Ανακοπή: Τα 5 κρίσιμα λεπτά που μπορούν να σώσουν μια ζωή – Πώς κάνουμε ΚΑΡΠΑ, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ

Πέντε ή έξι λεπτά μπορεί να χωρίζουν τη ζωή από μια μη αναστρέψιμη βλάβη όταν ένας άνθρωπος καταρρεύσει από καρδιακή ανακοπή. Αυτό το εξαιρετικά μικρό χρονικό περιθώριο ανέδειξε ο Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, μιλώντας στο ΕΡΤNews με αφορμή την υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη.

Το κρίσιμο μήνυμα, όμως, αφορά όλους: μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο, ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα στον ασθενή μπορεί να είναι εκείνος που θα του σώσει τη ζωή.

Η καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση, η γνωστή ΚΑΡΠΑ, δεν είναι μια τεχνική που προορίζεται αποκλειστικά για γιατρούς και διασώστες. Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές οδηγίες έχουν σχεδιαστεί ακριβώς ώστε ένας απλός πολίτης να μπορεί να ξεκινήσει άμεσα θωρακικές συμπιέσεις, ακόμη κι αν δεν έχει ιατρικές γνώσεις. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης υπογραμμίζει ότι στα πρώτα λεπτά μιας ανακοπής εκείνος που βρίσκεται μπροστά στο περιστατικό είναι πολύ συχνά συγγενής, φίλος ή περαστικός και όχι επαγγελματίας υγείας.

Γιατί κάθε λεπτό μετρά

Στην καρδιακή ανακοπή η καρδιά σταματά να διατηρεί αποτελεσματική κυκλοφορία του αίματος. Χωρίς κυκλοφορία, ο εγκέφαλος και τα υπόλοιπα ζωτικά όργανα στερούνται οξυγόνου.

Γι’ αυτό η ΚΑΡΠΑ δεν πρέπει να περιμένει την άφιξη του ΕΚΑΒ. Οι θωρακικές συμπιέσεις λειτουργούν προσωρινά σαν μια «εξωτερική αντλία», διατηρώντας κάποιο βαθμό κυκλοφορίας αίματος προς τον εγκέφαλο και την καρδιά μέχρι να υπάρξει απινίδωση ή εξειδικευμένη ιατρική αντιμετώπιση.

Έρευνα που παρουσιάστηκε στην American Heart Association έδειξε ότι όσοι έλαβαν ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο μέσα στα πρώτα δύο λεπτά είχαν σαφώς καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης και καλής νευρολογικής έκβασης. Ακόμη και όταν η ΚΑΡΠΑ άρχισε αργότερα, έως τα δέκα λεπτά, καταγράφηκε όφελος σε σχέση με την πλήρη απουσία ΚΑΡΠΑ. Τα συγκεκριμένα δεδομένα προέρχονται από μεγάλη παρατηρητική ανάλυση και όχι από έναν απόλυτο «χρονικό κόφτη».

Αυτό είναι σημαντικό και για τη φράση των «5-6 λεπτών»: δεν σημαίνει ότι μόλις περάσει το έκτο λεπτό σταματάμε την προσπάθεια. Σημαίνει ότι η παρέμβαση πρέπει να αρχίζει όσο γίνεται νωρίτερα και ότι δεν πρέπει να χάνονται πολύτιμα λεπτά περιμένοντας.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι χρειάζεται ΚΑΡΠΑ

Η πρώτη ένδειξη είναι ένας άνθρωπος που δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες προειδοποιούν ειδικά για τις αγωνιώδεις, αραιές ή θορυβώδεις αναπνοές – τα λεγόμενα gasps – που μπορεί λανθασμένα να δώσουν την εντύπωση ότι ο άνθρωπος αναπνέει κανονικά. Στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελούν σημάδι καρδιακής ανακοπής.

Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται ένας απλός πολίτης να χάσει χρόνο προσπαθώντας να κάνει πολύπλοκους ελέγχους. Η προτεραιότητα είναι η κλήση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και η έναρξη της ΚΑΡΠΑ.

Τι κάνουμε εκείνη τη στιγμή

Οι βασικές κινήσεις για έναν ενήλικα είναι απλές:

1. Ελέγχουμε αν ανταποκρίνεται και αν αναπνέει φυσιολογικά. Καλούμε αμέσως 112 ή 166, βάζοντας το τηλέφωνο σε ανοιχτή ακρόαση ώστε ο τηλεφωνητής να μπορεί να μας καθοδηγεί. Αν υπάρχει άλλος άνθρωπος κοντά, του ζητάμε να φέρει έναν Αυτόματο Εξωτερικό Απινιδωτή.
2. Αρχίζουμε θωρακικές συμπιέσεις στο κέντρο του θώρακα. Τα χέρια μπαίνουν το ένα πάνω στο άλλο, τα χέρια μένουν τεντωμένα και πιέζουμε δυνατά και γρήγορα. Οι οδηγίες του ERC προβλέπουν 100-120 συμπιέσεις το λεπτό, με βάθος περίπου 5 έως 6 εκατοστά σε έναν ενήλικα και πλήρη επαναφορά του θώρακα μετά από κάθε πίεση.
3. Αν έχουμε εκπαιδευτεί, εφαρμόζουμε κύκλους 30 συμπιέσεων και 2 εμφυσήσεων. Αν δεν έχουμε εκπαιδευτεί ή δεν μπορούμε να κάνουμε εμφυσήσεις, συνεχίζουμε μόνο με αδιάκοπες θωρακικές συμπιέσεις. Το σημαντικό είναι να μην καθυστερήσει η ΚΑΡΠΑ.
4. Μόλις έρθει ο απινιδωτής, τον ανοίγουμε και ακολουθούμε τις φωνητικές οδηγίες του. Ο Αυτόματος Εξωτερικός Απινιδωτής έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και από άνθρωπο χωρίς ιατρική εκπαίδευση και αποφασίζει ο ίδιος εάν απαιτείται ηλεκτρικό σοκ.

Ο απινιδωτής δεν είναι μόνο για γιατρούς

Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των πολιτών είναι ότι μπορεί να κάνουν κάτι λάθος είτε στην ΚΑΡΠΑ είτε χρησιμοποιώντας έναν απινιδωτή.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες είναι σαφείς: ο κίνδυνος να προκληθεί σοβαρή βλάβη από την έναρξη ΚΑΡΠΑ σε άνθρωπο που είναι αναίσθητος και δεν αναπνέει φυσιολογικά είναι πολύ μικρότερος από τον κίνδυνο να χαθούν λεπτά σε έναν άνθρωπο που πράγματι βρίσκεται σε ανακοπή.

Το ίδιο ισχύει για τον ΑΕΑ. Η συσκευή αναλύει τον καρδιακό ρυθμό και δεν δίνει απινίδωση εάν δεν τη θεωρεί απαραίτητη. Ο χρήστης ουσιαστικά ακολουθεί τις οδηγίες που ακούει από το μηχάνημα.

«Δεν ξέρω ΚΑΡΠΑ» – Το λάθος είναι να μην κάνουμε τίποτα

Η εικόνα ενός ανθρώπου που καταρρέει μπορεί να προκαλέσει πανικό. Πολλοί φοβούνται ότι θα σπάσουν κάποιο πλευρό, ότι θα πιέσουν σε λάθος σημείο ή ότι δεν θυμούνται ακριβώς όσα είχαν μάθει σε κάποιο σεμινάριο.

Όμως στην ανακοπή το μεγάλο πρόβλημα είναι η αδράνεια.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης έχει εντάξει την άμεση αναγνώριση, την ΚΑΡΠΑ και την έγκαιρη απινίδωση στην αποκαλούμενη «αλυσίδα επιβίωσης». Οι συμπιέσεις κρατούν προσωρινά την κυκλοφορία, ενώ η έγκαιρη απινίδωση μπορεί, όταν υπάρχει κατάλληλος καρδιακός ρυθμός, να βοηθήσει την καρδιά να επανέλθει.

Η American Heart Association επισημαίνει ότι η ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο μπορεί να διπλασιάσει ή ακόμη και να τριπλασιάσει τις πιθανότητες επιβίωσης σε καρδιακή ανακοπή εκτός νοσοκομείου.

Γι’ αυτό και η εκπαίδευση των πολιτών έχει τόσο μεγάλη σημασία. Ένα σύντομο πρακτικό μάθημα ΚΑΡΠΑ και χρήσης απινιδωτή δεν μετατρέπει κανέναν σε γιατρό. Μπορεί όμως να του δώσει την ψυχραιμία και τις βασικές κινήσεις που χρειάζονται όταν, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, βρεθεί μπροστά σε έναν άνθρωπο που η ζωή του εξαρτάται από το αν κάποιος θα ξεκινήσει να πιέζει το στήθος του.

• ανακοπή
• Γιώργος Μαζωνάκης
• ΕΟΔΥ
• Θεόδωρος Βασιλακόπουλος
• Κάρπα