπαλωματούλης»: Ένα διαφορετικό πλάσμα ζητά να το αγαπήσουν

Ο «Μπαλωματούλης», του Στιβ Χάντσον, αναζητά τη συγκίνηση εκεί όπου συνήθως ο κινηματογράφος τοποθετεί τον φόβο: Στον κόσμο των τεράτων.

Εμπνευσμένο από τα βιβλία του Γκάι Μπας και τον μύθο του Φρανκενστάιν, το animation ακολουθεί ένα παράξενο πλάσμα που ζει απομονωμένο, φροντίζοντας άλλες αλλόκοτες υπάρξεις.

Πίσω από την παιχνιδιάρικη εικόνα υπάρχει μια γνώριμη, αλλά πάντοτε ουσιαστική ιστορία για τη διαφορετικότητα και την ανάγκη της αποδοχής.

Το φιλμ δεν αναζητά εντυπωσιακές φιλοσοφικές απαντήσεις. Προτιμά τη ζεστασιά και τη γλυκιά μελαγχολία ενός ήρωα που θέλει απλώς να ανήκει κάπου.

Μια τρυφερή επιλογή για παιδιά, που διαθέτει αρκετό συναίσθημα ώστε να αγγίξει και τους μεγαλύτερους.

«Ο ασχημογλυκούλης»: Η ομορφιά δεν είναι πάντα αυτό που βλέπουμε

Το δεύτερο animation της εβδομάδας, σε σκηνοθεσία Γιανίς Μπελάντ και Ζερεμί Ντεγκρισόν, αφηγείται την ιστορία ενός σκύλου που θεωρείται ο πιο άσχημος στον κόσμο.

Ο Ασχημογλυκούλης ονειρεύεται να συμμετάσχει σε έναν διαγωνισμό σκύλων και, κυρίως, να αποκτήσει μια οικογένεια.

Η βασική ιδέα υπηρετεί ένα απλό, ανθρώπινο μήνυμα: Η ανάγκη για αγάπη δεν εξαρτάται από την εμφάνιση.

Το βελγικό στούντιο nWave επενδύει στη ζωντανή σχεδίαση και στο χιούμορ, δημιουργώντας μια ιστορία που μπορεί να συγκινήσει χωρίς να γίνεται υπερβολικά διδακτική.

Μια ευχάριστη οικογενειακή πρόταση, με έναν ήρωα που κερδίζει τη συμπάθεια ακριβώς επειδή δεν μοιάζει με κανέναν άλλο.

«Γεννημένος δύο φορές»: Η μνήμη του Ολοκαυτώματος και το θάρρος της συγχώρεσης

Το ντοκιμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου αφηγείται μια ιστορία τόσο συγκλονιστική, ώστε δεν χρειάζεται καμία δραματουργική υπερβολή.

Ο Σιμόν Γκρονόφσκι ήταν μόλις έντεκα χρόνων όταν κατάφερε να πηδήξει από ένα τρένο που τον οδηγούσε στο Άουσβιτς. Η πράξη εκείνη του χάρισε μια δεύτερη ζωή, χωρίς να μπορεί να σβήσει την απώλεια και το τραύμα.

Δεκαετίες αργότερα, συνεχίζει να παίζει τζαζ και να μιλά σε μαθητές για το Ολοκαύτωμα.

Η πιο απροσδόκητη διάσταση της ιστορίας είναι η φιλία του με τον γιο ενός διαβόητου ναζί, ο οποίος έχει στραφεί στον αντιφασιστικό αγώνα.

Εδώ βρίσκεται και η πραγματική δύναμη του ντοκιμαντέρ. Η συγχώρεση δεν παρουσιάζεται ως λήθη ούτε ως απαλλαγή των ενόχων. Αποτελεί μια δύσκολη ανθρώπινη επιλογή, που δεν ακυρώνει την ιστορική μνήμη.

Σε μια εποχή κατά την οποία ο ιστορικός αναθεωρητισμός και η μισαλλοδοξία εξακολουθούν να απασχολούν την Ευρώπη, η ιστορία αυτή αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα.

«Δεν κοστίζει τίποτα»: Το σώμα, η ανάγκη και η οικονομική επιβίωση

Η Μαίρη Μπουλή, στο πρώτο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ της, καταπιάνεται με ένα θέμα που βρίσκεται στη διασταύρωση της προσωπικής ελευθερίας και της οικονομικής ανάγκης.

Μια νεαρή γυναίκα εργάζεται σε μπαρ στην Αθήνα, προσπαθώντας να συντηρηθεί και να ακολουθήσει το όνειρό της να γίνει χορεύτρια μπαλέτου. Η απόφασή της να γίνει δότρια ωαρίων ανοίγει μια σειρά από δύσκολα ερωτήματα.

Πότε μια επιλογή είναι απολύτως ελεύθερη; Πόσο επηρεάζεται από την οικονομική ανασφάλεια; Και πού συναντώνται ο αλτρουισμός, η αυτοδιάθεση και η ανάγκη για εισόδημα;

Η ταινία, που τιμήθηκε στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στρέφει την προσοχή σε μια πραγματικότητα που σπάνια συζητείται χωρίς προκαταλήψεις.

Το ενδιαφέρον της βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη σύνθετη ανθρώπινη διάσταση. Πίσω από μια ιατρική διαδικασία υπάρχει μια γυναίκα που προσπαθεί να αποκτήσει έλεγχο στη ζωή και στο μέλλον της.

«Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας»: Το αριστούργημα που δεν γέρασε ποτέ

Αν υπάρχει μία κινηματογραφική πρόταση αυτή την εβδομάδα που αξίζει να αντιμετωπιστεί ως ξεχωριστό γεγονός, είναι η επανέκδοση του «Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας» του Γουίλιαμ Γουάιλερ.

Ογδόντα χρόνια μετά την πρώτη προβολή του, το φιλμ του 1946 εξακολουθεί να μιλά με εκπληκτική καθαρότητα για όσα αφήνει πίσω του ένας πόλεμος.

Τρεις Αμερικανοί στρατιώτες επιστρέφουν στις οικογένειές τους μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεωρητικά, η δοκιμασία έχει τελειώσει. Στην πραγματικότητα, τώρα αρχίζει η δυσκολότερη μάχη: Η προσπάθεια να ξαναβρούν τη θέση τους σε έναν κόσμο που συνέχισε να υπάρχει όσο εκείνοι πολεμούσαν.

Ο Γουάιλερ αποφεύγει τον εύκολο ηρωισμό. Δεν ενδιαφέρεται για την πολεμική δόξα, αλλά για τους ανθρώπους που επιστρέφουν διαφορετικοί, τραυματισμένοι, συχνά ανίκανοι να εξηγήσουν τι τους συνέβη.

Η φωτογραφία του Γκρεγκ Τόλαντ, οι εξαιρετικές ερμηνείες των Φρέντερικ Μαρτς, Ντέινα Άντριους, Μίρνα Λόι και Χάρολντ Ράσελ, καθώς και η ακρίβεια της σκηνοθεσίας δημιουργούν ένα σπάνιο κινηματογραφικό σύνολο.

Η παρουσία του Ράσελ, πραγματικού βετεράνου που είχε χάσει τα χέρια του, προσθέτει μια συγκλονιστική διάσταση αυθεντικότητας.

Η ταινία απέσπασε επτά ανταγωνιστικά Όσκαρ, μεταξύ των οποίων εκείνα της καλύτερης ταινίας και της σκηνοθεσίας, και παραμένει ένα από τα σπουδαιότερα αμερικανικά αντιπολεμικά δράματα.

Εκείνο που την κάνει αξεπέραστη είναι η βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο Γουάιλερ γνωρίζει πως ο πόλεμος μπορεί να τελειώνει με μια υπογραφή, αλλά συνεχίζεται για χρόνια μέσα στους ανθρώπους.

Τι αξίζει να δούμε αυτή την εβδομάδα

Το κινηματογραφικό πρόγραμμα προσφέρει αρκετές επιλογές, αλλά λίγες ταινίες που αφήνουν πραγματικά ισχυρό αποτύπωμα.

«Η καλή αδελφή» προτείνεται σε όσους αγαπούν το ψυχολογικό σινεμά και τις ιστορίες που δεν προσφέρουν βολικές ηθικές απαντήσεις. Το «Έτσι ξαφνικά» διαθέτει την ευαισθησία ενός σημαντικού δημιουργού, αλλά απαιτεί μεγάλη υπομονή. Η «Πτώση της φάλαινας» αποτελεί μια ενδιαφέρουσα επιλογή για τους φίλους της αγωνίας, ενώ η «Βαλίτσα» επιχειρεί να δώσει μια πιο ανάλαφρη ελληνική νότα.

Η «Θυσία», παρά το εντυπωσιακό της καστ, αφήνει την αίσθηση μιας χαμένης ευκαιρίας. Αντίθετα, τα δύο ελληνικά ντοκιμαντέρ στρέφουν το βλέμμα σε ζητήματα που ξεπερνούν την οθόνη: Την ιστορική μνήμη, την προσωπική αυτονομία και την ανάγκη να διατηρούμε την ανθρωπιά μας ακόμη και κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Και πάνω από όλες αυτές τις πρεμιέρες στέκει το αριστούργημα του Γουίλιαμ Γουάιλερ.

Γιατί τελικά, το καλό σινεμά δεν κρίνεται από το πόσα χρήματα ξόδεψε, πόσα διάσημα πρόσωπα συγκέντρωσε ή πόσο εντυπωσιακά είναι τα εφέ του. Κρίνεται από αυτό που μας αφήνει όταν ανάψουν τα φώτα της αίθουσας.

Μια εικόνα που επιμένει. Μια ερώτηση που δεν έχει απάντηση. Ένα πρόσωπο που δυσκολευόμαστε να ξεχάσουμε.

Και καμιά φορά, όπως συμβαίνει με τα «Καλύτερα χρόνια της ζωής μας», μια παλιά ταινία που μας κάνει να καταλάβουμε κάτι καινούργιο για το σήμερα.

• ταινίες
• ταινίες της εβδομάδας