Το Μαξίμου «έχασε» την πρέσβη – Στον «αέρα» ο απευθείας δίαυλος με τον Τραμπ; – Η αποπομπή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ανατρέπει την προνομιακή πρόσβαση στον Λευκό Οίκο 

Η αιφνιδιαστική αποπομπή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα δεν αποτελεί απλώς το τέλος μιας σύντομης και επεισοδιακής διπλωματικής θητείας. Δημιουργεί ένα σοβαρό πολιτικό ερώτημα για την ελληνική κυβέρνηση, μαζί με την πρέσβη, το Μέγαρο Μαξίμου χάνει και την προνομιακή πρόσβαση στο στενό περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ;

Η κυβέρνηση επιμένει ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν ισχυρά θεσμικά θεμέλια και δεν εξαρτώνται από πρόσωπα. Ωστόσο, η επιλογή της Γκίλφοϊλ είχε εξαρχής ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Η προσωπική σχέση της με την οικογένεια Τραμπ και η παρουσία της στον στενό κύκλο του Αμερικανού προέδρου είχαν δημιουργήσει την προσδοκία ότι η Αθήνα θα μπορούσε να διαθέτει έναν δίαυλο επικοινωνίας που υπερέβαινε τις συνηθισμένες διπλωματικές διαδικασίες.

Η απομάκρυνσή της, έπειτα από σειρά αμερικανικών δημοσιευμάτων με καταγγελίες για τη συμπεριφορά και τις δραστηριότητές της, τις οποίες η ίδια έχει αρνηθεί, αλλάζει αυτά τα δεδομένα. Ο Λευκός Οίκος ζήτησε την παραίτησή της στις 13 Οκτωβρίου, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε ότι έκανε καλή δουλειά στην Ελλάδα, διευκρινίζοντας όμως ότι δεν του άρεσαν όσα διάβαζε για εκείνη.

Από την προνομιακή πρόσβαση στο διπλωματικό κενό

Το πρόβλημα για την Αθήνα δεν είναι τόσο ότι αποχωρεί μια Αμερικανίδα πρέσβης, όσο ότι απομακρύνεται ένα πρόσωπο που θεωρούνταν ότι είχε τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με το προεδρικό περιβάλλον. Στην Ουάσινγκτον του Τραμπ, όπου οι προσωπικές σχέσεις αποκτούν συχνά ιδιαίτερη βαρύτητα στις πολιτικές αποφάσεις, αυτή η παράμετρος δεν είναι αμελητέα.

Η ελληνική κυβέρνηση καλείται πλέον να αποδείξει ότι διαθέτει εναλλακτικούς διαύλους επικοινωνίας και ότι η πολιτική προσέγγισης του Λευκού Οίκου δεν στηριζόταν υπερβολικά σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.

Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς, σύμφωνα με εκτιμήσεις που μεταφέρει η Καθημερινή, δεν αναμένεται άμεσος διορισμός νέου Αμερικανού πρέσβη στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική διπλωματική αποστολή θα μπορούσε να λειτουργήσει για ένα διάστημα χωρίς επικεφαλής με την ίδια πολιτική πρόσβαση.

Οι ενεργειακές συμφωνίες και το στοίχημα της Ουάσινγκτον

Η αποχώρηση της Γκίλφοϊλ πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τις αμερικανικές εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, τον Κάθετο Διάδρομο και τη στρατηγική περιορισμού της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Η ίδια η πρώην πρέσβης είχε παρουσιάσει τις ενεργειακές συμφωνίες και τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας ως βασικά επιτεύγματα της θητείας της.

Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν οι συμφωνίες ακυρώνονται, δεν υπάρχει τέτοια ένδειξη, αλλά εάν η αλλαγή στην αμερικανική εκπροσώπηση θα επιβραδύνει τις αποφάσεις και την υλοποίησή τους.

Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, μόλις λίγες ημέρες πριν από την αποπομπή της Γκίλφοϊλ, είχε επιβεβαιώσει τη σημασία των διμερών σχέσεων. Το γεγονός, όμως, ότι η πολιτική απομάκρυνση της πρέσβειρας ακολούθησε τόσο σύντομα αναδεικνύει πόσο γρήγορα μπορούν να ανατραπούν οι προσωπικές ισορροπίες στην κυβέρνηση Τραμπ.

Ο Μητσοτάκης και η δύσκολη εξίσωση με τον Τραμπ

Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η εξέλιξη αυτή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στη σχέση με την αμερικανική κυβέρνηση.

Το Μέγαρο Μαξίμου έχει επενδύσει στη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, προβάλλοντας τη χώρα ως αξιόπιστο σύμμαχο και κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Όμως, η σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ απαιτεί διαφορετική πολιτική διαχείριση από εκείνη προηγούμενων αμερικανικών κυβερνήσεων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δείξει ότι δίνει ιδιαίτερη σημασία τόσο στις προσωπικές επαφές όσο και στα απτά οικονομικά και στρατηγικά οφέλη που προσδοκά από τους συμμάχους του.

Η κυβέρνηση καλείται συνεπώς να απαντήσει σε ένα πρακτικό ερώτημα: Υπάρχει σήμερα απευθείας και λειτουργικός δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στο Μέγαρο Μαξίμου και τον Λευκό Οίκο, ανεξάρτητα από την αμερικανική πρεσβεία;

Η θεσμική επικοινωνία μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Μάρκο Ρούμπιο παραμένει ασφαλώς ενεργή. Εκείνο που δεν έχει αποσαφηνιστεί είναι εάν υπάρχει αντίστοιχη δυνατότητα ταχείας πολιτικής πρόσβασης στο στενό προεδρικό περιβάλλον.

Το πολιτικό κόστος μιας λανθασμένης επένδυσης;

Η αντιπολίτευση έχει πλέον τη δυνατότητα να θέσει ένα ευρύτερο ζήτημα για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.

Εάν η Αθήνα είχε επενδύσει πολιτικά στην προσωπική επιρροή της Γκίλφοϊλ, ποιο είναι σήμερα το κόστος αυτής της επιλογής; Και πόσο ασφαλές είναι ένα διπλωματικό μοντέλο που στηρίζεται στην πρόσβαση συγκεκριμένων προσώπων αντί σε σταθερές θεσμικές σχέσεις;

Η κυβερνητική απάντηση είναι ότι η στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ διαθέτει βάθος, διάρκεια και ισχυρή κοινότητα συμφερόντων. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έχει ήδη υποστηρίξει ότι η απομάκρυνση της Γκίλφοϊλ αποτελεί εσωτερικό αμερικανικό ζήτημα που δεν επηρεάζει τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Αυτό, ωστόσο, μένει να επιβεβαιωθεί στην πράξη και κυρίως στις επόμενες κρίσιμες αποφάσεις για την ενέργεια, τις επενδύσεις, την αμυντική συνεργασία και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το μεγάλο ερώτημα για την επόμενη ημέρα

Η αποπομπή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχασε την πρόσβασή της στην αμερικανική κυβέρνηση ούτε ότι αλλάζει αυτομάτως η στρατηγική της Ουάσινγκτον στην περιοχή. Σημαίνει, όμως, ότι ένας δίαυλος με ιδιαίτερα προσωπικά πολιτικά χαρακτηριστικά παύει να λειτουργεί όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί. Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης για το Μέγαρο Μαξίμου.

Η Αθήνα θα πρέπει να κινηθεί σε ένα περιβάλλον όπου οι ενεργειακές ανακατατάξεις, οι αμερικανικές απαιτήσεις από τους Ευρωπαίους συμμάχους και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις καθιστούν την άμεση επικοινωνία με την Ουάσινγκτον περισσότερο αναγκαία από ποτέ.

Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ είναι ισχυρότερες από τα πρόσωπα. Το πραγματικό τεστ, όμως, αρχίζει τώρα, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρειαστεί να μιλήσει απευθείας με τον Ντόναλντ Τραμπ, ποιος θα σηκώσει το τηλέφωνο στην Ουάσινγκτον;

• αποπομπή
• Ελληνοαμερικανικές Σχέσεις
• Κίμπερλι Γκιλφόιλ
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Μαξίμου
• Ντόναλντ Τραμπ