Τι προβλέπει ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός – Η Ελλάδα αποτυπώνει επισήμως τα κυριαρχικά της δικαιώματα

Σε μια κίνηση ιδιαίτερης σημασίας, η Ελλάδα προχώρησε για πρώτη φορά στην επίσημη αποτύπωση των δυνητικών ορίων της υφαλοκρηπίδας της μέσω του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, ο οποίος κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ρυθμιστικό εργαλείο. Η συγκεκριμένη ενέργεια σηματοδοτεί την πρώτη φορά που αναγνωρίζονται σε ευρωπαϊκό κείμενο τα πλήρη δικαιώματα της χώρας μας στις θαλάσσιες ζώνες, τόσο της ηπειρωτικής χώρας όσο και των νησιών – συμπεριλαμβανομένου του Καστελλόριζου.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της δημοσιοποίησης χάρτη από την Κομισιόν τον περασμένο Νοέμβριο, στον οποίο γινόταν αποδοχή της ελληνικής προσέγγισης για την επήρεια των νησιών. Η αντίδραση της Τουρκίας τότε ήταν άμεση, υποστηρίζοντας ότι “λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα” για την υπεράσπιση των δικών της αξιώσεων.

Πώς αποτυπώνονται τα όρια στον χάρτη

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν αφορά την οριοθέτηση της ΑΟΖ, αλλά καταγράφει τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα έχει αρμοδιότητα για χωροταξικό σχεδιασμό. Ειδικότερα:

• Περιλαμβάνονται οι συμφωνίες με Ιταλία (1977, 2020) και Αίγυπτο (2020).

• Σε περιοχές που δεν έχουν ακόμη οριοθετηθεί, απεικονίζεται μέση γραμμή, η οποία ορίζει το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας έως την επίτευξη συμφωνίας με τις γειτονικές χώρες.

• Το σύνολο του σχεδιασμού βασίζεται στις διατάξεις του Δικαίου της Θάλασσας και στον ελληνικό νόμο 4001/2011.

Γιώργος Γεραπετρίτης για Θ.Χ.Σ.: «Η Ελλάδα ψηλώνει και μεγαλώνει το διπλωματικό της αποτύπωμα»

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση:

«Η πράξη συγκρότησης της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για τον Θαλάσσιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), με την οποία εξειδικεύεται και αποτυπώνεται σε χάρτη ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) της χώρας, εκδόθηκε σήμερα με πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών και τα συναρμόδια υπουργεία.

Πρόκειται για μία σημαντική πρωτοβουλία, καθώς για πρώτη φορά η χώρα μας θέτει τους κανόνες για την οργάνωση του θαλάσσιου χώρου. Ο ΘΧΣ συνιστά ένα ολιστικό χωροταξικό πλαίσιο και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή ανάπτυξη γαλάζιας και κυκλικής οικονομίας, αποτυπώνοντας με ευκρίνεια τις ανθρώπινες δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιούνται σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας μας, με σεβασμό στην αδήριτη ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος.

ΥΠΕΞ Τουρκίας: «Μονομερείς ενέργειες της Ελλάδας» – «Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός εισβάλλει στις θαλάσσιες ζώνες μας» – Επτά απαντήσεις της Αθήνας

Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε κατά την εκπόνηση της ΕΧΣΘΧ συνέθεσε συχνά αντικρουόμενες κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές παραμέτρους, προκειμένου να υπηρετήσει μια σειρά αλληλένδετους στόχους, όπως η κλιματική ανθεκτικότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ιδιαίτερα των ενάλιων αρχαιοτήτων, η βελτίωση και προστασία των θαλασσίων μεταφορών, η εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της χώρας, η ιχθυοκαλλιέργεια και η ενίσχυση των διασυνοριακών έργων κοινού ενδιαφέροντος. Ο ΘΧΣ λαμβάνει υπόψη τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ χερσαίων και θαλάσσιων δραστηριοτήτων και αποδίδει έμφαση στη διαβούλευση και συνδιαμόρφωση των προτεραιοτήτων ανά περιφέρεια, μέσα από τη συγκρότηση Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων.

Με τον ΘΧΣ και την ΕΧΣΘΧ, η Ελληνική Πολιτεία για πρώτη φορά οριοθετεί λεπτομερείς χρήσεις των θαλασσίων ζωνών της, υλοποιώντας την υποχρέωση που απορρέει από την Οδηγία 2014/89/Ε.Ε. και ασκώντας τα δικαιώματα που πηγάζουν από το Διεθνές Δίκαιο».

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Ο σχεδιασμός καλύπτει μια θαλάσσια έκταση που υπερβαίνει τα 480.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, προσφέροντας στην Ελλάδα το μέγιστο των διεκδικήσεων που της αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο.

Όπως δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, «με τον σχεδιασμό αυτό αφήνουμε πίσω παλιές εκκρεμότητες και προχωράμε μπροστά με αυτοπεποίθηση».

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Αντώνης Κλάψης επεσήμανε πως πρόκειται για «ένα σημαντικό βήμα, που επιτρέπει στην Ελλάδα να θέσει το πλαίσιο για το μέλλον, στη βάση της νομιμότητας».

Τι ισχύει για τα 12 ναυτικά μίλια

Ο χάρτης δεν τροποποιεί την ισχύουσα αιγιαλίτιδα ζώνη των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο, αλλά υπενθυμίζει ότι η επέκτασή της στα 12 ν.μ. παραμένει αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας, όπως ορίζεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Το Υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθαρίζει ότι «η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα αυτό και θα το ασκήσει όταν και όπως το κρίνει κατάλληλο για το εθνικό συμφέρον».

Δεν πρόκειται για άσκηση κυριαρχίας, αλλά για εργαλείο σχεδιασμού

Όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές, ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν συνιστά άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, αλλά αποτελεί ρυθμιστικό εργαλείο για τη διαχείριση των δραστηριοτήτων στον θαλάσσιο χώρο: τουρισμός, μεταφορές, ενέργεια, ιχθυοκαλλιέργειες, προστατευόμενες περιοχές, πολιτιστικά αγαθά κ.ά.

Η εξειδίκευση ανά δραστηριότητα θα γίνει σε δεύτερη φάση, βάσει περιβαλλοντικών και αναπτυξιακών κριτηρίων.

Άγγελος Συρίγος: «Οι θέσεις μας για τις Θαλάσσιες Ζώνες βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο»

Σταθερή στάση έναντι της Τουρκίας

Παρά τη σαφή ενίσχυση της ελληνικής θέσης, ο ελληνοτουρκικός διάλογος δεν εγκαταλείπεται. Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές:

«Το ότι συζητάμε, δεν σημαίνει ότι υποχωρούμε. Το ότι διαφωνούμε, δεν σημαίνει ότι διακόπτουμε τον διάλογο. Η Ελλάδα επιθυμεί θετικό κλίμα, χωρίς να κάνει εκπτώσεις στις θέσεις της».

Η κατάθεση του σχεδίου δεν είναι “επικοινωνιακή φωτοβολίδα”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε, αλλά πρακτική ενίσχυση των εθνικών μας θέσεων, εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η κίνηση έρχεται να κλείσει παλιές εκκρεμότητες και να προσαρμόσει τη χώρα σε σύγχρονα ευρωπαϊκά εργαλεία διαχείρισης και βιωσιμότητας του θαλάσσιου χώρου.

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν είναι απλώς ένας χάρτης. Είναι ένα μήνυμα σταθερότητας, νομιμότητας και προοπτικής. Είναι μια πρωτοβουλία που ενισχύει την Ελλάδα διεθνώς, θέτει τις βάσεις για οικονομική ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον και ταυτόχρονα στέλνει σαφές σήμα ότι τα εθνικά δικαιώματα δεν παραχωρούνται, αλλά κατοχυρώνονται με σοβαρότητα.

• Ελλάδα
• Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός