Τι ξέρετε για τον μήνα Σεπτέμβριο;

Κατ’ αρχήν μην ξεχνάτε την 11η Σεπτεμβρίου 2001, που ήταν το πρώτο μεγάλο γεγονός του καινούργιου αιώνα. Για την εντελώς σύγχρονη ιστορία λοιπόν, ο Σεπτέμβριος θα είναι γνωστός και γι’ αυτό το συμβάν μυστήριο, που πολλοί προβληματίζονται αν θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια… Τι έγινε και έπεσαν αεροπλάνα στους ουρανοξύστες του Οικονομικού Κέντρου της Νέας Υόρκης;

Λοιπόν ο Σεπτέμβριος, ή Σεπτέμβρης, ή Σταυρίτες (ποντιακά), είναι ο ένατος μήνας του έτους, πρώτος μήνας του Φθινοπώρου και περιλαμβάνει 30 ημέρες. Στην αρχαιότητα ήταν ο 7ος μήνας του Ρωμαϊκού ημερολογίου εξ ου και η ονομασία του (Septum είναι το 7, όπως επίσης sept, seven και αρχαία Ελληνικά ἑπτά (heptá).

Ο λαός μας συνηθίζει να λέει πως «Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνας», όμως οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν συνήθως τον Σεπτέμβριο δεν μας επιτρέπουν να το πιστέψουμε! Γιατί, παρ’ όλο που υποτίθεται ότι με τον Σεπτέμβριο αρχίζει το φθινόπωρο, κάθε χρόνο φαίνεται ότι ακόμη και σε όλη τη διάρκεια του μήνα έχουμε απίστευτη καλοκαιρία.

Μπορεί να αρχίζει να σκοτεινιάζει νωρίτερα, αλλά σκεφτείτε σε πόσα θέατρα και σε πόσες συναυλίες έχουμε πάει μήνα Σεπτέμβριο στην ζωή μας. Άλλωστε το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου ξεκινάει επίσημα και το φθινόπωρο, με την άφιξη του Ήλιου στο φθινοπωρινό ισημερινό σημείο της τροχιάς του στις 22 του μήνα.

Ο Σεπτέμβριος είναι επίσης και ο μήνας της επιστροφής των μαθητών στα σχολεία για μια νέα χρονιά. Από τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. ο Σεπτέμβριος καθιερώθηκε ως η αρχή της εκκλησιαστικής αλλά και της πολιτικής χρονιάς. Ο Σεπτέμβριος, όμως, έχει κι άλλες ονομασίες, όπως «Σταυριάτης» ή «Σταυρίτης».

Η 14η Σεπτεμβρίου παλαιότερα – για τους ναυτικούς – σήμαινε ότι σταματούσαν τα μακρινά ταξίδια με ιστιοφόρα, όπως συμβούλευε η παροιμία: “Του Σταυρού, σταύρωνε και δένε”.

Ο Σεπτέμβριος όμως είναι κυρίως γνωστός με την ονομασία «Τρυγομηνάς» ή «Τρυγητής». Κατά την διάρκεια του μήνα οι κάτοικοι των χωριών ή των επαρχιακών πόλεων περίμεναν πως και τι να ξεκινήσουν οι εργασίες για τον τρύγο που συχνά έπαιρνε το χαρακτήρα πανηγυριού… Η μεταφορά των σταφυλιών στο ληνό (πατητήρι) γινόταν με ζώα, με κάρα ή στα χέρια.

Το πάτημα των σταφυλιών γίνεται από τους “πατητάδες” και ο μούστος μεταφέρεται και αποθηκεύεται συνήθως σε μεγάλα βαρέλια, που έχουν πλυθεί με ειδικά αρωματικά φυτά (σχίνο, μυρτιά, δάφνη κ.ά.) κι έχουν απολυμανθεί με θειάφι ή έχουν ρετσινωθεί. Μέσα εκεί ο μούστος ζυμώνεται και γίνεται κρασί.

Ο τρυγητός των αμπελιών και η δημιουργία του κρασιού είναι, άλλωστε, μια πανάρχαια διαδικασία που ανάγεται στην περίοδο της γεωργικής επανάστασης πριν από περίπου 7.000 χρόνια, ενώ και οι αρχαίοι Έλληνες ασχολήθηκαν με την οινοποιία τουλάχιστον από το 1700 π.Χ. Η σχετική μάλιστα μυθολογία για το κρασί, και η σύνδεσή του με το θεό Διόνυσο, είναι ιδιαίτερα πλούσια. Γιατί το κρασί αντιμετωπιζόταν ανέκαθεν όχι μόνο ως βασικό συστατικό της διατροφής, αλλά και της θρησκείας, αφού οι Έλληνες πίστευαν ότι το αίμα του σταφυλιού είναι αίμα του θεού Διονύσου και ότι πίνοντας κρασί μεταλαμβάνουν από το αίμα του θεού.

Οι μεγάλες ετήσιες γιορτές του Σεπτεμβρίου

Ο Σεπτέμβριος είναι ένας από τους πιο δραστήριους μήνες στην Ελλάδα για μεγάλες ετήσιες εκδηλώσεις, καθώς σηματοδοτεί την επιστροφή στις πόλεις και την κορύφωση της περιόδου του τρύγου. Έχουμε και λέμε:

1. Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ): Το μεγαλύτερο επιχειρηματικό και πολιτικό γεγονός της χώρας που διοργανώνεται κάθε χρόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη.
2. Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας»: Ξεκινά στα τέλη Σεπτεμβρίου, αποτελώντας το μεγάλο ετήσιο ραντεβού των σινεφίλ με σημαντικές πρεμιέρες και ανεξάρτητες παραγωγές.
3. Reworks Festival: Ένα από τα πιο γνωστά και σταθερά ετήσια φεστιβάλ ηλεκτρονικής και σύγχρονης μουσικής στην Ευρώπη, το οποίο συγκεντρώνει χιλιάδες επισκέπτες στη Θεσσαλονίκη.
4. Athens Coffee Festival: Η μεγαλύτερη γιορτή του καφέ στην Ελλάδα πραγματοποιείται κάθε Σεπτέμβριο στην Τεχνόπολη στο Γκάζι, συγκεντρώνοντας επαγγελματίες και λάτρεις του είδους.
5. Αρμάτα (Σπέτσες): Μια εντυπωσιακή αναπαράσταση της ιστορικής ναυμαχίας των Σπετσών με πυρπόληση ομοιώματος της τουρκικής ναυαρχίδας και φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα, που γίνεται το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου.
6. Σπάρταθλον (Spartathlon): Ο ιστορικός υπερμαραθώνιος 246 χιλιομέτρων που αναβιώνει τα βήματα του Φειδιππίδη από την Αθήνα μέχρι τη Σπάρτη.
7. Γιορτή Φιστικιού Αίγινας (Aegina Fistiki Fest): Μια τετραήμερη μεγάλη γιορτή στα μέσα Σεπτεμβρίου αφιερωμένη στο διάσημο ΠΟΠ προϊόν του νησιού, με γαστρονομικές εκθέσεις και συναυλίες.
8. Ηφαίστεια (Σαντορίνη): Ετήσιο πολιτιστικό γεγονός με αποκορύφωμα την αναπαράσταση της έκρηξης του ηφαιστείου μέσω ρίψης χιλιάδων βεγγαλικών πάνω από την Καλντέρα.

Οι γιορτές του Σεπτεμβρίου

Χάιδω, Χαρίκλεια, Αδαμάντιος, Αθηνά, Αντιγόνη, Ερασμία, Ερατώ, Ασπασία, Αφροδίτη, Ευτέρπη, Πανδώρα, Πηνελόπη, Μπηλιώ, Πολυτίμη, Θάλεια, Κλειώ, Κλεοπάτρα, Κοραλία, Ισμήνη, Μελέτης, Μελπομένη, Μαντώ, Μαργαρίτα, Μαριάνθη, Ραλλία, Σαπφώ, Τερψιχόρη, Συμεών, Αρχοντία, Αρχοντούλα, Πολύδωρος, Φοίβος, Ερμιόνη, Μωυσής, Ζαχαρίας, Τσαμπίκα, Ευανθία, Θεοδώρα, Ντόρα, Αριστείδης, Κορνήλιος, Σταύρος, Νικήτας, Ευφημία, Αγάπη, Ελπίδα, Πίστις, Σοφία, Ευστάθιος, Στάθης, Ευσταθία, Φωκάς, Πολυξένη, Ίρις, Περσεφόνη, Μυρσίνη, Μυρτώ, Ευφροσύνη, Φρόσω, Κυριάκος κ.α.

• 11η Σεπτεμβρίου
• Σεπτέμβριος
• τρύγος
• Φθινόπωρο