Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός: Η Ελλάδα χαράσσει τα όριά της – Τι προβλέπει ο νέος χάρτης για υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ και 12 ν.μ.

Η Ελλάδα κάνει ένα καθοριστικό βήμα στο πεδίο της θαλάσσιας πολιτικής, καταθέτοντας για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ). Πρόκειται για μια θεσμική πρωτοβουλία με εθνική και γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς για πρώτη φορά περιγράφονται επισήμως τα δυνητικά εξωτερικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πλήρης επήρεια των ελληνικών νησιών, μεταξύ αυτών και του Καστελλόριζου, στοιχείο που ενισχύει την εθνική θέση απέναντι στις αμφισβητήσεις που εκφράζει η Τουρκία.

Τι προβλέπει ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός

Ο σχεδιασμός, αν και δεν συνιστά πράξη οριοθέτησης ΑΟΖ, περιλαμβάνει σαφή γεωγραφικά δεδομένα και περιγράφει τις θαλάσσιες περιοχές όπου η Ελλάδα έχει αρμοδιότητα για οργάνωση δραστηριοτήτων.

 Αναλυτικά:

• Αποτυπώνονται οι συμφωνίες με Ιταλία (1977 & 2020) και Αίγυπτο (2020).

• Σε μη οριοθετημένες περιοχές, εφαρμόζεται μέση γραμμή έως την επίτευξη συμφωνιών με όμορα κράτη.

• Η προσέγγιση εδράζεται στον νόμο 4001/2011 και στο Δίκαιο της Θάλασσας.

«Για πρώτη φορά, η Ελλάδα εμφανίζει το σύνολο των δυνατών της διεκδικήσεων, με τρόπο τεκμηριωμένο και ευρωπαϊκά αποδεκτό», σχολιάζουν διπλωματικές πηγές.

Άγγελος Συρίγος: «Οι θέσεις μας για τις Θαλάσσιες Ζώνες βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο»

Τι σημαίνει πρακτικά για τα εθνικά συμφέροντα

Με την κατάθεση του ΘΧΣ, η Ελλάδα:

• Κατοχυρώνει την παρουσία της στον ευρωπαϊκό θαλάσσιο σχεδιασμό

• Δημιουργεί πλαίσιο για δραστηριότητες όπως τουρισμός, ΑΠΕ, ιχθυοκαλλιέργειες

• Κλείνει εκκρεμότητες που διαρκούσαν δεκαετίες

Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Διπλωματίας, Αντώνης Κλάψης, σημειώνει:

«Ο σχεδιασμός ξεπερνά τα 480.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα – είναι ένα σαφές μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι η Ελλάδα δεν αφήνει “γκρίζες ζώνες”».

Τι ισχύει για τα 12 ναυτικά μίλια και την αιγιαλίτιδα ζώνη

Ο χάρτης αποτυπώνει τα σημερινά 6 ν.μ. στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να αναιρεί ή να επηρεάζει το αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας για επέκταση στα 12 ν.μ., όπως προβλέπεται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

«Η Ελλάδα διατηρεί ακέραιο το δικαίωμα και το ασκεί εφόσον και όταν το κρίνει σκόπιμο, με γνώμονα το εθνικό συμφέρον», σημειώνει το ΥΠΕΞ.

Όχι άσκηση κυριαρχίας – Ναι σε στρατηγικό σχεδιασμό

Ο ΘΧΣ δεν αλλάζει το νομικό καθεστώς της θάλασσας, ούτε σηματοδοτεί άσκηση κυριαρχίας. Αντιθέτως, πρόκειται για εργαλείο που επιτρέπει:

• Χωροθέτηση παραγωγικών και περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων

• Προστασία υποθαλάσσιων οικοσυστημάτων

• Ανάπτυξη θαλάσσιας οικονομίας με όρους βιωσιμότητας

Σε δεύτερη φάση θα ακολουθήσει εξειδίκευση ανά κλάδο, π.χ. μεταφορές, προστατευόμενες περιοχές, υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, κ.ά.

ΥΠΕΞ Τουρκίας: «Μονομερείς ενέργειες της Ελλάδας» – «Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός εισβάλλει στις θαλάσσιες ζώνες μας» – Επτά απαντήσεις της Αθήνας

Ελληνοτουρκικός διάλογος: Συνεχίζεται, χωρίς υποχωρήσεις

Η κατάθεση του σχεδίου δεν αποτελεί μονομερή ενέργεια, αλλά προγραμματισμένη υποχρέωση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Όπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές:

«Το ότι επιλύουμε παλιά ζητήματα, δεν σημαίνει ότι απορρίπτουμε τον διάλογο. Αντιθέτως, συζητάμε με σαφές πλαίσιο και χωρίς εκπτώσεις».

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι μια πράξη πολιτικής βούλησης. Δημιουργεί σταθερότητα, επιτρέπει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και στέλνει το μήνυμα πως η Ελλάδα σέβεται το Διεθνές Δίκαιο και διεκδικεί όσα της ανήκουν.

• Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός