Τριμερής Τουρκίας – Ιταλίας – Λιβύης στην Κωνσταντινούπολη: Σκηνικό επιρροών με κλειστή ατζέντα και γεωπολιτικούς αποκλεισμούς

Με ασαφή ημερήσια διάταξη και έντονες γεωπολιτικές προεκτάσεις, πραγματοποιείται σήμερα στην Κωνσταντινούπολη η τριμερής σύνοδος κορυφής Τουρκίας – Ιταλίας – Λιβύης, με τη συμμετοχή του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και του πρωθυπουργού της κυβέρνησης της Τρίπολης, Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά.

Η συνάντηση ανακοινώθηκε από τη λιβυκή κυβέρνηση και, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στην ατζέντα περιλαμβάνεται η πολιτική διαδικασία σταθεροποίησης της Λιβύης, καθώς και το μεταναστευτικό — με την Τουρκία να επιδιώκει για ακόμη μία φορά να κατοχυρώσει ρόλο-κλειδί στην ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής Μεσογείου.

Η διπλή στρατηγική της Άγκυρας στη Λιβύη

Παρότι η Άγκυρα συνεχίζει να στηρίζει τη διοίκηση Ντμπεϊμπά στη Δυτική Λιβύη, τα τελευταία 24ωρα έχει εντατικοποιήσει τις επαφές της και με την Ανατολική Λιβύη, σε μία προσπάθεια να εδραιώσει την επιρροή της και στη μετάβαση προς μία πιθανή ενιαία πολιτική λύση.

Προσφέρει στήριξη και στις δύο πλευρές, διατηρώντας και ελέγχοντας τις ισορροπίες, με στόχο την παραμονή της στο τραπέζι των αποφάσεων όταν και αν η χώρα οδηγηθεί σε εκλογές.

Κεντρικός στόχος της Άγκυρας είναι να πιέσει την Ανατολική Λιβύη για να κυρωθεί το επίμαχο Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο, το οποίο εξακολουθεί να εκκρεμεί στο κοινοβούλιο, παρά την αρχική έγκρισή του για συζήτηση. Η κύρωσή του θα ενίσχυε τη θέση της Τουρκίας στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, προκαλώντας εύλογες ανησυχίες σε Ελλάδα και Αίγυπτο.

Μεταναστευτικό: Η Τουρκία ως «επιτηρητής»;

Στο πεδίο του μεταναστευτικού, η συνεργασία των τριών πλευρών φαίνεται να βαθαίνει. Τουρκικά drones χρησιμοποιούνται ήδη σε επιχειρήσεις της Δυτικής Λιβύης για την καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών, κυρίως στην πόλη Σαμπράθα.

Ωστόσο, οργανώσεις καταγγέλλουν ότι τέτοιες επιχειρήσεις αξιοποιούνται από την κυβέρνηση Ντμπεϊμπά και ως μέσο εξουδετέρωσης αντίπαλων πολιτοφυλακών που στο παρελθόν τη στήριζαν.

Ο Ντμπεϊμπά προσπαθεί να ενισχύσει τη διεθνή του νομιμοποίηση και βρίσκεται σε επαφές με Ευρωπαίους εκπροσώπους, μεταξύ των οποίων οι πρέσβεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Μάλτας, αλλά και με την Ε.Ε., στην οποία έχει προτείνει τη δημιουργία κέντρων κράτησης μεταναστών εντός Λιβύης, τα οποία θα χρηματοδοτούνταν από την Ε.Ε. και το Κατάρ, αλλά θα διαχειρίζονταν και θα φρουρούνταν από τουρκικές δυνάμεις.

Ερντογάν: Ο «διαμεσολαβητής» του Βορρά και του Νότου

Στη συνάντηση της Κωνσταντινούπολης, ο Τούρκος πρόεδρος αναμένεται να επιχειρήσει να εμφανιστεί ως ουδέτερος μεσολαβητής ανάμεσα στη Δυτική και την Ανατολική Λιβύη, σε μία περίοδο που οι διεθνείς προσπάθειες (συμπεριλαμβανομένων αυτών του ΟΗΕ) για τη διεξαγωγή εκλογών και την πολιτική σταθερότητα στη χώρα παραμένουν σε κρίσιμο σημείο.

Ταυτόχρονα, ενισχύεται η εντύπωση ότι η Τουρκία προσπαθεί να διαμορφώσει μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Βόρεια Αφρική και τη Μεσόγειο, αποκλείοντας σκόπιμα κρίσιμους γεωπολιτικούς παίκτες όπως η Ελλάδα και η Αίγυπτος, οι οποίοι έχουν άμεσο ενδιαφέρον και συμμετοχή τόσο στα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης όσο και στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Ένα σχήμα με ρωγμές και συμβολισμούς

Η τριμερής της Κωνσταντινούπολης, αν και επίσημα παρουσιάζεται ως προσπάθεια συντονισμού για τη σταθεροποίηση της Λιβύης και την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη σκοπιμότητα και τη σύνθεσή της.

Η απουσία της Ελλάδας και της Αιγύπτου από τις συζητήσεις γύρω από τόσο κρίσιμα ζητήματα ενδέχεται να στείλει παραπλανητικά μηνύματα για το ποιοι έχουν λόγο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της περιοχής.

Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση καταγράφεται ως ένα ακόμη βήμα στη γεωπολιτική σκακιέρα της Άγκυρας, η οποία επανατοποθετείται ως κυρίαρχος παράγοντας τόσο στο πολιτικό μέλλον της Λιβύης όσο και στο διακύβευμα της μεταναστευτικής διαχείρισης — με κόστος, όμως, την υποβάθμιση της διαφάνειας και της ευρύτερης περιφερειακής συμμετοχής.

• Ιταλία
• Κωνσταντινούπολη
• Λιβύη
• Του​ρκία