Τη βίασε ο πατέρας της…

Στην δεκαετία του ‘ 70, η πιο διάσημη γκαλερί της Αθήνας, ο Δεσμός, είχε κάνει μια μεγάλη έκθεση με έργα της, και είχε έρθει και η ίδια. Με το θάρρος και το «θράσος» της νιότης (πιτσιρίκι ήμουν), και χωρίς να μιλάω Γαλλικά, πήρα μια αφίσα που διαφήμιζε την έκθεση και της την πήγα να μου την υπογράψει. Το έκανε, και μάλιστα ήταν και ονομαστική η αφιέρωση. Ε… λοιπόν, αυτήν την αφίσα την έχω χάσει!

Η Νίκη ντε Σαιν Φαλ, (Niki de Saint Phalle) υπήρξε Γαλλίδα εικαστικός, ζωγράφος, γλύπτρια και σκηνοθέτρια. Μια πανέμορφη κοπέλα και πολύ προχωρημένη για την εποχή της. Τα έργα της απ’ την μια προκαλούσαν θαυμασμό και απ’ την άλλη χαρά. Ή σε σόκαραν ή σε έκαναν να τα κοιτάζεις με χαμόγελο. Είχαν μια παιδικότητα αλλά ασκούσαν και μια ανελέητη κριτική του σύγχρονου τρόπου ζωής.

Γεννήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1930, και ήταν κόρη ενός εύπορου αριστοκρατικής καταγωγής Γάλλου τραπεζίτη και της Αμερικανίδας συζύγου του. Όπως εξομολογήθηκε πολλά χρόνια αργότερα στη βιογραφία της, σε ηλικία 11 ετών βιάστηκε από τον πατέρα της, γεγονός που τη σημάδεψε και την έκανε αντικοινωνική για πολλά χρόνια. Μεγάλωσε στην Νέα Υόρκη και στα 18 της παντρεύτηκε τον Harry Mathews, έναν παιδικό της φίλο.

Επειδή ήταν μια πανέμορφη νέα γυναίκα αρχικά εργάστηκε σαν μοντέλο, κοσμώντας το εξώφυλλο περιοδικών όπως Life και Vogue και στην συνέχεια για ένα διάστημα έμεινε στο σπίτι να μεγαλώσει τα παιδιά της προτού ξεκινήσει να ασχολείται με την τέχνη. Ήταν εντελώς αυτοδίδακτη.

Το 1952 μετακόμισε στο Παρίσι όπου πήρε μαθήματα θεατρολογίας και υποκριτικής, ενώ παράλληλα ξεκίνησε να ζωγραφίζει, επηρεασμένη από διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα, με μια ροπή στην τέχνη του περιθωρίου. Τον επόμενο χρόνο υπέστη νευρική κρίση που την οδήγησε στο νοσοκομείο, μια εμπειρία που την ώθησε ακόμα πιο έντονα στη ζωγραφική.

Στο Παρίσι στο μουσείο μοντέρνας τέχνης, γνώρισε τον Ελβετό γλύπτη Jean Tinguely τον οποίο παντρεύτηκε το 1971 ύστερα από το διαζύγιο της με τον Mathews. Οι δύο τους πραγματοποίησαν μεγάλο αριθμό γλυπτών, είτε ύστερα από αναθέσεις εταιριών ή απλώς ως έκφραση της δημιουργικότητας τους.Τη δεκαετία του ‘60 πραγματοποίησε τους Πυροβολισμούς, μια σειρά από performance που την έκαναν διάσημη διεθνώς. Αποτελούνταν από πλαστικούς σάκους σε σχήμα ανθρώπινης φιγούρας γεμάτους μπογιά τους οποίους πυροβολούσε η ίδια για να απελευθερωθεί η μπογιά και να ζωγραφιστεί με αυτό τον τρόπο το έργο.

Την ίδια περίοδο δημιούργησε μια μεγάλη σειρά από μνημειακά γλυπτά σε πάρκα γλυπτικής, κάποια εκ των οποίων με προσωπικές της δαπάνες, όπως τον Κήπο τον Ταρώ στην Τοσκάνη και τον Μαγικό Κύκλο της Βασίλισσας Καλιφιά στην Καλιφόρνια. Άλλα έργα της ήταν δημόσιες αναθέσεις. Από τα σημαντικότερα ήταν το Γκόλεμ, ένα παιδικό τέρας που βρίσκεται στο πάρκο Ραμπίνοβιτς της Ιερουσαλήμ και ήταν παραγγελία των τοπικών αρχών. Το 1994 το Jerusalem Foundation της ανάθεσε μια ακόμα παραγγελία για τον Βιβλικό Ζωολογικό Κήπο της Ιερουσαλήμ. Δημιούργησε ένα σύνολο γλυπτών ζώων με τον τίτλο Η Κιβωτός του Νώε τα οποία – σαφώς επηρεασμένα από τον Gaudi – ολοκλήρωσε το 1998.

Η Niki de Saint Phalle πέθανε στις 21 Μαΐου 2002, σε ηλικία 71 ετών, στη Λα Τζόλα της Καλιφόρνιας, στις ΗΠΑ. Η αιτία του θανάτου της ήταν χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, έπειτα από πολυετή προβλήματα στους πνεύμονες, με εμφύσημα και άσθμα, επειδή για πολλά χρόνια εργαζόταν με πολυεστερικές ρητίνες και άλλα υλικά, οι τοξικές αναθυμιάσεις των οποίων προκάλεσαν σοβαρές βλάβες στους πνεύμονές της.

Πιστεύουμε ότι στην συνείδηση του κόσμου και στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης, θα μείνει κυρίως για τις πολύχρωμες, πληθωρικές γυναικείες μορφές της, τις περίφημες «Nanas», και για τον εντυπωσιακό Κήπο του Ταρώ στην Τοσκάνη.

• Γλυπτική
• Εικαστικά