Θεσμικό ατόπημα: Η ΔΕΘ ως επικοινωνιακό ντεκόρ του Τσίπρα – Το προεκλογικό σπριντ και το πολιτικό σπαγκάτο της ΝΔ – Πυροσβέστης της κυβερνητικής εικόνας o Σκέρτσος

Δύο εμφανίσεις μέσα σε μία εβδομάδα ετοιμάζει ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη, στις 2 Σεπτεμβρίου, λίγο πριν ανέβει στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός. Η δεύτερη, στις 9 Σεπτεμβρίου, αφού θα έχει ολοκληρωθεί η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και λίγο πριν πάρει τη σκυτάλη ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Δεν πρόκειται απλώς για πυκνό πολιτικό πρόγραμμα. Πρόκειται για μια σχεδιασμένη επικοινωνιακή «σφήνα» στο θεσμικό πλαίσιο της ΔΕΘ: πρώτα να προκαταλάβει την κυβερνητική ατζέντα και ύστερα να επισκιάσει την παρουσία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Να εμφανιστεί, δηλαδή, πριν από όλους, ανάμεσα σε όλους και –ει δυνατόν– πάνω από όλους.

Το θεσμικό ατόπημα είναι εμφανές. Η ΔΕΘ διαθέτει καθιερωμένη πολιτική σειρά και δεν μπορεί κάθε πολιτικός αρχηγός να τη μετατρέπει σε προσωπικό επικοινωνιακό φεστιβάλ, στήνοντας παράλληλες εμφανίσεις για να κλέψει λίγες ώρες δημοσιότητας από τον προηγούμενο και τον επόμενο. Ο Τσίπρας, όμως, δεν ανεβαίνει στη Θεσσαλονίκη μόνο για να παρουσιάσει πρόγραμμα. Ανεβαίνει για να σκηνοθετήσει την εικόνα του μοναδικού αντιπάλου του Μητσοτάκη και, ταυτόχρονα, να υπενθυμίσει στον Ανδρουλάκη ότι θεωρεί τη δεύτερη θέση ήδη κατειλημμένη.

Το άγχος πίσω από τον σχεδιασμό είναι προφανές. Οι δημοσκοπήσεις μπορεί να δίνουν στην ΕΛΑΣ προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ, αλλά η απόσταση από τη ΝΔ παραμένει μεγάλη. Γι’ αυτό και η επικοινωνία καλείται να καλύψει το πολιτικό κενό: δύο εμφανίσεις, δύο σκηνικά, δύο ευκαιρίες για τίτλους και μία προσπάθεια να παρουσιαστεί ως κυβερνητική δυναμική κάτι που ακόμη δεν αποτυπώνεται στους συσχετισμούς.

Τι να περιμένει, άλλωστε, κανείς από ένα κόμμα που επένδυσε από την πρώτη ημέρα περισσότερο στην εικόνα της επιστροφής παρά στην απόδειξη της αλλαγής; Όταν η πολιτική ουσία δεν αρκεί για να ανατρέψει τους αριθμούς, επιστρατεύεται η σκηνοθεσία. Και όταν δεν μπορείς ακόμη να νικήσεις τον πρωθυπουργό στις κάλπες, προσπαθείς τουλάχιστον να του κλέψεις την παράσταση στη Θεσσαλονίκη.

Μόνο που η ΔΕΘ δεν είναι τηλεοπτικό πλατό και η πολιτική κυριαρχία δεν κατακτάται με περισσότερα δελτία Τύπου. Ούτε η Κεντροαριστερά κερδίζεται με επικοινωνιακές ενέδρες στον Ανδρουλάκη. Κερδίζεται με σχέδιο, αξιοπιστία και απαντήσεις. Όλα τα υπόλοιπα είναι δύο εμφανίσεις για να καλυφθεί ένα μεγάλο άγχος.

Το προεκλογικό σπριντ και το πολιτικό σπαγκάτο της ΝΔ

Στο Μαξίμου αποφάσισαν να μετατρέψουν τον προεκλογικό μαραθώνιο σε σπριντ εννέα μηνών, με την ελπίδα ότι στον δρόμο προς τις κάλπες θα κουραστούν πρώτοι οι αντίπαλοι. Και εκείνοι που πολιορκούν τη ΝΔ από τα δεξιά και όσοι διεκδικούν την ψήφο του Κέντρου.

Το σχέδιο ακούγεται απλό: συνεχής κυβερνητική κινητικότητα, παροχές, μεταρρυθμίσεις, ασφάλεια, Μεταναστευτικό, Άμυνα και «Ελλάδα του 2030». Ένα πολιτικό μενού για όλα τα γούστα και, κυρίως, για όλες τις δημοσκοπικές δεξαμενές.

Μόνο που η ΝΔ δεν καλείται απλώς να τρέξει. Καλείται να κάνει πολιτικό σπαγκάτο. Από τη μία, πρέπει να πείσει τον παραδοσιακό δεξιό ψηφοφόρο ότι παραμένει το κόμμα της τάξης, των συνόρων και της οικογένειας. Από την άλλη, να διαβεβαιώσει τον μετριοπαθή κεντρώο ότι εξακολουθεί να εκπροσωπεί τις μεταρρυθμίσεις, τον ευρωπαϊσμό και τη συμπερίληψη.

Έτσι, στην ίδια κυβέρνηση συνυπάρχουν υπουργοί που διαφημίζουν τις συνεντεύξεις τους στο Breitbart για να πιστοποιήσουν ότι η μεταναστευτική πολιτική τους απέσπασε τα εύσημα του τραμπισμού και υπουργοί που μιλούν για συμπερίληψη, προκαλώντας την οργή του πρώην πρωθυπουργού της παράταξης, ο οποίος ετοιμάζεται να σηκώσει τη σημαία της «παραδοσιακής οικογένειας» στο δικό του κόμμα.

Πριν από τις ευρωεκλογές, η τριγωνοποίηση λειτουργούσε. Η ΝΔ μπορούσε να κοιτάζει δεξιά, να μιλά στο Κέντρο και να εισπράττει από παντού. Τώρα, όμως, κάθε μήνυμα προς τη μία πλευρά κινδυνεύει να λειτουργήσει ως μήνυμα απομάκρυνσης προς την άλλη. Η δεξιά βάση ακούει «συμπερίληψη» και γκρινιάζει. Οι κεντρώοι βλέπουν το φλερτ με τη σκληρή Δεξιά και απομακρύνονται.

Οι κυλιόμενες μετρήσεις επιβεβαιώνουν το πρόβλημα. Η ΝΔ διατηρεί το προβάδισμα στους δεξιούς, χωρίς όμως τις παλαιότερες επιδόσεις της, ενώ στο Κέντρο επικρατεί του ΠΑΣΟΚ αλλά δεν κυριαρχεί όπως στην πρώτη κυβερνητική τετραετία. Και κάπου στη μέση παραμένει μια κρίσιμη γκρίζα ζώνη αναποφάσιστων, την οποία διεκδικούν πλέον και ο Ανδρουλάκης και ο Τσίπρας.

Γι’ αυτό το Μαξίμου επενδύει σε θέματα που θεωρεί ότι μπορούν να ενώσουν τα δύο ακροατήρια: Άμυνα, εξωτερική πολιτική, ασφάλεια, Μεταναστευτικό και, κυρίως, οικονομία. Το πακέτο της ΔΕΘ θα επιχειρήσει να λειτουργήσει ως ιδεολογική συγκολλητική ουσία. Διότι η ακρίβεια δεν ρωτά τον πολίτη αν είναι δεξιός ή κεντρώος πριν αδειάσει το πορτοφόλι του.

Το στοίχημα, πάντως, δεν είναι αν η ΝΔ θα κουράσει τους αντιπάλους της. Είναι αν θα αντέξει η ίδια επί εννέα μήνες να τρέχει προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Γιατί το πολιτικό σπαγκάτο εντυπωσιάζει όταν πετυχαίνει. Όταν αποτυγχάνει, καταλήγει απλώς σε οδυνηρό ατύχημα.

Πυροσβέστης της κυβερνητικής εικόνας

Ιδιαίτερα δραστήριος στα social media ο Άκης Σκέρτσος. Μόνο που στις περισσότερες αναρτήσεις του δεν υπερασπίζεται απλώς την κυβέρνηση· αντιπολιτεύεται την αντιπολίτευση. Με αφορμή τη φωτιά στη Χαλκιδική, κατηγόρησε τα κόμματα που μίλησαν για μεγάλη καταστροφή ότι ακυρώνουν το έργο των πυροσβεστών. Καλή προσπάθεια αντιστροφής της συζήτησης, αλλά δύσκολα πείθει. Ακόμη και πρωτοετής στο πολιτικό μάρκετινγκ γνωρίζει ότι κανένας πολιτικός δεν θα ρίσκαρε να στραφεί εναντίον των ανθρώπων που δίνουν μάχη με τις φλόγες. Άλλο η αναγνώριση της αυταπάρνησης των πυροσβεστών και άλλο η αξιολόγηση της κρατικής προετοιμασίας και της έκτασης της καταστροφής. Εκτός αν στο Μαξίμου θεωρούν ότι, μαζί με τη φωτιά, πρέπει να σβήνει και η κριτική. Ο κ. Σκέρτσος ανέλαβε πυροσβέστης της κυβερνητικής εικόνας — μόνο που οι επικοινωνιακές μάνικες δεν σβήνουν τα καμένα.

Θεσμικό πλεονέκτημα αλά καρτ

«Ντροπή για αυτούς τους δικαστές» έγραψε ο Άδωνις Γεωργιάδης, σχολιάζοντας το μπλόκο του Ανώτατου Δικαστηρίου της Γαλλίας στην απαγόρευση πρόσβασης των κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και πρόσθεσε: «Εμείς δεν θα κάνουμε πίσω στην απόφασή μας». Ενδιαφέρον. Αντί να διαφωνήσει θεσμικά με μια δικαστική απόφαση, ο υπουργός επέλεξε να επιτεθεί προσωπικά στους δικαστές και να προαναγγείλει ανυπακοή σε ενδεχόμενη αντίστοιχη κρίση. Αλήθεια, αν ελληνικό δικαστήριο αποφανθεί ότι ένα κυβερνητικό μέτρο παραβιάζει θεμελιώδες δικαίωμα, τι ακριβώς σημαίνει το «δεν θα κάνουμε πίσω»; Θα αλλάξει ο νόμος ή θα αλλάξουν οι δικαστές; Το περιβόητο «θεσμικό πλεονέκτημα» φαίνεται ότι ισχύει μόνο όταν η Δικαιοσύνη συμφωνεί με την κυβέρνηση. Όταν διαφωνεί, βαφτίζεται δικαιωματισμός και παραδίδεται στο διαδικτυακό ανάθεμα.

Ούτε έναν καφέ με τον κινηματογραφικό Τσίπρα

Ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης, ο οποίος υποδύθηκε τον Αλέξη Τσίπρα στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Γιάνη Βαρουφάκη από τον Κώστα Γαβρά, αποκάλυψε ότι ζήτησε να συναντηθεί μαζί του για έναν καφέ και έλαβε την απάντηση «δεν υπάρχει περίπτωση». Του προκάλεσε, επίσης, άσχημη εντύπωση ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν πήγε ούτε στην επίσημη προβολή της ταινίας. Ίσως ο Τσίπρας να μην ήθελε να δει στη μεγάλη οθόνη μια εκδοχή του 2015 χωρίς τον πλήρη έλεγχο του σεναρίου όπως η… Ιθάκη. Άλλωστε, άλλο να γράφεις εσύ την «Ιθάκη» σου και άλλο να σε σκηνοθετεί ο Κώστας Γαβράς μέσα από το βιβλίο του Βαρουφάκη.

• Άκης Σκέρτσος
• Αλέξης Τσίπρας
• ΔΕΘ
• Κυριάκος Μητσοτάκης