Τσιάρας στο DIRECT για συνεπιμέλεια: Η καινοτομία που φέρνει το νομοσχέδιο – Τι είναι ο «οικογενειακός διαμεσολαβητής»

Με έναυσμα τη συζήτηση για το θέμα της συνεπιμέλειας που έφερε στο φως το ραδιόφωνο του ALPHA 98,9, αλλά και το συγκρουσιακό κλίμα που επικρατεί για το φλέγον ζήτημα που απασχολεί χιλιάδες οικογένειες στην Ελλάδα, ο Τάκης Χατζής μέσω της εκπομπής DIRECT στην τηλεόραση του Alpha, ξεδίπλωσε όλες τις πτυχές του επίμαχου νομοσχεδίου, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του Οικογενειακού Δικαίου.

Ο δημοσιογράφος συνομίλησε με έγκριτους δικηγόρους, γονείς που βιώνουν την αποξένωση από τα παιδιά τους,  αλλά και επικριτές των νέων ρυθμίσεων, σε μία προσπάθεια να παρουσιαστούν όλες οι διαστάσεις και οι πλευρές του ευαίσθητου αυτού θέματος. 

Οι βασικοί άξονες του νομοσχεδίου

Σε παρέμβασή του στην εκπομπή, ο υπουργός Δικαιοσύνης Κωνσταντίνος Τσιάρας, επεσήμανε πως «μετά από περίπου 40 χρόνια έχει αλλάξει η κοινωνική πραγματικότητα στη χώρα μας αλλά και σε όλο τον κόσμο. Είναι διαφορετικός ο σημερινός ρόλος της μητέρας – γυναίκας και όπως ο ρόλος του πατέρα – άνδρα, όπως και ο ρόλος του ίδιου του παιδιού σε σχέση με αυτό που ενδεχομένως βλέπαμε πριν από αρκετές δεκαετίες. Αυτό που ενδεχομένως κάναμε με το νομοσχέδιο που σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα θα έρθει στη Βουλή είναι να προσδιορίζουμε με σαφή τρόπο την από κοινού γονική μέριμνα και των δύο γονέων για το παιδί».

Βασικός γνώμονας, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο κ. Τσιάρας, είναι «το συμφέρον του παιδιού. Τίποτα παραπάνω. Και το κάνουμε ακριβώς γιατί όλες οι επιστημονικές μελέτες κατατείνουν στο γεγονός ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν με τη φυσική παρουσία και των δύο φύλων, και των δύο γονέων, είναι παιδιά προσαρμόζονται πολύ εύκολα σε μια δύσκολη κοινωνική πραγματικότητα, είναι παιδιά που δεν αντιμετωπίζουν πολλά ή ιδιαίτερα ψυχολογικά προβλήματα και είναι παιδιά τα οποία μπορούν να αντιμετωπίζουν με πολύ μεγαλύτερη ευκολία τις δυσκολίες της ζωής».

«Όλα αυτά μας οδήγησαν στην καταγραφή μιας πραγματικής ανάγκης, ότι πρέπει να αλλάξουμε μια πραγματικότητα η οποία αφορούσε σε παρελθόντα χρόνο και βεβαίως να αντιμετωπίσουμε μια σύγχρονη πραγματικότητα με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού», είπε και αναφέρθηκε στις τομές που εισάγει το δικαστήριο στο θέμα της συνεπιμέλειας:

«Η βασική καινοτομία του νομοσχεδίου, είναι η ένταξη μαχητού τεκμήριου που αφορά στο 1/3 του χρόνου της επικοινωνίας με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το παιδί. Επιδίωξη είναι να βοηθήσουμε συνολικά και τα αντιδικούντα μέρη και την ελληνική κοινωνία, όπως και εάν εμπλέκεται ο καθένας σε αυτή τη διαδικασία, να υιοθετήσουν μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα, πηγαίνοντας στο πρώτο στάδιο στη διαμεσολάβηση, αλλά έχοντας μια γνώση ότι με βάση το μαχητό τεκμήριο θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία τα δύο μέρη, πριν φτάσουν στα άκρα. Με λιγότερες διαμάχες, τριβές, λιγότερες εντονότητες, θα μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον».

Οι βασικοί παράμετροι

Συνεχίζοντας, ο κ. Τσιάρας υπογράμμισε ότι «οι βασικοί παράμετροι, είναι ο πραγματικός ορισμός της από κοινού γονικής μέριμνας των δύο γονέων στο μεγάλωμα του παιδιού και στη λήψη των βασικών αποφάσεων του. Είναι το μαχητό τεκμήριο το οποίο δίνει δυνατότητα στο δικαστή να ξεκινήσει από μια βασική αφετηρία προκειμένου να μοιράσει το χρόνο της επικοινωνίας μεταξύ των δύο γονέων. Είναι το γεγονός ότι μπαίνει ένα κατά κάποιο τρόπο point system που αν για οποιοδήποτε λόγο δεν μπορεί να το πληροί η μία ή άλλη πλευρά, θα μπορεί να διαφοροποιηθεί η δικαστική απόφαση και μιλάω για πιο συγκεκριμένα γεγονότα όπως η μη αποπληρωμή της διατροφής, η μη τήρηση δικαστικών αποφάσεων, η αποξένωση που κάποιες φορές μπορεί να δημιουργείται από κάποιον άλλο γονέα, ή ακόμη και “απαράβατα” δεδομένα όπως η ενδοοικογενειακή βία, ή γενικότερες συμπεριφορές που σε καμία περίπτωση δεν είναι αποδεκτές και βεβαίως η γενικότερη φιλοσοφία που πρέπει και μπορούμε να προωθήσουμε είναι να ξεκινάμε από τη διαμεσολάβηση. Από έναν εξωδικαστικό τρόπο επίλυσης διαφορών, που ήδη εδώ και ένα χρόνο είναι νόμος της ελληνικής πολιτείας και που πιστεύουμε ότι μπορεί να βοηθήσει να αποσυμφωρηθούν τα δικαστήρια από έναν πολύ μεγάλο όγκο, αλλά κυρίως να δημιουργήσουμε μια κουλτούρα στην ελληνική κοινωνία να λύνουν οι πολίτες τις διαφορές, χωρίς να προχωρούν σε ακρότητες, ούτε να κουράζονται, ούτε να εξοντώνονται, ούτε να υπόκεινται σε διάφορες πιέσεις».

Κάλεσε, καταλήγοντας, τα κόμματα να στηρίξουν το νομοσχέδιο: «Υπάρχει ένας εξαντλητικός διάλογος και με τους κοινωνικούς φορείς, με τους εμπλεκόμενους και τα πολιτικά κόμματα. Είναι ένα νομοσχέδιο που δεν έχει ιδεολογικό ή κομματικό πρόσημο, έρχεται να απαντήσει σε ένα σύγχρονο κοινωνικό πρόβλημα, και η συναίνεση των πολιτικών κομμάτων θα ήταν κάτι περισσότερο από ευπρόσδεκτη».

Φανή Γιωτάκη: Θα προσφύγουμε στον ΟΗΕ

Μιλώντας στην εκπομπή, η δικηγόρος και μέλος της Επιτροπής για το Οικογενειακό Δίκαιο και τη Συνεναιτική Συνεπιμέλεια Φανή Γιωτάκη εξέφρασε την έντονη διαφωνία της για πτυχές του νομοσχεδίου: «Το σχέδιο όπως το περιγράφει ο υπουργός είναι ήδη γνωστό σε εμάς. Είναι διαφορετικό από το πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής και έχει έναν βασικό άξονα: Την δια νόμου συνεπιμέλεια και τη χρονική συνεπιμέλεια. Προβλέπει την εναλλασσόμενη κατοικία, ανά ημέρα, ανά εβδομάδα, ανά μήνα, χωρίς να υπάρχει κάποια ασφαλιστική δικλείδα. Διαφωνούμε στη χρονική συνεπιμέλεια. Κάθε παιδί είναι διαφορετικό, έχει δικαίωμα να μεγαλώνει σε ένα σταθερό περιβάλλον. Ο δικαστής πρέπει να έχει το δικαίωμα να εξετάσει το τι γίνεται σε κάθε οικογένεια. Δεν είναι εφικτό πάντοτε να υπάρχει χρονική συνεπιμέλεια. Υπάρχει η χιλιομετρική απόσταση των γονέων, υπάρχει διαφοροποίηση στα βρέφη, στα νήπια, στους εφήβους. Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποια διαφοροποίηση στο κείμενο που έχουμε δει εμείς».

Σε αυτό το πλαίσιο υποστήριξε πως με το νομοσχέδιο αυτό έρχεται υποχρεωτική συνεπιμέλεια παιδιών: «Ας μη γελιόμαστε. Πρόκειται για μια δια νόμου υποχρεωτική συνεπιμέλεια, και αυτό που αλλάζει είναι ότι πλέον το συμφέρον του γονιού κρίνεται με το να περνάει ίσο χρόνο με τους γονείς του, ενώ σε όλες τις διεθνείς συμβάσεις πρέπει να κρίνεται το συμφέρον του συγκεκριμένου παιδιού. Γιατί μπορεί το συμφέρον του παιδιού, σε ένα σπίτι, να μην περνάει χρόνο με τον αλκοολικό ή κακοποιητή γονέα του».

Η ίδια πρότεινε να εφαρμοστεί ο νόμος για τη σύσταση οικογενειακών δικαστηρίων, ενώ σημείωσε σε άλλο σημείο της παρέμβασής της: «Γιατί υπάρχει βιασύνη να αλλάξει το πλαίσιο και να υπάρξει τόσο ριζική αλλαγή με εναλλασσόμενη κατοικία, που δεν έχει εφαρμοστεί διεθνώς, μέσα στην πανδημία ενώ δεν έχουμε εμβολιαστεί ακόμα;»

Σε άλλο σημείο, εκτίμησε πως δεν υφίσταται ο όρος «γονεϊκή αποξένωση»: «Οι γονείς που είναι κατάλληλοι, έχουν επικοινωνία με τα παιδιά τους. Δεν καταλαβαίνω τη στόχευση του νομοσχεδίου. Γιατί να εφαρμόζονται οι αποφάσεις με το νέο πλαίσιο και να μην μπορούν να εφαρμοστούν με το παλιό; (…) Δεν μπορεί να θεραπευτεί η εφαρμογή των αποφάσεων με το εν λόγω νομοσχέδιο. Γιατί όταν οι άνθρωποι αυτοί έχουν διαφωνήσει και δεν υπάρχει περίπτωση να γεφυρώσουν τη διαφωνία τους, θα είναι τα παιδιά τα θύματα αυτής της διαφωνίας».

Εξέφρασε δε την εκτίμηση πως «το νομοσχέδιο θα πέσει σε αχρησία. Δεν είναι εφαρμόσιμος ο νόμος. Οι διατάξεις αυτές παραβιάζουν διεθνείς συμβάσεις. Το 2019 ξεκίνησε παρόμοια νομοθετική προσπάθεια στην Ιταλία, η οποία έπεσε στο κενό» και υποστήριξε: «Είναι δικαίωμα του κάθε παιδιού να έχει επικοινωνία με τους δύο γονείς του. Ωστόσο πρέπει να βάζουμε τις ανάγκες του παιδιού πάνω από τις προσωπικές μας επιδιώξεις και δικές μας φιλοδοξίες θα έλεγα. Τα παιδιά δεν είναι τρόπαια».

Προανήγγειλε δε προσφυγή στον ΟΗΕ και στην επιτροπή GREVIO του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά του νομοσχεδίου: «Το νέο πλαίσιο καταργεί τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την ενδοοικογενειακή βία που κύρωσε η χώρα μας από το 2018. Ο νόμος απαιτεί τελεσίδικη απόφαση για τον κακοποιητή και είναι ένας από τους λόγους που θα προσφύγουμε στον ΟΗΕ και την Grevio».

Εξέφρασε δε την πεποίθηση πως ο θεσμός των διαμεσολαβητών που εισάγει το νομοσχέδιο δεν θα πετύχει και θα συνεχίζουν οι υποθέσεις αυτές να παίρνουν τη δικαστική οδό: «Δυστυχώς οι αλλαγές αυτές θα αλλάξουν την κατάσταση επί τα χείρω. Τα παιδιά θα γίνουν μπαλάκια. Όταν οι άνθρωποι δεν συμφωνούν, πρέπει να έχει ο ένας την επιμέλεια, ο πιο κατάλληλος. Να κρίνει το δικαστήριο. Η εξωδικαστική λύση μακάρι να λειτουργήσει, μακάρι να έχει αποτέλεσμα. Ο νόμος όπως περιγράφεται στο σχέδιο, προβλέπει ότι σε περίπτωση που δεν υπάρχει συμφωνία στο διαμεσολαβητή, πάλι οι γονείς θα προσφεύγουν στα δικαστήρια. Απλά θα γιγαντωθεί η αντιδικία».

Μάριος Ανδρικόπουλος: Στόχος να αποφύγουμε την δικαστική διένεξη

Από την πλευρά του ο δικηγόρος, μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής και διαχειριστής της ιστοσελίδας «Δράση κατά της Γονεϊκής αποξένωσης» Μάριος Ανδρικόπουλος τόνισε πως «ο νόμος δεν μπορεί να εξειδικεύει και να εξετάζει την κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Πρέπει να θέσει κάποιες αρχές, πάνω στις οποίες οι γονείς θα ξέρουν τα δεδομένα και θα κάνουν τις επιλογές τους. Η φιλοσοφία είναι απλή και δεν έχει να κάνει σε τίποτα με τη χρονική συνεπιμέλεια. Έχει να κάνει με υπό κανονικές συνθήκες και με κατάλληλους γονείς πρέπει να πηγαίνουμε στη λογική της παρουσίας δύο γονέων στη ζωή ενός παιδιού, ει δυνατό ισόχρονα. Δεν πρόκειται για υποχρεωτική συνεπιμέλεια. Η εισαγωγή ενός τεκμηρίου βάση του οποίου μετά τη διάσπαση του γάμου, η γονική συνεπιμέλεια ασκούνται από κοινού και εξίσου, ει δυνατό ισόχρονα, έχει να κάνει με μια κεντρική φιλοσοφία με την παρουσία δύο γονέων στη ζωή ενός παιδιού».

«Στόχευση και του νομοσχεδίου και της λογικής του είναι στο μέγιστο βαθμό να αποφευχθεί η δικαστική διένεξη. Και τώρα μπορεί να εξετάσει ένα δικαστήριο ένα παιδί. Το σωστό όμως κατά την άποψή μου είναι να εξετάζεται το παιδί από τον ειδικό. Είναι πάρα πολύ συχνό το φαινόμενο της υποβολής ή της χειραγώγησης ενός παιδιού», είπε.

Πάντως, ενώ χαρακτήρισε θετική την πρόταση για τη θέσπιση οικογενειακού δικαστή, σημείωσε πως υπάρχουν προβλήματα εισαγωγής του στη χώρα μας: «Είναι πολύ θετικό να υπάρχει οικογενειακός δικαστής, ένα μοντέλο όπως στη Γαλλία. Ο νόμος για τα οικογενειακά δικαστήρια προβλέπει ειδικά τμήματα. Ειδικά τμήμα υπάρχουν αυτή τη στιγμή στα μεγάλα πρωτοδικεία. Υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που αφορούν και το δικαστικό κόσμο. Κατά πόσο ένα σύστημα με ποιο τρόπο θα εισαχθεί στο έννομη τάξη της Ελλάδας. Η άσκηση είναι πολύ καλή, αλλά είναι προφανές ότι η εισαγωγή και θεσμοθέτηση των οικογενειακών δικαστηρίων είναι κάτι ναι μεν σημαντικό, χτυπάει σε δύο – τρεις κώδικες, πολλούς νόμου, αλλά δεν μπορεί σε τίποτα να ανασχέσει τη μεταρρύθμιση. Εκ του πονηρού τίθεται αυτό».

Εκφράζοντας με θέρμη τη στήριξή του στο νομοσχέδιο, υπογράμμισε πως πρόκειται για «ένα κομμάτι του νόμου που απαντά σε ανθρώπινες ιστορίες. Σε παιδιά που ζουν χωρίς γονείς, γονείς που θρηνούν παιδιά που ζουν. Να περιμένουμε τι; Να μεγαλώσει μια γενιά παιδιών εν ζωή ορφανά και άλλοι γονείς να θρηνούν παιδιά που ζουν».

«Έρχεται για πρώτη φορά ο νομοθέτης και λέει εμβληματικά: Κοινή ανατροφή, κοινή φροντίδα, ει δυνατόν ισόχρονη παρουσία των δύο γονέων. Αλλά έρχεται και λέει “δύο γονείς στην ζωή ενός παιδιού”», τόνισε. Επεσήμανε δε πως «ο νέος νόμος ενισχύει την προστασία από την ενδοοικογενειακή βία. Και είναι συμπεριλαμβάνεται αυτοτελώς και είναι λόγος για διακοπή της γονεακής επικοινωνίας».

«Αυτό που αναδεικνύεται είναι η αξία της πραγματικής γονικής παρουσίας στη ζωή του παιδιού. Το σύστημα της αποκλειστικής επιμέλειας είναι αυτό που οδηγεί στη σύγκρουση. Εάν υπάρχει σύστημα δομημένης και οργανωμένης συνεπιμέλειας υπό δικαστικό έλεγχο, όπως προωθεί το νομοσχέδιο, είναι απόλυτα βέβαιο ότι οδηγούμαστε σε διαφορετική νοοτροπία, αυτή της συνεννόησης. Το νομοσχέδιο θέλει στους γονείς σε έναν ενάρετο κύκλο νομιμότητας», ανέφερε.

Τι είπε ο Θέμης Σοφός για τον «οικογενειακό διαμεσολαβητή» και τη συνεπιμέλεια

Σε παρέμβασή του στην εκπομπή ο γνωστός ποινικολόγος Θέμης Σοφός, σχολίασε το θεσμό του «οικογενειακού διαμεσολαβητή», που φέρνει το νομοσχέδιο. Σημείωσε χαρακτηριστικά: «Είναι ένας θεσμός που θα υποδεχθεί η κοινωνία με πραγματικό ενδιαφέρον καθώς υπάρχουν προβλήματα στην άσκηση της επικοινωνίας και τη συννενόηση μεταξύ πατέρα και μητέρας. Η αλήθεια είναι ότι στατιστικά τα μεγέθη αποδίδουν αδικίες σε βάρος του πατέρα. Και αυτό οφείλεται σε πάρα πολλές παραμέτρους, στην πλειοψηφία τους οικονομικές, με αποτέλεσμα και να αδικείται ο πατέρας που δεν έχει την επιμέλεια του τέκνου και να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τις μητέρες με θύμα το ίδιο το παιδί και τη σχέση του με τον πατέρα του. Και πρέπει να αποκατασταθεί με κάποιο τρόπο. Στην πράξη βλέπει τις περισσότερες φορές κάποιος, όταν την επιμέλεια την έχει η μητέρα και ο πατέρας έχει μόνο επικοινωνία να δημιουργούνται σοβαρές προστριβές και εκμετάλλευση από τη μητέρα πολλές φορές της καλής επικοινωνίας του πατέρα με τα παιδιά».

Ως προς τη συνεπιμέλεια, ο κ. Σοφός τόνισε πως «πρέπει να βλέπει κανείς και αυτό που προβλέπει ο νόμος, το αληθές συμφέρον του παιδιού και μόνο. Διερωτάται κανείς: Δεκαπέντε ημέρες στον έναν και δεκαπέντε ημέρες στον άλλον, υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να επιτευχθεί; Αυτός είναι ένας προβληματισμός που θα πρέπει να περάσει μέσα από τη σκέψη του νομοθέτη, όπως επίσης και ο ρόλος των δικηγόρων, θα πρέπει να αναδειχθεί σε ιδιαίτερης σημασίας μέγεθος στον προβληματισμό αυτό καθώς μπορεί ο δικηγόρος να επιλύει προβλήματα μεταξύ των γονέων πριν φτάσουν στα δικαστήρια. Ο δικηγόρος θα πρέπει να έχει αυξημένες αρμοδιότητες από το νομοθέτη, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλύουν διαφορές».

Τένια Μακρή: Η αιτία ενός διαζυγίου καθορίζει και τη σχέση των γονιών στη συνέχεια

Σε παρέμβασή της στην εκπομπή, η οικογενειακή σύμβουλος Τένια Μακρή, τόνισε πως «η αιτία ενός διαζυγίου καθορίζει και τη σχέση των γονιών στη συνέχεια. Εάν το ζευγάρι έχει κουραστεί και παραδέχονται και οι δύο ότι η ζωή τους έχει γίνει δύσκολη, χωρίς ενδιαφέρον και χωρίζουν αρμονικά, πρέπει να σας πω πως τότε δεν υπάρχει πρόβλημα. Συνεννοούνται για τα παιδιά τους και τα πράγματα είναι πάρα πολύ ομαλά και η παρουσία των δύο γονιών είναι ανάλογη με την ηλικία του παιδιού».

«Τα μικρά παιδιά έχουν μια πιο συχνή επικοινωνία με το γονιό. Όσο το παιδί μεγαλώνει, έχει το δικό του κοινωνικό περίγυρο, απομακρύνεται, όχι ηθελημένα, αλλά γιατί αρχίζει και χτίζει τη δική του ζωή. Οπότε ο ρόλος του γονιού είναι τελείως διαφορετικός», τόνισε και συνέχισε:

«Όμως, όταν το ζευγάρι χωρίζει ενώ ο ένας εκ των δύο δεν είναι έτοιμος για το διαζύγιο, άρα είναι φορτωμένος με θυμό και απογοήτευση, με πολλά προβλήματα δικά του που κουβαλάει, πρέπει να σας πω πως το παιδί είναι εκείνο που φορτώνεται αυτά τα προβλήματα και ανάλογα με τα συναισθήματα που έχω από τον άνθρωπο που φεύγω, αυτός τιμωρείται από τον άλλο, μέσω του παιδιού.(…) Τότε είναι που το παιδί τραβάει όλα τα δύσκολα. Δεν υποφέρει μόνο το ζευγάρι, αλλά και ο περίγυρος. Το παιδί χάνει τη συνοχή από την οικογένεια. Το παιδί δεν μεγαλώνει μόνο με τη μητέρα και τον πατέρα του. Μεγαλώνει με τον παππού και τη γιαγιά».

• Alpha TV
• Κώστας Τσιάρας
• συνεπιμέλεια τέκνων
• Τάκης Χατζής
• Τάκης Χατζής Direct