Ανάλυση BBC: Πολεμικά πλοία, μαχητικά F-35 και η CIA στην Καραϊβική – Ποιος είναι ο τελικός στόχος του Τραμπ στη Βενεζουέλα;

Οι ΗΠΑ έχουν στήσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία στην Καραϊβική εδώ και μήνες με στόχο την κυβέρνηση του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Πολεμικά πλοία, βομβαρδιστικά B-52, stealth μαχητικά F-35, drones και πράκτορες της CIA βρίσκονται στην περιοχή, με τις ΗΠΑ να επικαλούνται την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πραγματική πρόθεση είναι να εκφοβιστεί ο Μαδούρο και ο στενός του κύκλος, σπρώχνοντας την κυβέρνηση σε αποστασίες ή ακόμη και στην ανατροπή της.

Αν και η αμερικανική πίεση αυξάνεται με επιθέσεις σε πλοία και ανταμοιβές έως 50 εκατ. δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψή του, το κατά πόσο αυτό θα φέρει αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο, δημιουργώντας μια επικίνδυνη κρίση στο κατώφλι της Λατινικής Αμερικής.

Επιδείξεις ισχύος και «επιθέσεις βομβαρδιστικών»

Μακρινά βομβαρδιστικά B-52 έχουν πραγματοποιήσει «επιδείξεις επιθετικών βομβαρδισμών» ανοιχτά της ακτής της Βενεζουέλας. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης εξουσιοδοτήσει την ανάπτυξη πρακτόρων της CIA στη χώρα, καθώς οι εντάσεις κλιμακώνονται.

Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι έχουν σκοτώσει δεκάδες ανθρώπους σε επιθέσεις κατά μικρών σκαφών που, όπως λένε, μεταφέρουν «ναρκωτικά» και «ναρκοτρομοκράτες», χωρίς να προσκομίσουν στοιχεία ή λεπτομέρειες για τους επιβαίνοντες. Οι ενέργειες αυτές έχουν προκαλέσει καταδίκη στην περιοχή και αμφισβήτηση της νομιμότητάς τους από ειδικούς.

«Αυτό έχει να κάνει με την αλλαγή καθεστώτος. Πιθανόν να μην σκοπεύουν σε εισβολή, αλλά να στέλνουν μήνυμα», δηλώνει ο Δρ. Christopher Sabatini, ανώτερος ερευνητής για τη Λατινική Αμερική στο Chatham House. Σύμφωνα με τον ίδιο, η στρατιωτική συγκέντρωση αποτελεί επίδειξη δύναμης για να «φοβίσει» τον στρατό της Βενεζουέλας και τον στενό κύκλο του Μαδούρο ώστε να κινηθούν κατά του ίδιου.

Το BBC Verify παρακολουθεί τακτικά δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες για πλοία και αεροπλάνα των ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς και δορυφορικές εικόνες και υλικό από κοινωνικά δίκτυα, για να καταγράψει την παρουσία και τις κινήσεις τους. Μέχρι τις 23 Οκτωβρίου, εντοπίστηκαν δέκα στρατιωτικά πλοία, συμπεριλαμβανομένων καταδρομικών με πυραύλους, αποβατικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων ανεφοδιασμού.

Ανταμοιβή 50 εκατ. δολαρίων: Δοκιμή πίστης του στενού κύκλου

Δεν είναι μυστικό ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ, και ιδίως ο Υπουργός Εξωτερικών Μαρκ Ρούμπιο, επιθυμεί την απομάκρυνση του Μαδούρο. Νωρίτερα φέτος, δήλωσε στο Fox News ότι ο Μαδούρο είναι «φρικτός δικτάτορας» και όταν ερωτήθηκε αν απαιτεί την αποχώρησή του, πρόσθεσε: «Θα δουλέψουμε πάνω σε αυτή την πολιτική».

Ωστόσο, ακόμη και για τους ανοιχτούς επικριτές του Μαδούρο, είναι δύσκολο να καλέσουν δημόσια σε στρατιωτική αλλαγή καθεστώτος — κάτι που η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας ζητά εδώ και χρόνια. Ο Τραμπ είχε προεκλογικά το 2016 κατηγορηθεί για αντίθεση στην αλλαγή καθεστώτος, δεσμευόμενος να «σταματήσει τους αγώνες για την ανατροπή ξένων καθεστώτων», και πρόσφατα καταδίκασε τους «αιώνιους πολέμους».

Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τον Μαδούρο ως πρόεδρο μετά τις εκλογές του 2024, οι οποίες θεωρήθηκαν διεθνώς και από την αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα μη ελεύθερες και μη δίκαιες. Η αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας είχε κλείσει κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ το 2019.

Η αμερικανική κυβέρνηση αύξησε την ανταμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του Μαδούρο στα 50 εκατ. δολάρια, με στόχο να προκαλέσει φυγές από τον στενό κύκλο του. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο καθηγητής José Ignacio Hernández, «50 εκατ. δολάρια είναι τίποτα για τους Βενεζουελάνους ελίτ», καθώς η διαφθορά στην πλούσια σε πετρέλαιο χώρα προσφέρει τεράστια κέρδη.

Η στρατιωτική ηγεσία θα ήταν κρίσιμη σε οποιαδήποτε αλλαγή καθεστώτος, αλλά πιθανότατα θα ζητούσε εγγυήσεις ασυλίας για να κινηθεί κατά του Μαδούρο. Όπως επισημαίνει ο Michael Albertus, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ούτε η υπόσχεση 500 εκατ. δολαρίων θα ήταν αρκετή για να πείσει τον στενό κύκλο του Μαδούρο, καθώς οι αυταρχικοί ηγέτες είναι πάντοτε καχύποπτοι ακόμη και με τους πιο έμπιστους συνεργάτες τους.

Γιατί δεν πρόκειται μόνο για ναρκωτικά

Ο Τραμπ δήλωσε ότι η στρατιωτική δράση είναι «πόλεμος κατά των διακινητών ναρκωτικών» και ανέφερε ότι ένα πλοίο που χτυπήθηκε στις 16 Οκτωβρίου ήταν «φορτωμένο κυρίως με φεντανύλη». Ωστόσο, η φεντανύλη παράγεται κυρίως στο Μεξικό και εισάγεται στις ΗΠΑ από τα νότια σύνορα, ενώ η Βενεζουέλα δεν αποτελεί κύριο παραγωγό κοκαΐνης.

Σύμφωνα με τον Δρ. Sabatini, «δεν πρόκειται για ναρκωτικά, αλλά για την υιοθέτηση της ρητορικής της αντιπολίτευσης, παρουσιάζοντας τον Μαδούρο ως εγκληματικό ηγέτη». Από το 2020, το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει κατηγορήσει τον Μαδούρο για ηγεσία ναρκοτρομοκρατικού οργανισμού, κάτι που ο ίδιος αρνείται, κατηγορώντας τις ΗΠΑ για ιμπεριαλισμό και επιδείνωση της οικονομικής κρίσης μέσω κυρώσεων.

Ενίσχυση αμερικανικής παρουσίας σε θάλασσα και αέρα

Οι στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η καταπολέμηση των ναρκωτικών στη θάλασσα δεν απαιτεί τέτοιο μέγεθος δυνάμεων. Εκτός από τα πλοία γύρω από το Πουέρτο Ρίκο, δορυφορικές εικόνες έδειξαν δύο σκάφη περίπου 75 μίλια (123 χλμ) ανατολικά του Τρινιντάντ και Τομπάγκο, ένα καταδρομικό με πυραύλους (USS Lake Erie) και ένα μετασκευασμένο εμπορικό πλοίο (MV Ocean Trader) που μπορεί να υποστηρίξει ειδικές δυνάμεις.

Η αμερικανική αεροπορική παρουσία έχει επίσης ενισχυθεί. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν F-35B μαχητικά, ενώ βίντεο από κοινωνικά δίκτυα κατέγραψαν MQ-9 Reaper drones στο Πουέρτο Ρίκο, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε επιχειρήσεις σε Αφγανιστάν, Συρία, Λιβύη και Μάλι. Επιπλέον, καταγράφηκαν B-52 και B1 βομβαρδιστικά, P-8 Poseidon κατασκοπευτικά αεροσκάφη και ελικόπτερα MH-6M, γνωστά ως «Killer Eggs».

Τι μπορεί να κάνει η CIA στη Βενεζουέλα

Ο Τραμπ απέφυγε να απαντήσει αν η CIA έχει εξουσιοδότηση για την εξουδετέρωση του Μαδούρο, χαρακτηρίζοντας «γελοίο» το να απαντήσει. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ «βλέπουν επίγεια επιχειρησιακή δράση».

Η CIA έχει ιστορικό μυστικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, υποστηρίζοντας παλαιότερες δικτατορίες και απόπειρες αλλαγής καθεστώτων. Ο Ned Price, πρώην ανώτερος αναλυτής της CIA, σημείωσε ότι οι μυστικές δράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν πληροφοριακές επιχειρήσεις, σαμποτάζ, χρηματοδότηση αντιπολιτευόμενων κομμάτων ή ακόμη και ανατροπή καθεστώτος.

Ο Δρ. Sabatini εκτιμά ότι, δεδομένου ότι η Βενεζουέλα δεν παράγει μεγάλες ποσότητες ναρκωτικών, στόχοι μπορεί να είναι αεροδιάδρομοι, λιμάνια ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις που εμπλέκονται σε διακίνηση κοκαΐνης.

Η μεγάλη αβεβαιότητα

Το βασικό ερώτημα είναι πόσο καιρό ο Τραμπ είναι πρόθυμος να διατηρήσει τόσα στρατιωτικά μέσα στην Καραϊβική. Αν ο κύριος σκοπός της συγκέντρωσης δυνάμεων είναι να απειλήσει τον Μαδούρο, δεν είναι σαφές αν αυτό θα επηρεάσει τις φυγές από τον στενό του κύκλο ή θα οδηγήσει σε απόπειρα ανατροπής του καθεστώτος. Όπως σχολιάζει ο καθηγητής Albertus, το κατά πόσο θα προχωρήσουν σε άμεση επέμβαση για την εκδίωξη του Μαδούρο παραμένει άγνωστο.

• Βενεζουέλα
• ΗΠΑ
• Καραϊβική
• μαχητικά F-35
• ναρκωτικά
• Νικολάς Μαδούρο
• Ντόναλντ Τραμπ