Τετραμερής-κλειδί στο Λονδίνο: Πώς Στάρμερ, Ζελένσκι, Μακρόν και Μερτς ξαναγράφουν το ουκρανικό «παιχνίδι ισχύος»

Η συνάντηση στην Downing Street δεν είναι μια ακόμη φωτο opportunity. Είναι το πρώτο crash test για το νέο ειρηνευτικό σχέδιο Ουάσινγκτον–Κιέβου και, ταυτόχρονα, ένα τεστ αντοχής για την ενότητα της Δύσης απέναντι στη Ρωσία. Στο ίδιο τραπέζι, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Κιρ Στάρμερ, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς προσπαθούν να απαντήσουν στο πιο δύσκολο ερώτημα της συγκυρίας: πώς κλείνει ένας πόλεμος χωρίς να καταρρεύσει η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.

Ο Στάρμερ, ως οικοδεσπότης, επιμένει σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη», στέλνοντας διπλό μήνυμα: αφενός ότι το Λονδίνο παραμένει πυλώνας στήριξης της Ουκρανίας, αφετέρου ότι καμία συμφωνία δεν μπορεί να επιβληθεί ερήμην του Κιέβου. Η φράση «τα ζητήματα για την Ουκρανία θα πρέπει να αποφασίζονται από την Ουκρανία» στοχεύει ευθέως στην κριτική πως οι ΗΠΑ σπρώχνουν το Κίεβο σε μια συμφωνία «ανάγκης», περισσότερο για λόγους εσωτερικής πολιτικής παρά για στρατηγική σταθερότητα.

Ο Ζελένσκι μιλά για «κομβική στιγμή» και βάζει στο τραπέζι την πραγματικότητα: το νέο σχέδιο ειρήνης αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού. Αναγνωρίζει ότι «υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε χωρίς τους Αμερικανούς… ούτε χωρίς την Ευρώπη», υπενθυμίζοντας πως η Ουκρανία βρίσκεται στη διασταύρωση δύο πιέσεων: της στρατιωτικής πραγματικότητας στο μέτωπο και της πολιτικής κόπωσης στις δυτικές πρωτεύουσες. Η τετραμερής στο Λονδίνο είναι, ουσιαστικά, μια προσπάθεια να μην εμφανιστεί η Ευρώπη ως θεατής σε ένα παζάρι Ουάσινγκτον–Μόσχας με «διαμεσολαβητή» το Κίεβο.

Ο Μακρόν επιλέγει το γνωστό του αφήγημα: «όλοι στηρίζουμε την Ουκρανία και την ειρήνη», αλλά με σαφή αναφορά στο ότι η Ευρώπη έχει «πολλά χαρτιά στα χέρια της». Υπενθυμίζει τις πιέσεις στη ρωσική οικονομία και διαμηνύει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να περιοριστεί στον ρόλο του χρηματοδότη ενός σχεδίου που σχεδιάστηκε αλλού. Για το Παρίσι, το διακύβευμα είναι διπλό: να διατηρήσει τον ρόλο του ως αυτόνομος ευρωπαϊκός πόλος, χωρίς όμως να σπάσει τη γέφυρα με την Ουάσινγκτον.

Ουκρανία: «Πολύ κοντά σε συμφωνία» λέει ο απεσταλμένος Τραμπ – Καταιγιστικές ρωσικές επιθέσεις παράλληλα

Ο Μερτς, πιο προσεκτικός, μιλά για «καθοριστικές ημέρες» και επαναλαμβάνει ότι «η μοίρα της Ουκρανίας είναι η μοίρα της Ευρώπης». Ταυτόχρονα, παραδέχεται ότι παραμένει «σκεπτικός» για «ορισμένες λεπτομέρειες» των αμερικανικών εγγράφων. Στην πράξη, η Γερμανία βρίσκεται ανάμεσα στην ανάγκη για σταθερότητα –οικονομική και ενεργειακή– και στον φόβο ότι μια βεβιασμένη συμφωνία μπορεί να παγιώσει μια νέα γκρίζα ζώνη στην ανατολική Ευρώπη, αποθαρρύνοντας χώρες που στηρίζουν την ευρωπαϊκή προοπτική του Κιέβου.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η τετραμερής λειτουργεί ως «προθάλαμος» μιας νέας φάσης: αν υπάρξει συναίνεση γύρω από το ειρηνευτικό πλαίσιο, η πίεση θα μεταφερθεί στην εσωτερική πολιτική σκηνή κάθε χώρας – από το Κίεβο μέχρι το Βερολίνο. Αν, αντίθετα, οι διαφορές παραμείνουν, η εικόνα μιας Δύσης που δεν καταφέρνει να ευθυγραμμίσει την στρατηγική της γραμμή μπορεί να ενισχύσει τη θέση της Μόσχας στο τραπέζι (ή και στο πεδίο). Το μόνο βέβαιο είναι ότι όσα συζητιούνται κεκλεισμένων των θυρών στο Λονδίνο θα καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και το πώς η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως παράγοντα ισχύος στον 21ο αιώνα.

• γεωπολιτική ανάλυση
• ειρηνευτικό σχέδιο
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Κιρ Στάρμερ
• ΝΑΤΟ
• Ουκρανία
• Ρωσία
• Φρίντριχ Μερτς