Το τέλος του logo και η εποχή του visual system
Για δεκαετίες το logo ήταν το κέντρο της οπτικής ταυτότητας. Σήμερα ένα brand πρέπει να λειτουργεί ταυτόχρονα σε reels, websites, apps, αφίσες, physical spaces, motion και δεκάδες διαφορετικά formats. Η ταυτότητα μετακινήθηκε από το σύμβολο στο σύστημα, και το πραγματικό ερώτημα είναι πλέον απλό: αν αφαιρέσουμε το logo, εξακολουθούμε να ξέρουμε ποιος μας μιλά;
Για δεκαετίες το logo ήταν το κέντρο της οπτικής ταυτότητας. Σήμερα ένα brand πρέπει να λειτουργεί ταυτόχρονα σε reels, websites, apps, αφίσες, physical spaces, motion και δεκάδες διαφορετικά formats. Η ταυτότητα μετακινήθηκε από το σύμβολο στο σύστημα, και το πραγματικό ερώτημα είναι πλέον απλό: αν αφαιρέσουμε το logo, εξακολουθούμε να ξέρουμε ποιος μας μιλά;
- Η ταυτότητα ενός brand έχει μετακινηθεί από το logo σε ένα ολόκληρο visual system.
- Το logo παραμένει σημαντικό, αλλά η πραγματική αναγνωρισιμότητα προέρχεται από τη συνολική εμπειρία του brand.
- Ένα καλό visual system επιτρέπει την παραγωγή ποικιλίας χωρίς να χάνεται η συνοχή.
- Η σύγχρονη ταυτότητα απαιτεί σταθερότητα χωρίς στατικότητα, επιτρέποντας διαφορετικές εκφράσεις.
- Η ικανότητα αναγνώρισης ενός brand χωρίς το logo είναι το τεστ για την επιτυχία του visual system.
Για δεκαετίες, όταν μια εταιρεία, ένας οργανισμός, ένα φεστιβάλ ή ένας πολιτιστικός θεσμός μιλούσε για «ταυτότητα», η συζήτηση κατέληγε σχεδόν αναπόφευκτα στο logo. Ποιο θα είναι το σύμβολο, ποια γραμματοσειρά θα χρησιμοποιηθεί, ποιο χρώμα θα το συνοδεύει, πώς θα τοποθετείται πάνω σε μια αφίσα, μια επαγγελματική κάρτα ή μια συσκευασία. Το logo λειτουργούσε σαν μια συμπυκνωμένη υπόσχεση, ένα μικρό οπτικό αντικείμενο που καλούνταν να κουβαλήσει πάνω του σχεδόν ολόκληρη την προσωπικότητα ενός brand.
Η IBM του Paul Rand παραμένει ένα από τα καθαρότερα παραδείγματα αυτής της εποχής. Το περίφημο 8-bar logo σχεδιάστηκε το 1972 και η βασική του μορφή έχει παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητη για περισσότερο από μισό αιώνα. Η ίδια η IBM εξακολουθεί να το αντιμετωπίζει ως έναν από τους βασικούς φορείς αναγνωρισιμότητας και εμπιστοσύνης του brand της. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι ακόμη και στην IBM η ταυτότητα ήταν πάντοτε μεγαλύτερη από το σήμα. Το design program της επεκτάθηκε στην αρχιτεκτονική, στις εκθέσεις, στα προϊόντα, στην τυπογραφία και στον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία εμφανιζόταν συνολικά στον κόσμο.
Το logo ήταν η υπογραφή ενός πολύ μεγαλύτερου συστήματος.
Από το σύμβολο στο σύστημα
Σήμερα αυτό έχει γίνει ο κανόνας. Ένα brand ζει ταυτόχρονα σε μια οθόνη κινητού, σε ένα reel, σε ένα website, σε ένα app, σε signage, σε μια φωτογράφιση, σε ένα thumbnail, σε ένα animation, σε ένα newsletter και σε έναν φυσικό χώρο. Πρέπει να λειτουργεί ακίνητο και κινούμενο, μεγάλο και μικροσκοπικό, με ήχο και χωρίς ήχο, σε ένα Instagram story που θα εξαφανιστεί σε είκοσι τέσσερις ώρες και σε μια επιγραφή που μπορεί να παραμείνει για χρόνια.
Η ταυτότητα μετακινήθηκε έτσι από το σύμβολο στο σύστημα.
Το logo εξακολουθεί να είναι η υπογραφή, το σημείο αναφοράς, πολλές φορές η πιο συμπυκνωμένη μορφή αναγνωρισιμότητας. Η πραγματική ταυτότητα όμως διαμορφώνεται γύρω του: στον τρόπο που κινείται η τυπογραφία, στη σχέση εικόνας και κενού, στο color palette, στη φωτογραφική γλώσσα, στο motion, στα patterns, στον ρυθμό του editing, στον τόνο της γραφής, ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο ένα brand επιτρέπει στον εαυτό του να αλλάζει.
Το logo είναι μια λέξη. Το visual system είναι η γραμματική.
Και η γραμματική επιτρέπει να ειπωθούν εκατοντάδες διαφορετικά πράγματα χωρίς να χάνεται η ίδια φωνή.
Η αναγνωρισιμότητα παράγεται πλέον όλο και περισσότερο από την επανάληψη μιας συμπεριφοράς. Μπορούμε να δούμε ένα typography treatment, μια φωτογραφία, έναν τρόπο κίνησης ή ένα συγκεκριμένο framing και να αναγνωρίσουμε ποιος μιλά πριν εμφανιστεί το logo.
Εκεί αρχίζει να φαίνεται η πραγματική δύναμη ενός visual system.
Σταθερότητα χωρίς στατικότητα
Ένα πολύ καθαρό παράδειγμα είναι το MIT Media Lab. Για την 25η επέτειό του, το 2011, οι Richard The και Roon Kang δημιούργησαν ένα σύστημα ικανό να παράγει περισσότερες από 40.000 διαφορετικές παραλλαγές του σήματος. Λίγα χρόνια αργότερα, η Pentagram ανέπτυξε την ιδέα πάνω σε ένα κοινό grid, δημιουργώντας μια σταθερή ταυτότητα για το Media Lab και ταυτόχρονα συγγενικά αλλά διαφορετικά glyphs για τις ερευνητικές του ομάδες.
Η ίδια βασική λογική μπορούσε να γεννά διαρκώς νέες εφαρμογές χωρίς να χάνει τη συνοχή της.
Αυτό ακριβώς απαιτεί σήμερα μια σύγχρονη ταυτότητα: σταθερότητα χωρίς στατικότητα.
Η συνέπεια δεν σημαίνει ότι κάθε εφαρμογή πρέπει να μοιάζει ίδια. Σημαίνει ότι διαφορετικές εφαρμογές μπορούν να ανήκουν στον ίδιο κόσμο. Ένα poster μπορεί να είναι εξαιρετικά αυστηρό, ένα reel πολύ πιο ελεύθερο, μια φωτογράφιση σχεδόν editorial και ένα backstage story πολύ πιο άμεσο, και παρ’ όλα αυτά να αισθανόμαστε ότι όλα προέρχονται από την ίδια σκέψη.
Αυτό αλλάζει και τη δουλειά του designer ή του creative director. Η πρόκληση έχει μετακινηθεί από το να σχεδιαστεί ένα τέλειο logo στο να κατασκευαστεί ένας κόσμος αρκετά σαφής ώστε να αναγνωρίζεται και αρκετά ανοιχτός ώστε να μπορεί να συνεχίσει να παράγει καινούργιο υλικό χωρίς να εξαντληθεί.
Ένα καλό visual system λειτουργεί σχεδόν σαν παρτιτούρα. Ορίζει βασικούς κανόνες, ρυθμό και τονικότητα, αφήνοντας ταυτόχρονα χώρο στην ερμηνεία.
Όταν η ταυτότητα πρέπει να χωρέσει διαφορετικούς κόσμους
Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα καθαρά στους πολιτιστικούς οργανισμούς και στα φεστιβάλ, όπου μία ταυτότητα καλείται να χωρέσει δεκάδες ή εκατοντάδες διαφορετικά γεγονότα, δημιουργούς, χώρους και χρονικές στιγμές.
Ένας σκηνοθέτης μπορεί να έχει εντελώς διαφορετική αισθητική από έναν μουσικό, μια performance να μην έχει καμία οπτική συγγένεια με μια έκθεση και ένα workshop να απευθύνεται σε εντελώς διαφορετικό κοινό από μια βραδινή συναυλία. Η ταυτότητα πρέπει να τα συνδέσει χωρίς να τα ισοπεδώσει.
Η αισθητική ομογενοποίηση του Instagram και το βλέμμα της εποχής
Εδώ βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα στο visual system και στο απλό logo placement.
Όταν υπάρχει μόνο ένα logo, η εύκολη λύση είναι να το τοποθετήσουμε πάνω σε κάθε εικόνα και να θεωρήσουμε ότι η ταυτότητα έχει ολοκληρώσει τη δουλειά της. Το visual system απαιτεί πραγματικές αποφάσεις. Ποια είναι η φωτογραφική γλώσσα; Πώς κινείται ένα title; Πόσο χώρο αφήνουμε στην εικόνα; Τι συμβαίνει στην τυπογραφία όταν περνά από το poster στο κινητό; Πώς μεταφέρεται το ίδιο visual vocabulary σε μια σκηνή ή σε έναν φυσικό χώρο;
Εκεί φαίνεται αν υπάρχει identity ή απλώς ένα σήμα που επαναλαμβάνεται.
Από το πώς φαίνεται στο πώς συμπεριφέρεται
Στα digital products αυτή η μετατόπιση γίνεται ακόμη πιο καθαρή. Σε ένα app το logo μπορεί να εμφανιστεί για ένα δευτερόλεπτο στο loading screen και στη συνέχεια να εξαφανιστεί σχεδόν εντελώς. Ο χρήστης όμως συνεχίζει να βρίσκεται μέσα στο brand. Το αντιλαμβάνεται στην τυπογραφία, στις κινήσεις, στα microinteractions, στους ήχους, στον τρόπο που εμφανίζεται ένα μήνυμα, στην ταχύτητα μιας μετάβασης, ακόμη και στο πώς ένα error screen διαχειρίζεται την αποτυχία.
Η ταυτότητα μετακινείται από το πώς φαίνεται κάτι στο πώς συμπεριφέρεται.
Αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο από μια τάση στο graphic design. Οι οργανισμοί σήμερα εμφανίζονται σε τόσα διαφορετικά περιβάλλοντα ώστε ένα στατικό σύμβολο δεν μπορεί να σηκώσει μόνο του ολόκληρο το βάρος της ταυτότητας. Ένας πολιτιστικός φορέας μιλά διαφορετικά όταν παρουσιάζει μια performance, όταν ανακοινώνει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, όταν δημοσιεύει backstage υλικό ή όταν επικοινωνεί μια συνεργασία. Η φωνή αλλάζει ένταση και μορφή, αλλά χρειάζεται να παραμένει αναγνωρίσιμη.
Το visual system αφορά ακριβώς αυτή την ικανότητα: να γνωρίζει ένας οργανισμός ποιος είναι ενώ αλλάζει.
Η αισθητική της καταστροφής: Τι θα έβλεπε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στην εποχή του ατελείωτου scrolling;
Όταν το branding πλησιάζει στη σκηνοθεσία
Εκεί βρίσκεται και η ουσία του creative direction. Ένα σύστημα δεν είναι ένα brand manual με περισσότερες σελίδες, ούτε μια μεγαλύτερη συλλογή από fonts, colors και templates. Είναι μια λογική παραγωγής εικόνων. Ένα σύνολο επιλογών που επιτρέπει σε διαφορετικούς ανθρώπους, σε διαφορετικά μέσα και διαφορετικές χρονικές στιγμές, να παράγουν υλικό που μοιάζει να προέρχεται από την ίδια σκέψη.
Στην καλύτερη εκδοχή του, το visual system αρχίζει μάλιστα να γεννά το ίδιο ιδέες.
Μια γραμματοσειρά μπορεί να γίνει motion. Ένα pattern να μεταφερθεί στη σκηνογραφία. Ένα χρώμα να γίνει φωτισμός. Ένα graphic element να περάσει από το website στον φυσικό χώρο. Ένας τρόπος framing να καθορίσει τη φωτογραφική κατεύθυνση.
Το branding πλησιάζει έτσι πολύ περισσότερο στη σκηνοθεσία, γιατί οργανώνει τον τρόπο με τον οποίο ένα project θα εμφανιστεί και θα κινηθεί στον κόσμο.
Στον πολιτισμό αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ένα φεστιβάλ, ένα μουσείο ή μια καλλιτεχνική παραγωγή περιλαμβάνει ήδη διαφορετικές φωνές, αισθητικές, έργα και δημιουργούς. Ένα υπερβολικά αυστηρό identity μπορεί εύκολα να τα κάνει όλα να μοιάζουν μεταξύ τους. Το visual system λειτουργεί καλύτερα όταν προσφέρει ένα κοινό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές οι διαφορές μπορούν να παραμείνουν ζωντανές.
Το σύστημα λειτουργεί σαν πλαίσιο, όχι σαν στολή.
Η στολή επιβάλλει ομοιομορφία. Το πλαίσιο δημιουργεί συγγένεια.
Και αυτή η διαφορά γίνεται κρίσιμη σήμερα, όταν ένα visual system μπορεί να διαθέτει variable typography, generative design, motion, διαφορετικές φωτογραφικές κατευθύνσεις και δεκάδες formats. Η ελευθερία αυτή χρειάζεται μια πολύ καθαρή κεντρική ιδέα. Χωρίς αυτήν, η ευελιξία μετατρέπεται πολύ γρήγορα σε αισθητικό θόρυβο.
Τι σημαίνει πραγματικά «το τέλος του logo»
Ο τίτλος «το τέλος του logo» είναι εσκεμμένα προκλητικός. Τα logos εξακολουθούν να είναι απαραίτητα και, σε έναν κόσμο από icons, avatars και μικροσκοπικές οθόνες, ένα ισχυρό σύμβολο παραμένει εξαιρετικά χρήσιμο.
Αυτό που έχει τελειώσει είναι η εποχή όπου ένα logo μπορούσε να παρουσιάζεται ως ολοκληρωμένη ταυτότητα.
Ένα σύμβολο, δύο χρώματα και μια γραμματοσειρά δεν αρκούν πλέον για να δημιουργήσουν έναν κόσμο. Ο κόσμος χρειάζεται κίνηση και ακινησία, εικόνα και λόγο, ψηφιακή και φυσική παρουσία, κανόνες και χώρο για εξαιρέσεις. Πρέπει να μπορεί να αλλάζει χωρίς κάθε φορά να ξανασυστήνεται από την αρχή.
Και υπάρχει ένα πολύ απλό τεστ για να καταλάβουμε αν μια σύγχρονη οπτική ταυτότητα έχει πραγματικά αποκτήσει αυτή τη δύναμη:
αν αφαιρέσουμε το logo, εξακολουθούμε να ξέρουμε ποιος μας μιλά;
Αν ναι, τότε το σύστημα έχει δημιουργήσει κάτι πολύ πιο σημαντικό από αναγνωρισιμότητα.
Έχει δημιουργήσει χαρακτήρα.
Και η ισχυρή ταυτότητα σήμερα βρίσκεται ακριβώς εκεί: σε έναν κόσμο που αναγνωρίζεται πριν ακόμη εμφανιστεί η υπογραφή του.
ολες οι ειδησεις
- Τραμπ: Ζητά από το Κογκρέσο χρήματα για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας
- Μέση Ανατολή: Πόσο κοντά βρίσκεται ένας νέος γενικευμένος πόλεμος και ποιος μπορεί να τον αποτρέψει;
- Δήμοι σε οικονομική ασφυξία: Τι κινδυνεύουν να χάσουν οι πολίτες από την καθαριότητα μέχρι τα σχολεία (Βίντεο)
- Θεοδωρικάκος: Εξετάζονται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τις λαϊκές αγορές
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr


