Από το Apollo έως το Artemis II: Πώς μυρίζει το διάστημα; – Οι αναπάντεχες οσμές του Σύμπαντος

Το διάστημα, παρά την επικρατούσα αντίληψη ότι αποτελεί ένα απόλυτο και άοσμο κενό, διαθέτει τη δική του, εξαιρετικά διακριτή «προσωπικότητα» στην όσφρηση. Αν και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μυρίσει απευθείας το κενό χωρίς να πεθάνει ακαριαία, οι αστροναύτες που επέστρεφαν από τις εξορμήσεις τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) περιέγραφαν μια πολύ συγκεκριμένη εμπειρία.

Μόλις αφαιρέσουν τις κάσκες τους και η πίεση επανέλθει, οι στολές τους αναδίδουν μια οσμή που ξαφνιάζει τους πάντες.

Η απάντηση στην ερώτηση του 1.000.000 ευρώ

Οι περισσότεροι αστροναύτες της NASA συμφωνούν σε μια κοινή διαπίστωση: Το διάστημα μυρίζει σαν ένα μείγμα από καμένο μέταλλο, μπαρούτι και ψημένο κρέας. Ο αστροναύτης Don Pettit περιέγραψε την οσμή ως «γλυκιά και μεταλλική», παρομοιάζοντάς την με τις αναθυμιάσεις που βγάζει ένα εργαλείο συγκόλλησης. Με λίγα λόγια, η ηλεκτροσυγκόλληση μας φέρνει… πιο κοντά στα άστρα.

Και κάπου εδώ, αναλαμβάνει η χημεία: Αυτή η περίεργη μυρωδιά δεν είναι προϊόν της φαντασίας τους, αλλά το αποτέλεσμα χημικών διεργασιών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οφείλεται στους Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (PAHs), μόρια που βρίσκονται παντού στο Σύμπαν και δημιουργούνται από το θάνατο των άστρων. Αυτά τα σωματίδια προσκολλώνται στις στολές και τα εργαλεία, μεταφέροντας το «άρωμα» του γαλαξία μέσα στον σταθμό.

Από τη Σελήνη μέχρι το κέντρο του γαλαξία

Η εμπειρία αλλάζει ανάλογα με το σημείο του συστήματος στο οποίο βρισκόμαστε. Οι αστροναύτες των αποστολών Apollo, όταν επέστρεφαν από την επιφάνεια της Σελήνης, ανέφεραν ότι η σεληνιακή σκόνη μύριζε έντονα σαν καμένη πυρίτιδα. Το απόγευμα, μετά από ώρες εργασίας στην επιφάνεια, η μυρωδιά ήταν τόσο διεισδυτική που γέμιζε τη σεληνάκατο.

NASA: Η επιστροφή στη Σελήνη – Από το Apollo ως το Artemis – Οι θεωρίες συνωμοσίας και η απάντηση στους μύθους

Αντίθετα, αν μπορούσαμε να μυρίσουμε τον κομήτη 67P, η εμπειρία θα ήταν δυσάρεστη, καθώς οι χημικές ενώσεις του αναδίδουν οσμές που παραπέμπουν σε σάπια αυγά και αμμωνία.

Ωστόσο, το σύμπαν κρύβει και πιο ευχάριστες εκπλήξεις. Στο κέντρο του γαλαξία μας, στο τεράστιο νέφος αερίων γνωστό ως Τοξοβότης Β2, οι αστρονόμοι εντόπισαν την παρουσία του φορμικού αιθυλεστέρα. Πρόκειται για την ίδια χημική ένωση που δίνει στο ρούμι τη χαρακτηριστική του οσμή και στα σμέουρα τη γεύση τους.

Έτσι, το κέντρο του γαλαξία μας μοιάζει να έχει ένα άρωμα που θυμίζει… καλοκαιρινό κοκτέιλ.

Η χρησιμότητα του διαστημικού αρώματος

Η κατανόηση αυτών των οσμών δεν είναι απλώς μια άσκηση περιέργειας. Η NASA έχει προσλάβει ειδικούς αρωματοποιούς για να αναπαράγουν αυτές τις μυρωδιές στη Γη. Ο σκοπός είναι πρακτικός: Το πρωί της εκπαίδευσης, οι αστροναύτες πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με κάθε πτυχή του περιβάλλοντος που θα συναντήσουν, ώστε τίποτα να μην τους αποσπάσει την προσοχή.

Η οσμή του διαστήματος αποτελεί πλέον μέρος του πρωτοκόλλου προσομοίωσης, κάνοντας την προετοιμασία τους όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική πριν εγκαταλείψουν την ασφάλεια του πλανήτη μας.

• NASA
• διάστημα
• οσμές