Υποκλοπές στο ΣτΕ: Προθεσμία τριών μηνών στην ΕΥΠ για να παραδώσει τον φάκελο

Σε νέα δικαστική φάση εισέρχεται η υπόθεση της παρακολούθησης του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, μετά την καθαρογραφή της απόφασης 709/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με την απόφαση αυτή, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών καλείται να διαβιβάσει στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από την κοινοποίησή της, τον υπηρεσιακό φάκελο που αφορά την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών του δημοσιογράφου.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα, καθώς το ΣτΕ συνδέει την αποστολή του φακέλου με τη δυνατότητα άσκησης πραγματικού δικαστικού ελέγχου και με την ανάγκη η ΑΔΑΕ να έχει στη διάθεσή της τα στοιχεία που απαιτούνται για να ασκήσει τις αρμοδιότητές της.

Η απόφαση που ανοίγει νέο κύκλο στην υπόθεση

Η υπόθεση έφθασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας μετά την αίτηση ακύρωσης που είχε καταθέσει ο Θανάσης Κουκάκης κατά της πράξης του προέδρου της ΑΔΑΕ, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του να ενημερωθεί για τους λόγους της παρακολούθησής του και να λάβει γνώση του σχετικού φακέλου.

Στο επίκεντρο βρέθηκε και η στάση της ΕΥΠ, η οποία, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, δεν είχε διαβιβάσει στην Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών τα αναγκαία στοιχεία για τους λόγους της άρσης του απορρήτου.

Το ΣτΕ, αντί να προχωρήσει σε οριστική κρίση, ανέβαλε την απόφασή του επί της ουσίας και ζήτησε από την ΕΥΠ να αποστείλει τον φάκελο της υπόθεσης και κάθε σχετικό στοιχείο.

Τι ζητά το ΣτΕ από την ΕΥΠ

Το δικαστήριο ζητά από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών να διαβιβάσει τον υπηρεσιακό φάκελο της άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών του δημοσιογράφου, καθώς και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το σημείο της απόφασης που προβλέπει τι θα συμβεί αν η ΕΥΠ επικαλεστεί καταστροφή του φακέλου ή των εγγράφων. Σε αυτή την περίπτωση, η Υπηρεσία οφείλει να γνωστοποιήσει στο δικαστήριο τη ρύθμιση βάσει της οποίας καταστράφηκαν τα στοιχεία, να τα ανασυστήσει και να τα διαβιβάσει.

Με αυτόν τον τρόπο, το ΣτΕ θέτει το ζήτημα της ύπαρξης, της διατήρησης και της ανασύστασης του φακέλου σε αυστηρό θεσμικό πλαίσιο.

Η στάση της ΕΥΠ

Στο σκεπτικό της απόφασης καταγράφεται ότι η ΕΥΠ έχει αρνηθεί κατ’ επανάληψη να ενημερώσει την ΑΔΑΕ για τους λόγους άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών του Θανάση Κουκάκη.

Το δικαστήριο αναφέρεται επίσης σε αντιφατικές δηλώσεις αρμοδίων οργάνων ως προς τη διατήρηση των σχετικών στοιχείων. Από τη μία πλευρά είχε τεθεί ζήτημα ενδεχόμενης καταστροφής του φακέλου. Από την άλλη, είχαν αναφερθεί στοιχεία που παρέπεμπαν στην ύπαρξη καταχωρίσεων για τις εισαγγελικές διατάξεις που αφορούσαν την επισύνδεση.

Η επίκληση του απορρήτου από την ΕΥΠ αξιολογείται από το ΣτΕ υπό το πρίσμα των αρμοδιοτήτων της ΑΔΑΕ και της ανάγκης δικαστικού ελέγχου. Το δικαστήριο υπογραμμίζει ότι ενώπιόν του δεν χωρεί άρνηση προσκόμισης εγγράφων, ακόμη και απορρήτων.

Η ΑΔΑΕ στο κέντρο της θεσμικής διαδρομής

Η απόφαση αναδεικνύει τον ρόλο της ΑΔΑΕ ως της αρμόδιας ανεξάρτητης αρχής για την εξέταση αιτημάτων ενημέρωσης θιγομένων προσώπων μετά τη λήξη μέτρων άρσης απορρήτου.

Το ΣτΕ σημειώνει ότι η ΑΔΑΕ χρειάζεται πλήρη πρόσβαση στα κρίσιμα στοιχεία για να αποφανθεί αν και σε ποιο βαθμό πρέπει να ενημερωθεί το πρόσωπο που παρακολουθήθηκε. Χωρίς τον φάκελο της υπόθεσης, η Αρχή δεν έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει στις απαιτούμενες σταθμίσεις.

Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη γνωστοποίηση της ύπαρξης του μέτρου, αλλά και την ενημέρωση για τους λόγους που οδήγησαν στην επιβολή του.

Το ιστορικό της παρακολούθησης

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην υπόθεση, η άρση του απορρήτου των επικοινωνιών του Θανάση Κουκάκη αφορούσε σύνδεση κινητής τηλεφωνίας και το χρονικό διάστημα από την 1η Ιουνίου 2020 έως τις 12 Αυγούστου 2020.

Η υπόθεση είχε ξεκινήσει με αίτημα του δημοσιογράφου προς την ΑΔΑΕ το 2020, με το οποίο ζητούσε να διερευνηθεί αν οι τηλεφωνικές του συνδέσεις είχαν τεθεί υπό παρακολούθηση.

Ακολούθησαν έλεγχοι, αιτήματα ενημέρωσης, επανεξέταση της υπόθεσης μετά την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ για την αντισυνταγματικότητα της διάταξης που είχε αφαιρέσει από την ΑΔΑΕ την αρμοδιότητα ενημέρωσης των θιγομένων, καθώς και νέο αίτημα του δημοσιογράφου για τους λόγους επιβολής του μέτρου.

Το νομικό βάρος της απόφασης

Το ΣτΕ συνδέει την υπόθεση με θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως η ανθρώπινη αξία, η προστασία της ιδιωτικής ζωής, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και το κράτος δικαίου.

Στο σκεπτικό γίνεται επίσης αναφορά στο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων και ιδιωτικότητας στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνεται υπόψη ως προς την ανάγκη οι περιορισμοί στο απόρρητο των επικοινωνιών να συνοδεύονται από δυνατότητα αποτελεσματικού ελέγχου.

Η υπόθεση Κουκάκη, επομένως, αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς αφορά τα όρια μεταξύ εθνικής ασφάλειας, απορρήτου, δικαιώματος ενημέρωσης και δικαστικής προστασίας.

Η μειοψηφία των δέκα μελών

Στην απόφαση καταγράφεται και μειοψηφία δέκα μελών του δικαστηρίου. Η μειοψηφία υποστήριξε ότι η αίτηση του δημοσιογράφου έπρεπε να γίνει δεκτή και ότι η προσβαλλόμενη πράξη έπρεπε να ακυρωθεί λόγω πλημμελούς αιτιολογίας.

Κατά τη μειοψηφούσα άποψη, η υπόθεση έπρεπε να επιστρέψει στη διοίκηση, με την ΕΥΠ να υποχρεώνεται να θέσει τα κρίσιμα στοιχεία υπόψη της ΑΔΑΕ. Στη συνέχεια, η Ανεξάρτητη Αρχή θα έπρεπε να ασκήσει την αρμοδιότητά της και να αποφασίσει για το περιεχόμενο και την έκταση ενημέρωσης του δημοσιογράφου.

Το επόμενο βήμα

Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι η κοινοποίηση της απόφασης και η έναρξη της τρίμηνης προθεσμίας για την αποστολή του φακέλου από την ΕΥΠ στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Από την ανταπόκριση της Υπηρεσίας θα κριθεί η συνέχεια της υπόθεσης. Αν ο φάκελος αποσταλεί, το δικαστήριο θα έχει στη διάθεσή του τα στοιχεία για να προχωρήσει στην ουσιαστική κρίση. Αν προβληθεί καταστροφή εγγράφων, τότε η ΕΥΠ θα πρέπει να εξηγήσει τη νομική βάση της καταστροφής και να προχωρήσει σε ανασύσταση.

Η απόφαση του ΣτΕ μεταφέρει, έτσι, το βάρος στην ΕΥΠ και επαναφέρει στο επίκεντρο το θεσμικό ερώτημα που διατρέχει όλη την υπόθεση, ποιος ελέγχει την άρση απορρήτου όταν αυτή γίνεται για λόγους εθνικής ασφάλειας και με ποια στοιχεία διασφαλίζεται η δικαστική προστασία του θιγομένου.

• αδαε
• ευπ
• Θανάσης Κουκάκης
• Συμβούλιο της Επικρατείας
• υποκλοπές