Ανάλυση: Η ήττα του Όρμπαν, πλήγμα για την ευρωπαϊκή ακροδεξιά – Ποιος θα γίνει ο «διάδοχος» της σκληρής γραμμής στην ΕΕ

Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά έχασε έναν από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της μετά την ήττα του εθνικιστή ηγέτη της Ουγγαρίας, στις εκλογές της Κυριακής. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία αποτελεί κομβική εξέλιξη για την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, καθώς αφαιρεί από την ακροδεξιά έναν από τους βασικότερους εκφραστές και στρατηγικούς της καθοδηγητές.

Η κυβέρνηση Όρμπαν αποτέλεσε πρότυπο για δεξιούς λαϊκιστές και ανελεύθερους πολιτικούς, αποσπώντας επαίνους από προσωπικότητες όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Στα 16 χρόνια της εξουσίας του, προώθησε τον εθνο-εθνικισμό, περιόρισε την κοινωνία των πολιτών και τα μέσα ενημέρωσης και αντιτάχθηκε στη μετανάστευση, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και τον φιλελευθερισμό. Ήταν επίσης ο Ευρωπαίος ηγέτης με τους στενότερους δεσμούς με το κίνημα MAGA του Τραμπ – κάτι που αποτυπώθηκε και στην πρόσφατη επίσκεψη του αντιπροέδρου JD Vance στη Βουδαπέστη για να τον στηρίξει.

Η ήττα του – που αποδίδεται στη δυσαρέσκεια των Ούγγρων για την οικονομία, τη διαφθορά και τους περιορισμούς στις δημοκρατικές ελευθερίες – στερεί από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά όχι μόνο ένα μοντέλο διακυβέρνησης, αλλά και έναν ισχυρό σύμμαχο που επένδυσε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την προώθηση αυτών των ιδεών. «Ο Όρμπαν υπήρξε ουσιαστικά ηγετική μορφή της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς τα τελευταία χρόνια», δήλωσε η ερευνήτρια Γκαμπριέλα Γκράιλινγκερ, προσθέτοντας ότι αποτέλεσε πρότυπο επειδή κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα και να εδραιώσει την ιδεολογία του στο κράτος.
Η στενή του σχέση με το κίνημα MAGA θεωρείται πλέον δίκοπο μαχαίρι, καθώς πολιτικές όπως οι απειλές για τη Γροιλανδία και η σύγκρουση με το Ιράν έχουν επηρεάσει αρνητικά τη δημοτικότητά του στην Ευρώπη.

Η χρήση του δικαιώματος βέτο από την Ουγγαρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση – ιδίως για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας – αποτέλεσε σημείο αναφοράς για άλλους πολιτικούς που επιθυμούν την αποδυνάμωση της ΕΕ.
Μετά την ήττα του από τον φιλοευρωπαίο Πέτερ Μάγιαρ, ηγέτες της ακροδεξιάς, όπως η Άλις Βάιντελ, δήλωσαν ότι το έργο του συνεχίζει να εμπνέει τον αγώνα για μια Ευρώπη κυρίαρχων εθνών.

Η επιρροή του Όρμπαν δεν περιορίστηκε στην πολιτική του επιτυχία στο εσωτερικό, αλλά επεκτάθηκε και μέσω οργανισμών και ιδρυμάτων που χρηματοδότησε, όπως το Mathias Corvinus Collegium και το Danube Institute, τα οποία λειτουργούν ως ιδεολογικά κέντρα. Παρά την αλλαγή κυβέρνησης, τα ιδρύματα αυτά εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να διαδίδουν τις ιδέες του, διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια επιρροή τους.
Οι σύμμαχοί του στην Ευρώπη εμφανίζονται αισιόδοξοι, τονίζοντας ότι η πολιτική δυναμική παραμένει υπέρ τους, παρά την εκλογική ήττα. «Δεν είναι ευχάριστο να χάνει ένα μέλος μας, αλλά έτσι είναι η πολιτική – προχωράμε», δήλωσε Ευρωπαίος πολιτικός, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η ακροδεξιά θα συνεχίσει την άνοδό της σε άλλες χώρες.

Ποιος θα γίνει ο «διάδοχος» της σκληρής γραμμής στην ΕΕ

Η πολιτική αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν δημιουργεί ένα κενό εξουσίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη σκληρή γραμμή απέναντι στις Βρυξέλλες. Για χρόνια, ο Ούγγρος ηγέτης λειτουργούσε ως βασικός εκφραστής της πολιτικής του βέτο, μπλοκάροντας κρίσιμες αποφάσεις – κυρίως για την Ουκρανία.

Η ήττα του από τον Πέτερ Μαγιάρ, ο οποίος εμφανίζεται πιο διαλλακτικός και φιλοευρωπαϊκός, αλλάζει τις ισορροπίες και σύμφωνα με το POLITICO, δημιουργεί το ερώτημα: ποιος θα πάρει τη θέση του;

Ο πιθανότερος «διάδοχος»: Ρόμπερτ Φίτσο

Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός προβάλλει ως ο ισχυρότερος υποψήφιος για να αντικαταστήσει τον Όρμπαν στον ρόλο του «μπλοκαδόρου» της ΕΕ.

Ο Φίτσο:

Υπήρξε στενός σύμμαχος του Όρμπαν
Έχει ήδη απειλήσει με βέτο σε κρίσιμα ευρωπαϊκά πακέτα, όπως η χρηματοδότηση της Ουκρανίας
Διατηρεί φιλορωσική στάση, παρόμοια με εκείνη της Βουδαπέστης

Ωστόσο, παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: θα συνεχίσει τη σκληρή γραμμή ή θα επιλέξει τελικά συμβιβασμούς, όπως έχει κάνει στο παρελθόν;

Οι υπόλοιποι διεκδικητές

Αντρέι Μπάμπις – Ο λαϊκιστής επιχειρηματίας

Ο Τσέχος πρωθυπουργός, συχνά αποκαλούμενος «Τσέχος Τραμπ», εμφανίζει τάσεις σύγκρουσης με την ΕΕ, κυρίως σε θέματα Ουκρανίας και κλιματικής πολιτικής. Ωστόσο, δεν έχει δείξει μέχρι τώρα πλήρη διάθεση μπλοκαρίσματος.

Τζόρτζια Μελόνι – Η ισορροπίστρια

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός κινείται σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ εθνικιστικής ρητορικής και ευρωπαϊκής συνεργασίας. Αν και ιδεολογικά συγγενής με τον Όρμπαν, μέχρι στιγμής επιλέγει πιο συναινετική στάση. «Στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το μόνο άτομο που συμφώνησε με τον Όρμπαν ήταν η Μελόνι», δήλωσε η δεύτερη διπλωμάτης της ΕΕ, αναφερόμενη στην ομολογία της Ιταλίδας ηγέτιδας σε άλλους ηγέτες ότι καταλάβαινε τη θέση του Όρμπαν για το δάνειο της Ουκρανίας στη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου. «Μπορείτε να δείτε ότι υπάρχει μια ιδεολογική σύνδεση μεταξύ των δύο».

Γιάνεζ Γιάνσα – Ο πιθανός «επιστρέφων»

Αν επανέλθει στην εξουσία, θα ενισχύσει το μπλοκ των λαϊκιστών. Ωστόσο, διαφοροποιείται από τον Όρμπαν, καθώς στηρίζει την Ουκρανία. Ο Γιάνσα, που μερικές φορές αποκαλείται «μίνι-Τραμπ», θα προσέθετε σε μια αυξανόμενη λαϊκιστική λέσχη στην ΕΕ εάν επέστρεφε στην εξουσία. Ωστόσο, όσον αφορά την Ουκρανία, υπάρχει μια αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ του Γιάνσα και του Όρμπαν ή ακόμα και του Φίτσο: Παρά το γεγονός ότι συμμάχησε με τους Ούγγρους σε άλλα ζητήματα, ο Γιάνσα έχει υποστηρίξει την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και επισκέφθηκε το Κίεβο το 2022, κατά τις πρώτες ημέρες της πλήρους εισβολής της Ρωσίας, για να δείξει την υποστήριξή του.

Ρούμεν Ράντεφ – Ο απρόβλεπτος παράγοντας

Ο Βούλγαρος πολιτικός μπορεί να αποτελέσει game changer, λόγω των φιλορωσικών του θέσεων. Αν επικρατήσει πολιτικά, θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη γραμμή αμφισβήτησης της ΕΕ.

Το 2025, ο Ράντεφ δήλωσε ότι η Ουκρανία είναι «καταδικασμένη» στον πόλεμό της εναντίον της Ρωσίας και υποστήριξε ότι η αύξηση της στρατιωτικής βοήθειας της ΕΕ ή η «διοχέτευση περισσότερων όπλων» στο Κίεβο δεν ήταν η απάντηση. Κατηγόρησε επίσης τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι ενθάρρυναν την αντεπίθεση του Κιέβου, λέγοντας ότι είχε οδηγήσει σε «εκατοντάδες χιλιάδες θύματα» στην Ουκρανία.

Οι συμπάθειες του Ράντεφ για το Κρεμλίνο του χάρισαν μια πικρή επίπληξη από τον Ζελένσκι κατά τη διάρκεια μιας τηλεοπτικής σύγκρουσης μεταξύ των δύο ηγετών το 2023 στο προεδρικό μέγαρο στη Σόφια. «Θα λέγατε: Πούτιν, σε παρακαλώ αρπάξτε βουλγαρικό έδαφος;» ρώτησε ο Ζελένσκι. Ο ταραγμένος Ράντεφ δυσκολεύτηκε να απαντήσει.

Τι αλλάζει για την Ευρώπη

Η αποχώρηση Όρμπαν έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η ΕΕ βασίζεται στην ομοφωνία για σημαντικές αποφάσεις, όπως κυρώσεις και χρηματοδοτήσεις.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ήδη ανοίξει τη συζήτηση για αλλαγές στους κανόνες ψηφοφορίας, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικά μπλοκαρίσματα.

Παρότι αρκετοί ηγέτες μπορούν να διεκδικήσουν τον ρόλο, ο Ρόμπερτ Φίτσο εμφανίζεται ως ο πιο πιθανός αντικαταστάτης του Όρμπαν, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τον Ούγγρο ηγέτη, κανείς μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να διαθέτει τον ίδιο βαθμό επιρροής και πολιτικής επιμονής, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η ΕΕ να εισέλθει σε μια πιο ισορροπημένη – αλλά και απρόβλεπτη – φάση.

• Βίκτορ Όρμπαν
• Βλαντιμίρ Πούτιν
• ευρωπαϊκή ακροδεξιά
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Ευρώπη
• Ρόμπερτ Φίτσο