Ξεμπλοκάρει η οικοδομή: «Πράσινο φως» από το ΣτΕ για το Προεδρικό Διάταγμα των κινήτρων του ΝΟΚ

Μετά από μήνες αναμονής, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) άναψε τελικά το «πράσινο φως» για το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που αφορά την έγκριση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), το οποίο ρυθμίζει τα αντισταθμιστικά μέτρα χρήσης των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).

Η απόφαση του ΣτΕ ανοίγει τον δρόμο για την επανεκκίνηση της οικοδομικής δραστηριότητας, η οποία είχε ουσιαστικά «παγώσει» λόγω της νομικής ασάφειας που επικρατούσε γύρω από τη χρήση των κινήτρων του ΝΟΚ.

Τι προβλέπει το Προεδρικό Διάταγμα

Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο ΠΔ που κρίθηκε συνταγματικό και νόμιμο από το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ (γνωμοδότηση υπ’ αριθμ. 135/2025):

• Επιτρέπει τη συνέχιση εργασιών σε έργα που είχαν εκκινήσει νόμιμα έως και τις 11 Δεκεμβρίου 2024,

• Ενισχύει την ασφάλεια των οικοδομικών αδειών,

• Θεσπίζει δίκαιες διαδικασίες αναθεώρησης όπου απαιτείται,

• Και κυρίως, εισάγει για πρώτη φορά τον μηχανισμό του “περιβαλλοντικού ισοδυνάμου”, ως εργαλείο αντιστάθμισης και βιώσιμης αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος.

Το ποσό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου θα κατατίθεται σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, και θα αποδίδεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για την υλοποίηση δράσεων περιβαλλοντικής αναβάθμισης.

Πώς λειτουργεί το ΕΣΠΙΑΠ

Το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ) εξειδικεύει τα αντισταθμιστικά μέτρα που θα υλοποιηθούν σε επίπεδο δήμου ή δημοτικής ενότητας, στις περιοχές όπου εφαρμόζονται κίνητρα ή προσαυξήσεις δόμησης του ΝΟΚ.

Η εκπόνηση και έγκριση του ΕΣΠΙΑΠ προσφέρει:

• Νομική θωράκιση για τις οικοδομικές άδειες,

• Δυνατότητα αξιοποίησης των κινήτρων χωρίς αλλαγές στην άδεια όπου αυτό προβλέπεται,

• Και ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην αγορά ακινήτων, συμβάλλοντας στην άμεση επανεκκίνηση των έργων.

Το ιστορικό και η απόφαση του ΣτΕ

Το σχέδιο ΠΔ είχε διαβιβαστεί για νομοπαρασκευαστική επεξεργασία στο Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, μετά τις αποφάσεις της Ολομέλειας του Δικαστηρίου (146–149/2025). Με τη νέα γνωμοδότηση 135/2025, το ΣτΕ επιβεβαιώνει ότι το ΠΔ κινείται απολύτως εντός του πλαισίου που χάραξαν οι ανώτατοι δικαστές, αίροντας κάθε αμφιβολία για τη νομιμότητα των κινήτρων.

Όπως υπογραμμίζουν οι σύμβουλοι Επικρατείας, πριν από την έκδοση οικοδομικής άδειας απαιτείται προέλεγχος, ενώ προσδιορίζεται σαφώς η διαδικασία, το ύψος και οι υπόχρεοι καταβολής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.

• Νέος Οικοδομικός Κανονισμός
• οικοδομή