Αλλάζει ο τρόπος που ταξιδεύουμε: Γιατί το «καλύτερη εποχή για επίσκεψη» δεν ισχύει πια για τα ταξίδια

Τα ταξίδια παντού αντιμετωπίζουν κλιματικές ανατροπές. Η Αυστραλία κατέγραψε φέτος τον θερμότερο Μάρτιο στην ιστορία της, με θερμοκρασίες 2,41°C πάνω από τον μέσο όρο. Στην Ιαπωνία, οι ανθισμένες κερασιές εμφανίζονται νωρίτερα από ποτέ. Παντού στον κόσμο, τα καλοκαίρια διαρκούν περισσότερο, οι χειμώνες μικραίνουν και οι απρόβλεπτες «ψεύτικες άνοιξες» έχουν γίνει ρουτίνα.

«Η θέρμανση του πλανήτη από το 1980 και μετά κάνει τα κύματα καύσωνα, τις ξηρασίες και τις πλημμύρες πιο συχνά και πιο έντονα», λέει ο Jonathan Erdman, ανώτερος μετεωρολόγος στο weather.com της The Weather Company. «Και τα τρία αυτά φαινόμενα είναι πιο συνηθισμένα το καλοκαίρι, όταν η τουριστική κίνηση κορυφώνεται».

Η απροβλεψιμότητα όμως πλέον εκτείνεται σε όλο τον χρόνο. «Εξαιρετικά υγρές ή ξηρές περίοδοι μπορούν να συμβούν οποιαδήποτε στιγμή –ακόμη και στις λεγόμενες “ενδιάμεσες” εποχές– αν το καιρικό μοτίβο “κολλήσει” για λίγο», προσθέτει ο Erdman.

Παραδοσιακά, η «καλύτερη εποχή για επίσκεψη» σήμαινε περίοδο αιχμής με καλό καιρό και εύκολη πρόσβαση σε εμπειρίες. Με τον καιρό, η συμβουλή έγινε πιο στοχευμένη. Ένας ταξιδιωτικός οδηγός για την Ιταλία μπορεί πλέον να προτείνει Απρίλιο και Οκτώβριο για λιγότερο κόσμο, Φεβρουάριο για το Καρναβάλι της Βενετίας ή Ιανουάριο για σκι στις Δολομίτες –χρονοδιαστήματα που εξυπηρετούν πιο συγκεκριμένες εμπειρίες πέρα από το «καλός καιρός».

Ωστόσο, παρά αυτές τις προσαρμογές, η υπόθεση ότι οι εποχές θα συνεχίσουν να συμπεριφέρονται όπως πάντα παραμένει. Εκείνος ο οδηγός για σκι στις Δολομίτες πιθανόν δεν θα αναφέρει ότι οι χιονοπτώσεις στην Ευρώπη είναι πια αβέβαιες.

Η Juliana Shrestha, συνιδρύτρια της Duluwa Outdoors – μιας εταιρείας με έδρα το Νεπάλ, που διοικείται από γυναίκες και οργανώνει εκπαιδευτικές εμπειρίες στη φύση – λέει ότι αυτή η ασυνέπεια είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τους.

«Παλαιότερα, όταν πελάτες ζητούσαν μια διαδρομή με χιόνι τον Δεκέμβριο, μπορούσαμε να προτείνουμε το Annapurna Base Camp», λέει. «Τώρα, είναι πιο δύσκολο να πούμε με σιγουριά αν οι συνθήκες θα είναι κατάλληλες. Πλέον, δεν ξέρουμε».

Αυτή η φράση –«δεν ξέρουμε πια»– μου είναι υπερβολικά οικεία. Τη συναντώ στα ταξίδια μου, στις συζητήσεις με τοπικούς οδηγούς και όλο και περισσότερο σε ακαδημαϊκές μελέτες. Ερευνητές του Stanford, για παράδειγμα, έχουν βρει ότι οι τάσεις υπερθέρμανσης κάνουν ακόμα και τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις λιγότερο αξιόπιστες.

Γιατί λοιπόν αυτή η πραγματικότητα συχνά λείπει από τις ταξιδιωτικές συμβουλές; Μέρος του προβλήματος βρίσκεται στο πώς ρέει –ή δεν ρέει– η πληροφορία. Η Shrestha σημειώνει ότι σε μεγάλους τουριστικούς οργανισμούς, τα τμήματα λειτουργούν απομονωμένα, κι έτσι το άτομο που πουλάει ένα ταξίδι μπορεί να μην έχει βρεθεί ποτέ στον προορισμό.

«Όταν πρόκειται για κρίσιμες λεπτομέρειες, όπως οι τρέχουσες καιρικές συνθήκες ή ακόμα και βασικές συμβουλές όπως “φέρτε μάσκα λόγω ρύπανσης”, απλώς δεν το ξέρουν ή δεν θεωρούν απαραίτητο να το πουν», λέει.

Υπάρχει επίσης ο φόβος να μην τρομάξουν πιθανούς πελάτες – ένα ρίσκο που κάποιες εταιρείες δεν είναι διατεθειμένες να πάρουν. Όμως η απόκρυψη της κλιματικής πραγματικότητας έχει συνέπειες: οι ταξιδιώτες φτάνουν απροετοίμαστοι, οι εμπειρίες υποβαθμίζονται, οι τοπικές επιχειρήσεις και οι φήμη τους πλήττονται.

«Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να θέλεις να βγάλεις χρήματα», λέει η Shrestha. «Αλλά τους βλέπεις σαν νούμερα ή τους καθοδηγείς σε μια εμπειρία που έχει σχεδιαστεί με σκέψη και διαφάνεια;»

Το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες και την πραγματικότητα ενισχύεται κι από την οπτική των ταξιδιωτών. «Δεν σχηματίζουν μια εικόνα για τον προορισμό με βάση την πραγματικότητα, αλλά με βάση μια εξιδανικευμένη εκδοχή του – και αυτή δεν ανανεώνεται», λέει η δημοσιογράφος και ταξιδιωτική συγγραφέας Laura Hall.

Μέρος αυτής της στάσης προέρχεται από την απροθυμία να δεχτούμε ότι κάποιες εμπειρίες δεν είναι πια οι ίδιες. Τα social media ενισχύουν αυτή τη δυσαρμονία, καθώς τα βίντεο προορισμών σπάνια δείχνουν σε ποια εποχή τραβήχτηκαν.

Η χρονική απόσταση από την κράτηση μέχρι το ταξίδι προσθέτει επιπλέον δυσκολία, αφού οι περισσότεροι κλείνουν μήνες πριν. «Δεν είναι πιθανό να διαβάσεις τυχαία σε μια είδηση, την ώρα που κάνεις κράτηση, ότι θα έχει πάνω από 40°C», λέει η Hall.

Η λύση δεν είναι η επίρριψη ευθυνών, λέει η Shrestha, αλλά η ενσυναίσθηση – και η προσαρμογή. Για τους τουριστικούς παρόχους, η προετοιμασία των ταξιδιωτών για ανατροπές είναι πλέον το ελάχιστο. Αυτό μπορεί να σημαίνει επικαιροποίηση λιστών εξοπλισμού για απρόβλεπτο καιρό, ρεαλιστικές προσδοκίες, ενθάρρυνση για πλήρη ταξιδιωτική ασφάλιση, ευέλικτες πολιτικές ακύρωσης και εναλλακτικά σχέδια όταν τα προγράμματα δεν βγαίνουν.

Στη Duluwa Outdoors βασίζονται στην τοπική τεχνογνωσία, φροντίζοντας οι οδηγοί να έχουν επισκεφθεί πρόσφατα τον προορισμό. «Αν και δεν μπορούμε να προβλέψουμε ακριβείς συνθήκες τη στιγμή της κράτησης, αυτό μας βοηθά να δίνουμε ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο λίγο πριν το ταξίδι», λέει η Shrestha.

Το κλειδί είναι μια εις βάθος διερεύνηση του γιατί ο πελάτης θέλει να κάνει ένα συγκεκριμένο ταξίδι. «Δεν πιστεύουμε σε γενικές απαντήσεις τύπου “ο Σεπτέμβριος είναι η καλύτερη περίοδος”», προσθέτει.

Με την αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες στρέφονται στις «ενδιάμεσες» εποχές, με το πρόσθετο πλεονέκτημα λιγότερου κόσμου και καλύτερων τιμών.

«Βλέπουμε αυτή την τάση να απογειώνεται στην Ευρώπη», λέει η Susanne Etti, υπεύθυνη περιβαλλοντικού αποτυπώματος στην Intrepid Travel, «με τις κρατήσεις για μερικούς από τους δημοφιλέστερους καλοκαιρινούς μας προορισμούς – όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία – να μετακινούνται προς την άνοιξη και το φθινόπωρο».

Η Intrepid έχει δει επίσης αύξηση 21% από χρόνο σε χρόνο στα ταξίδια προς τη Σκανδιναβία, καθώς οι ταξιδιώτες αναζητούν πιο δροσερές εναλλακτικές αντί για τα καυτά και πολυσύχναστα μεσογειακά καλοκαίρια. Ως απάντηση, ο ταξιδιωτικός οργανισμός αυξάνει τις προσφορές του στις σκανδιναβικές χώρες κατά 50% την επόμενη χρονιά.

Τα ταξίδια εκτός περιόδου κερδίζουν έδαφος και για άλλον λόγο: οι ταξιδιώτες αναζητούν πιο ιδιαίτερες εμπειρίες. Η Shrestha αναφέρει αύξηση στις εγχώριες κρατήσεις κατά τη διάρκεια του μουσώνα φέτος, με ανθρώπους που κυνηγούν καταρράκτες, πράσινα τοπία και ομιχλώδεις λόφους.

Παρότι τα social media ενισχύουν αυτή την περιέργεια, ο ίδιος ο καιρός έχει παίξει ρόλο. Εποχές που κάποτε απορρίπτονταν ως υπερβολικά βροχερές ή άβολες, τώρα εκπλήσσουν τους ταξιδιώτες. «Ο κόσμος νομίζει ότι ο Ιούνιος στο Νεπάλ σημαίνει καταρρακτώδεις βροχές, αλλά αυτό δεν ισχύει πάντα πια», λέει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οδηγοί «καλύτερη εποχή για επίσκεψη» θα εξαφανιστούν. Όμως η αποκλειστική εξάρτηση από τις ιστορικές εποχές δεν αρκεί πλέον. Για να μείνουν ευέλικτοι, οι σημερινοί ταξιδιώτες στρέφονται σε τοπικές συμβουλές. Στο Νεπάλ, για παράδειγμα, βρήκα δεκάδες αναρτήσεις στο Reddit από κατοίκους που προειδοποιούσαν για την αυξανόμενη ομίχλη στις περιοχές trekking – πληροφορία που θα ήθελα να είχα δει νωρίτερα.

Πέρα από τα social media, εξειδικευμένες πλατφόρμες παρέχουν υπερ-τοπικές πληροφορίες: το Surfline δίνει καθημερινές αναφορές καιρού για χιλιάδες παραλίες surf παγκοσμίως· το Windy απεικονίζει σε πραγματικό χρόνο άνεμο, βροχή και καταιγίδες· ενώ εφαρμογές όπως το IQAir για την ποιότητα του αέρα είναι πια απαραίτητες για ευαίσθητους ταξιδιώτες.

Η ευελιξία και η περιέργεια κάνουν τη διαφορά. Όταν ο κακός καιρός στο Νεπάλ με εμπόδισε να περπατήσω όσο ήθελα, βρήκα άλλους τρόπους να κινηθώ – σε εσωτερικούς χώρους. Αποδείχτηκε ότι υπήρχε παγοδρόμιο και γυμναστήριο αναρρίχησης πολύ κοντά στη βάση μου.

Δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε – ο τρόπος που ταξιδεύουμε θα πρέπει να αλλάξει, περισσότερο απ’ ό,τι ήδη έχει. Οι ακραίες καιρικές ανατροπές θα ενταθούν, ακόμη κι αν η υπερθέρμανση συγκρατηθεί στον 1,5°C, σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή.

Η Etti βλέπει αυτή τη στιγμή ως μια αναγκαία ευκαιρία αναθεώρησης και ανανέωσης. «Αυτή η πραγματικότητα μάς δίνει την ευκαιρία να ξανασκεφτούμε πώς σχεδιάζουμε ταξίδια, να μείνουμε ευέλικτοι και να χτίσουμε ένα μέλλον για τον τουρισμό που να είναι πραγματικά καλύτερο», λέει. «Ένα μέλλον όπου οι προορισμοί μπορούν να αναπτυχθούν βιώσιμα και να προσφέρουν στους ταξιδιώτες πιο πλούσιες, ουσιαστικές εμπειρίες από ό,τι τώρα».

Πηγή: bbc

• κλιματική αλλαγή
• προορισμός
• Ταξίδι