Ανάλυση Guardian για την Τουρκία του Ερντογάν: «Το αποτέλεσμα στις επόμενες εκλογές μπορεί να έχει ήδη καθοριστεί»

Η πολιτική μάχη στην Τουρκία φαίνεται να έχει ξεκινήσει πολύ πριν από τις επόμενες προεδρικές εκλογές, με το επίκεντρο να μετατοπίζεται από την κάλπη στους όρους υπό τους οποίους θα φτάσει η χώρα σε αυτήν. Σε ανάλυσή του, ο Guardian περιγράφει μια Τουρκία που βρίσκεται σε κρίσιμο πολιτικό και οικονομικό σταυροδρόμι, με την αντιπολίτευση να δέχεται ισχυρά πλήγματα και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο του παιχνιδιού.

Οι επόμενες προεδρικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028, ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, πολλοί εκτιμούν ότι μπορεί να διεξαχθούν νωρίτερα. Το ερώτημα, όπως σημειώνεται, δεν είναι μόνο πότε θα ψηφίσουν οι πολίτες, αλλά και ποιοι θα μπορούν πραγματικά να διεκδικήσουν την εξουσία και να ακουστούν μέχρι τότε.

Το πλήγμα στο CHP και η επιστροφή Κιλιτσντάρογλου

Κομβικό σημείο των εξελίξεων αποτελεί η απόφαση δικαστηρίου να ακυρώσει τη διαδικασία εκλογής της ηγεσίας του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος από το 2023, απομακρύνοντας τον Οζγκούρ Οζέλ και επαναφέροντας τον πρώην ηγέτη του κόμματος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώθηκε και από διεθνή πρακτορεία, με το Reuters να μεταδίδει ότι το δικαστήριο ακύρωσε το συνέδριο του CHP του 2023 και ότι το κόμμα έκανε λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα».

Ο Οζέλ είχε δώσει νέα δυναμική στο CHP, το οποίο στις δημοτικές εκλογές του 2024 κατάφερε σημαντική νίκη απέναντι στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Η απομάκρυνσή του, όπως επισημαίνει ο Guardian, θεωρείται από την αντιπολίτευση προσπάθεια αποδυνάμωσης και διάσπασης του βασικού πολιτικού αντιπάλου του Ερντογάν.

Η υπόθεση Ιμάμογλου και η πίεση στην αντιπολίτευση

Η κρίση στο CHP δεν περιορίζεται στην ηγεσία του κόμματος. Ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, μία από τις ισχυρότερες φυσιογνωμίες της τουρκικής αντιπολίτευσης, βρίσκεται αντιμέτωπος με βαριές κατηγορίες σε υπόθεση διαφθοράς. Σύμφωνα με την ανάλυση, η δίκη του αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου κλίματος δικαστικής και πολιτικής πίεσης σε βάρος στελεχών του CHP.

Ο Guardian σημειώνει ότι εκατοντάδες στελέχη και πολιτικοί της αντιπολίτευσης έχουν βρεθεί στο στόχαστρο, ενώ η Human Rights Watch έχει καταγγείλει ότι το δικαστικό σύστημα χρησιμοποιείται ως εργαλείο κατά των αντιπάλων της κυβέρνησης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αντιπολίτευση δεν καλείται απλώς να κερδίσει εκλογές, αλλά να επιβιώσει πολιτικά μέχρι να φτάσει σε αυτές.

Η αυταρχική στροφή Ερντογάν

Στο ίδιο κείμενο, ο Guardian περιγράφει την πορεία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως ολοένα πιο αυταρχική, ιδιαίτερα μετά τις διαδηλώσεις στο πάρκο Γκεζί το 2013 και την απόπειρα πραξικοπήματος. Ο Τούρκος Πρόεδρος έχει ενισχύσει σημαντικά τις προεδρικές εξουσίες, αντικαθιστώντας το κοινοβουλευτικό σύστημα με ένα συγκεντρωτικό προεδρικό μοντέλο.

Παράλληλα, η επιρροή της κυβέρνησης στα μέσα ενημέρωσης, οι περιορισμοί στην κοινωνία των πολιτών και οι παρεμβάσεις σε θεσμούς ενισχύουν την εικόνα μιας χώρας όπου το πολιτικό πεδίο γίνεται όλο και πιο άνισο. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται, σύμφωνα με την ανάλυση, και το κλείσιμο ιδιωτικού πανεπιστημίου που θεωρούνταν χώρος φιλελεύθερων ιδεών.

Η οικονομία ως αδύναμο σημείο

Παρά την πολιτική κυριαρχία του, ο Ερντογάν αντιμετωπίζει σοβαρή φθορά στο οικονομικό πεδίο. Ο υψηλός πληθωρισμός, η πίεση στο εισόδημα των πολιτών και η υποχώρηση της τουρκικής λίρας έχουν μετατρέψει το κόστος ζωής σε κεντρικό πολιτικό πρόβλημα.

Μετά τις εξελίξεις στο CHP, οι αγορές αντέδρασαν αρνητικά, με το Reuters να μεταδίδει ότι το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης υποχώρησε κατά 6% και τα τουρκικά ομόλογα δέχθηκαν πιέσεις. Η εικόνα αυτή ενισχύει την αβεβαιότητα για την πορεία της οικονομίας και δυσκολεύει την προσπάθεια προσέλκυσης ξένων επενδύσεων.

Το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών

Το όριο των δύο προεδρικών θητειών παραμένει κρίσιμο ζήτημα για τον Ερντογάν. Μια πρόωρη εκλογική αναμέτρηση θα μπορούσε να του ανοίξει τον δρόμο για νέα υποψηφιότητα, ενώ η πιθανή συνεννόηση με τους Κούρδους και το φιλοκουρδικό κόμμα θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες σε περίπτωση συνταγματικών αλλαγών.

Ο Guardian επισημαίνει ότι η Τουρκία κινείται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου η εκλογική διαδικασία δεν αρκεί από μόνη της για να εγγυηθεί δημοκρατική λειτουργία. Καθοριστικό είναι ποιος έχει το δικαίωμα να είναι υποψήφιος, ποιος μπορεί να οργανώσει πολιτική εκστρατεία και ποιος έχει πρόσβαση στον δημόσιο λόγο.

Η σιωπή της Δύσης και το κρίσιμο διακύβευμα

Η ανάλυση ασκεί κριτική και στη στάση της Δύσης, σημειώνοντας ότι κυβερνήσεις που στο παρελθόν πίεζαν την Άγκυρα για ζητήματα δημοκρατίας δείχνουν σήμερα μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στραμμένη την προσοχή της στην Ουκρανία, ενώ η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας σε Συρία, Ουκρανία και Μέση Ανατολή περιορίζει τις αντιδράσεις.

Το συμπέρασμα του Guardian είναι σαφές: η επόμενη εκλογική αναμέτρηση στην Τουρκία δεν θα κριθεί μόνο την ημέρα της ψηφοφορίας. Θα κριθεί από τις συνθήκες που θα διαμορφωθούν μέχρι τότε, από την αντοχή της αντιπολίτευσης και από το αν η τουρκική κοινωνία θα έχει πραγματικά τη δυνατότητα να επιλέξει ελεύθερα την επόμενη πολιτική της κατεύθυνση.

• Guardian
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν