Τι είναι ο ιός Νίπα που σκόρπισε τον τρόμο στην Ασία

Μνήμες της πανδημίας του Covid-19 ξύπνησε η είδηση εμφάνισης ενός επικίνδυνου για την ανθρώπινη ζωή ιού, με προέλευση από την άγρια πανίδα. Στη νότια και νοτιοανατολική Ασία σήμανε συναγερμός μετά την εκδήλωση στην Ινδία δύο κρουσμάτων του ιού νίπα (nipah), ενός εξαιρετικά επικίνδυνου παθογόνου που οδηγεί στον θάνατο το 40-70% των νοσούντων, και για το οποίο δεν υπάρχει φάρμακο ή εμβόλιο.

Σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, η Μαλαισία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ και το Νεπάλ σήμανε συναγερμός μετά την ανακοίνωση των ινδικών αρχών για δύο κρούσματα στη Δυτική Βεγγάλη, κοντά στην Καλκούτα, μια πόλη πληθυσμού 4,5 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ανησυχία τους ήταν δικαιολογημένη, δεδομένου ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιλαμβάνει τον νίπα στους ιούς που μπορούν μελλοντικά να προκαλέσουν μία επιδημία. Το 2016, ο ΠΟΥ τον είχε συμπεριλάβει στις ασθένειες που πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως, στο πλαίσιο του σχεδίου έρευνας και ανάπτυξης διαγνωστικών τεστ, εμβολίων και θεραπειών.

Ο ΠΟΥ έσπευσε πάντως να καθησυχάσει τους πολίτες της Ινδίας και των γειτονικών της κρατών, γιατί ευτυχώς η μετάδοση του νίπα από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια. Ο οργανισμός εκτιμά ότι ο κίνδυνος επέκτασης της νόσου είναι μικρός και δεν συνιστά περιορισμούς στα ταξίδια ή στο εμπόριο, καθώς δεν προέκυψαν ενδείξεις για μετάλλαξη του ιού που θα μπορούσε να αυξήσει τη μεταδοτικότητά του.

Τι είναι ο Νίπα

Ο ιός νίπα είναι ζωονοτικός, μεταπηδά δηλαδή στους ανθρώπους από τα ζώα. Είναι ενδημικός στους πληθυσμούς των φρουτοφάγων νυχτερίδων της Ασίας, ενώ πλήττει και τους χοίρους, γι’ αυτό άλλωστε η πρώτη φορά που εντοπίστηκε σε ανθρώπους ήταν σε χοιροτρόφους, το 1998 στη Μαλαισία και στη Σιγκαπούρη. Μπορεί να μεταδοθεί μέσω επαφής με τα ζώα και τις εκκρίσεις τους, αλλά και από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων και σε σπάνιες περιπτώσεις από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ο νίπα πήρε το όνομά του από την περιοχή στην οποία απομονώθηκε το πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο, στη Μαλαισία. Η πρώτη του εμφάνιση ήταν και η πιο φονική, καθώς από τον Σεπτέμβρη του 1998 μέχρι τον Μάιο του 1999, 265 άνθρωποι κόλλησαν και 108 από αυτούς πέθαναν, στη Μαλαισία και στη Σιγκαπούρη.

Προκαλεί εγκεφαλίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του εγκεφάλου, ή μηνιγγίτιδα και αυτός είναι ο λόγος της υψηλής θνησιμότητας. Το 40 με 75% όσων θα προσβληθούν από τον ιό θα πεθάνουν, καθώς δεν υπάρχουν φάρμακα για τη θεραπεία της νόσου και η αγωγή αφορά μόνο στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Οι επιζώντες μπορούν να εμφανiσουν χρόνια νευρολογικά προβλήματα, όπως επιληπτικές κρίσεις και αλλαγή της προσωπικότητάς τους. Σε σπάνιες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί ακόμη και η επανεμφάνιση της νόσου, μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τη μόλυνση.

Τα αρχικά συμπτώματα εμφανίζονται σε διάστημα 3 έως 21 ημερών από τη μόλυνση και είναι ίδια με εκείνα μιας απλής γρίπης, καθώς περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκεφάλους, μυαλγία, τάση για εμετό και πονόλαιμο. Ωστόσο, μπορεί να ακολουθήσουν σοβαρότερα συμπτώματα, όπως ζάλη, υπνηλία, απώλεια επαφής με το περιβάλλον, επιληπτικές κρίσεις, δυσκολία στην αναπνοή και πνευμονία.

Πως θα προστατευτούμε

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων έδωσε στη δημοσιότητα οδηγίες προς τους ταξιδιώτες που πρόκειται να επισκεφτούν τη Δυτική Βεγγάλη. Οι ταξιδιώτες:

1. Δεν πρέπει να έρθουν σε επαφή με ζώα, άγρια αλλά και κατοικίδια, καθώς και με τα απόβλητά τους
2. Πρέπει να αποφύγουν την κατανάλωση τροφίμων που μπορεί να έχουν μολυνθεί από νυχτερίδες, καθώς και ωμού χυμού από φοινικόδεντρο.
3. Συνίσταται τα φρούτα και τα λαχανικά να πλυθούν, να ξεφλουδιστούν και να μαγειρευτούν πριν καταναλωθούν.

• Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων
• ιός Νίπα
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας